# Zleceniobiorca i B2B na budowie: czy potrzebne są badania lekarskie i szkolenie BHP?

- Adres: https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-i-szkolenie-bhp-zleceniobiorca-b2b-na-budowie
- Autor: Jan Nawrot (https://atestero.pl/autorzy/jan-nawrot)
- Opublikowano: 2026-10-07
- Aktualizacja: 2026-10-07
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-07
- Dla kogo: Dla generalnych wykonawców i podwykonawców, którzy przyjmują do pracy osoby na umowach zlecenia i B2B, oraz dla samych zleceniobiorców i samozatrudnionych.

## Krótka odpowiedź

Przepisy o obowiązkowych badaniach i szkoleniu BHP (art. 229 i 237³ KP) dotyczą pracowników. Zleceniobiorca i osoba na B2B, która pracuje w miejscu wyznaczonym przez zleceniodawcę, ma obowiązki z art. 211 KP, w tym szkolenia i badania lekarskie, w zakresie określonym przez podmiot organizujący pracę (art. 304¹ KP). Na budowie ten zakres zapisuje się w umowie i regulaminie budowy.

Na budowach obok siebie pracują pracownicy etatowi, zleceniobiorcy i jednoosobowe firmy. Kodeks pracy różnie traktuje te grupy, a generalny wykonawca chce, żeby każdy, kto wchodzi na rusztowanie, miał badania i przeszkolenie. Poniżej, co wynika z przepisów, co z umowy, kto płaci i co zmieniła reforma PIP obowiązująca od 8 lipca 2026 r.

## Czy zleceniobiorca musi mieć szkolenie BHP i badania lekarskie?

Nie wprost z mocy art. 229 i 237³ KP, bo te przepisy dotyczą pracowników. Zleceniobiorca i osoba prowadząca działalność, która pracuje w zakładzie lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę albo inny podmiot organizujący pracę, ma jednak obowiązki z art. 211 KP, w tym udział w szkoleniu i instruktażu oraz poddawanie się badaniom lekarskim, w zakresie określonym przez ten podmiot (art. 304¹ KP).

O badaniach i szkoleniu osoby na zleceniu lub B2B decyduje więc firma, która organizuje jej pracę, a na budowie także generalny wykonawca przez umowę i regulamin budowy. Gdy zakres zostanie określony, jego przestrzeganie staje się obowiązkiem tej osoby. Art. 211 pkt 1 KP mówi o udziale w szkoleniu i instruktażu z zakresu BHP i poddawaniu się wymaganym egzaminom sprawdzającym, a pkt 5 o wstępnych, okresowych, kontrolnych i innych zaleconych badaniach lekarskich.

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-07.** Informacja ogólna, nie porada prawna. Stan na 7 października 2026 r. Zakres badań i szkoleń osób spoza stosunku pracy ustala podmiot organizujący pracę i umowa. Ocena, czy umowa cywilnoprawna nie powinna być umową o pracę, zależy od sposobu wykonywania pracy. W razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą BHP.

## Jakie obowiązki ma firma wobec osób spoza umowy o pracę?

Pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy z art. 207 § 2 KP osobom pracującym na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom prowadzącym na własny rachunek działalność gospodarczą, jeśli pracują w jego zakładzie lub w miejscu przez niego wyznaczonym (art. 304 § 1 KP). Te same obowiązki stosuje się odpowiednio do przedsiębiorców niebędących pracodawcami, którzy organizują taką pracę (art. 304 § 3).

Do osób prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą stosuje się odpowiednio art. 208 § 1 KP (art. 304³), czyli obowiązek współpracy, wyznaczenia koordynatora i wzajemnego informowania o zagrożeniach, gdy w tym samym miejscu pracują osoby różnych firm. Jeden samozatrudniony może więc podlegać zasadom swojego zleceniodawcy i zasadom współdziałania ustalonym na budowie przez generalnego wykonawcę. Obowiązki gospodarza terenu opisuje poradnik o [obowiązkach generalnego wykonawcy w zakresie BHP podwykonawców](https://atestero.pl/baza-wiedzy/obowiazki-generalnego-wykonawcy-bhp-podwykonawcow).

### Badania i szkolenie BHP według podstawy pracy

| Podstawa pracy | Badania lekarskie | Szkolenie BHP | Kto ustala zakres | Podstawa prawna |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Umowa o pracę | Obowiązkowe: wstępne, okresowe, kontrolne | Obowiązkowe: wstępne i okresowe | Przepisy; pracodawca kieruje i szkoli | Art. 229 i 237³ KP |
| Umowa zlecenia lub o dzieło | W zakresie określonym przez podmiot organizujący pracę | W zakresie określonym przez podmiot organizujący pracę | Zleceniodawca, a na budowie także umowa z generalnym wykonawcą | Art. 304 § 1 i art. 304¹ KP |
| Jednoosobowa działalność (B2B) bez pracowników | Jak wyżej, gdy pracuje w miejscu wyznaczonym przez zleceniodawcę | Jak wyżej | Zleceniodawca i umowa | Art. 304 § 1 i § 3, art. 304¹ i 304³ KP |
| Firma podwykonawcza zatrudniająca pracowników | Obowiązkowe dla jej pracowników | Obowiązkowe dla pracowników i dla właściciela jako pracodawcy | Przepisy; podwykonawca jako pracodawca | Art. 229 oraz art. 237³ § 2 i § 2¹ KP |
| Osoba objęta decyzją PIP o stwierdzeniu stosunku pracy | Jak u pracownika (skutki od dnia wydania decyzji) | Jak u pracownika (skutki od dnia wydania decyzji) | Przepisy prawa pracy | Art. 11 ust. 1 pkt 7a oraz art. 34 ust. 2j i 2k ustawy o PIP |

_Zestawienie upraszcza przepisy. Dla osób spoza stosunku pracy zakres badań i szkoleń wynika z decyzji podmiotu organizującego pracę i z umowy._

## Kto ustala zakres badań i szkoleń dla osób na B2B na budowie?

Zakres ustala podmiot, który organizuje pracę danej osoby: podwykonawca, dla którego pracuje zleceniobiorca, albo generalny wykonawca, jeśli zawarł umowę bezpośrednio z samozatrudnionym. Najprostszy sposób to zapis w umowie, który wymienia wymagane dokumenty, terminy ich aktualizacji i skutek braku, na przykład niedopuszczenie do robót do czasu uzupełnienia.

Zagrożenia na rusztowaniu czy przy maszynie są takie same dla etatowca i samozatrudnionego, dlatego praktycznym rozwiązaniem jest jedna lista wymagań dla wszystkich osób wchodzących na budowę, niezależnie od formy umowy. Zapisy dla relacji z podwykonawcą opisuje poradnik o [umowie podwykonawczej](https://atestero.pl/baza-wiedzy/umowa-podwykonawcza-co-powinna-zawierac), a dokumenty przed wejściem na budowę artykuł [jakie dokumenty musi mieć pracownik przed wejściem na budowę](https://atestero.pl/baza-wiedzy/lista-dokumentow-pracownika-przed-wejsciem-na-budowe). Zapis umowy powinien wskazać:

- rodzaj badań lekarskich i dokument, który je potwierdza, np. orzeczenie obejmujące pracę na wysokości
- szkolenie BHP: instruktaż przed rozpoczęciem pracy i jego aktualizację
- uprawnienia wymagane do konkretnych prac, np. UDT lub SEP
- kto organizuje i opłaca badania oraz szkolenie
- termin dostarczenia dokumentów i skutek braku

## Jak osoba na zleceniu lub B2B robi badania i szkolenie?

Rozporządzenie o badaniach lekarskich opisuje badania pracowników na skierowanie pracodawcy. Zleceniobiorca może otrzymać skierowanie od zleceniodawcy, a samozatrudniony umawia badanie w placówce medycyny pracy sam lub przez zleceniodawcę. Jaki dokument wyda placówka i jak go nazwie, trzeba ustalić z nią przed badaniem, bo przepisy nie przewidują dla tych osób osobnego wzoru.

Dla generalnego wykonawcy liczy się treść dokumentu: czy lekarz medycyny pracy stwierdził brak przeciwwskazań do konkretnej pracy, na przykład na wysokości, i do kiedy. Opis warunków pracy przekazany lekarzowi powinien być tak samo szczegółowy jak w skierowaniu pracownika. Przy pracy na wysokości pomaga [wzór skierowania na badania wysokościowe (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/skierowanie-na-badania-wysokosciowe), a zakres tych badań opisuje poradnik o [badaniach wysokościowych](https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-wysokosciowe-prace-na-wysokosci).

Szkolenie organizuje podmiot, który organizuje pracę. Wzór karty szkolenia wstępnego z rozporządzenia dotyczy pracowników, ale instruktaż zleceniobiorcy można udokumentować na podobnym druku z datą, prowadzącym i podpisem. Na budowie dochodzi wprowadzenie na teren organizowane przez gospodarza terenu, do którego służy [wzór instruktażu wprowadzającego na budowę (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instruktaz-wprowadzajacy-na-budowe).

## Kto płaci za badania i szkolenie zleceniobiorcy?

Kodeks pracy przypisuje koszt badań i szkoleń pracodawcy tylko wobec pracowników (art. 229 § 6 i art. 237³ § 3 KP). Dla zleceniobiorców i samozatrudnionych przepisy nie rozstrzygają, kto płaci, więc decyduje umowa. Jeśli umowa milczy, a zleceniodawca wymaga badań, spór o koszt łatwo przenosi się na dzień wejścia na budowę.

Spotyka się dwa modele: zleceniodawca kieruje na badania i płaci za nie tak jak za pracowników albo samozatrudniony robi badania sam i uwzględnia ich koszt w stawce. Oba są dopuszczalne, pod warunkiem że zapisano je przed rozpoczęciem robót razem z terminem dostarczenia dokumentów.

## Reforma PIP 2026: co zmienia dla brygad na B2B?

Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, gdy umowa cywilnoprawna jest wykonywana w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 KP powinna być zawarta umowa o pracę (art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP). Warunkiem jest niewykonanie wcześniejszego pisemnego polecenia inspektora (art. 11 ust. 2 i art. 34 ust. 1c).

Decyzja od dnia wydania wywołuje skutki prawne stwierdzenia stosunku pracy, w tym na gruncie prawa pracy (art. 34 ust. 2j ustawy o PIP), a wykonalna staje się po upływie terminu na odwołanie, z dniem prawomocnego wyroku sądu albo po nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 34 ust. 2k). Wobec osoby objętej decyzją stosuje się wtedy zasady dla pracowników, z badaniami z art. 229 KP i szkoleniem z art. 237³ KP. Kontrola BHP u przedsiębiorców niebędących pracodawcami, na rzecz których pracują osoby fizyczne, w tym samozatrudnieni, była możliwa już wcześniej; od 8 lipca 2026 r. art. 13 pkt 1 ustawy o PIP obejmuje też pracę świadczoną w roku przed rozpoczęciem kontroli. Tryb, odwołania i okres przejściowy opisuje poradnik o [reformie PIP 2026 i umowach B2B na budowie](https://atestero.pl/baza-wiedzy/reforma-pip-2026-umowy-b2b-na-budowie).

## Co generalny wykonawca zbiera od osób na B2B i zleceniu?

Ten sam zestaw co od pracowników: dokument lekarski o braku przeciwwskazań do danej pracy z datą następnego badania, potwierdzenie szkolenia lub instruktażu BHP, uprawnienia do konkretnych prac i potwierdzenie wprowadzenia na teren budowy. Do tego oświadczenie podmiotu, który organizuje pracę tej osoby, że zakres badań i szkoleń ustalono i spełniono.

Zakres danych ogranicza zasada minimalizacji z art. 5 ust. 1 lit. c RODO, tak samo jak przy pracownikach. W Atestero osoba na zleceniu lub B2B figuruje na liście osób firmy tak samo jak etatowiec, a wymagania przypisuje się do budowy i rodzaju pracy, więc braki widać w ten sam sposób. Decyzję o dopuszczeniu podejmuje uprawniona osoba. Oświadczenie firmy można przygotować na podstawie [wzoru oświadczenia podwykonawcy (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-podwykonawcy).

## Przykład: Przykład: monter na B2B w ekipie podwykonawcy

Podwykonawca robót elewacyjnych zatrudnia 6 pracowników i współpracuje z jednym monterem prowadzącym własną działalność. Wszyscy pracują na rusztowaniu.

1. Umowa podwykonawcy z monterem wymaga dokumentu lekarza medycyny pracy obejmującego pracę na wysokości i przeszkolenia przed rozpoczęciem pracy
2. Podwykonawca kieruje montera na badanie z takim samym opisem pracy jak dla pracowników i ustala w umowie, że pokrywa koszt
3. Brygadzista przeprowadza instruktaż na stanowisku i dokumentuje go datą, nazwiskiem prowadzącego i podpisem montera
4. Generalny wykonawca wprowadza ekipę na teren budowy, a monter potwierdza to podpisem
5. Generalny wykonawca dostaje te same dokumenty co dla pracowników oraz oświadczenie podwykonawcy

## Lista kontrolna

- Ustal, kto organizuje pracę osoby na zleceniu lub B2B: podwykonawca czy generalny wykonawca
- Zapisz w umowie wymagane badania, szkolenia i uprawnienia
- Ustal w umowie, kto kieruje na badania i kto płaci
- Przy pracy na wysokości wymagaj dokumentu lekarskiego obejmującego tę pracę
- Udokumentuj instruktaż datą, prowadzącym i podpisem
- Zbieraj od osób na B2B ten sam zestaw dokumentów co od pracowników
- Sprawdź, czy forma umowy odpowiada sposobowi wykonywania pracy

## Częste błędne informacje (stan na 2026-10-07)

- **Błędne twierdzenie:** Zleceniobiorców i osób na B2B nie dotyczą żadne przepisy BHP.
  - **Stan prawny:** Podmiot organizujący pracę zapewnia im bezpieczne warunki pracy, a obowiązki z art. 211 KP, w tym szkolenia i badania, ciążą na nich w zakresie określonym przez ten podmiot.
  - **Podstawa:** Art. 304 § 1 i § 3, art. 304¹ i 304³ KP (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245) (https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- **Błędne twierdzenie:** Od 8 lipca 2026 r. PIP automatycznie zamienia każdą umowę B2B w umowę o pracę.
  - **Stan prawny:** Okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą stosunek pracy, gdy praca ma cechy z art. 22 § 1 KP, a wcześniejsze polecenie inspektora nie zostało wykonane. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu.
  - **Podstawa:** Art. 11 ust. 1 pkt 7a i ust. 2 oraz art. 34 ustawy o PIP w brzmieniu z ustawy z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473) (https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/473/ogl)

## Najczęstsze pytania

### Czy na B2B trzeba mieć badania lekarskie?

Przepisy nie nakładają tego obowiązku wprost, bo art. 229 KP dotyczy pracowników. Jeśli jednak osoba na B2B pracuje w miejscu wyznaczonym przez zleceniodawcę, poddaje się badaniom w zakresie, który ten podmiot określi (art. 304¹ w związku z art. 211 pkt 5 KP). Na budowie zakres wynika zwykle z umowy.

### Czy zleceniobiorca musi mieć szkolenie BHP?

Tak, w zakresie określonym przez podmiot organizujący pracę (art. 304¹ w związku z art. 211 pkt 1 KP), gdy pracuje w zakładzie lub miejscu przez niego wyznaczonym. Ten podmiot zapewnia mu też bezpieczne warunki pracy (art. 304 § 1 i § 3 KP).

### Kto płaci za badania lekarskie zleceniobiorcy?

Przepisy tego nie rozstrzygają. Art. 229 § 6 KP nakłada koszt na pracodawcę tylko wobec pracowników. Dla zleceniobiorcy i samozatrudnionego koszt ustala umowa.

### Czy właściciel jednoosobowej firmy potrzebuje badań wysokościowych?

Nie z mocy art. 229 KP, jeśli nie jest pracownikiem. Zleceniodawca lub generalny wykonawca może jednak wymagać w umowie dokumentu lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości, czyli od 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi (§ 105 rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP).

### Czy zleceniobiorca dostaje kartę szkolenia wstępnego?

Wzór karty z załącznika nr 2 do rozporządzenia szkoleniowego dotyczy pracowników. Instruktaż zleceniobiorcy można udokumentować na podobnym druku z podpisem i datą, tak żeby było wiadomo, kto i kiedy go przeprowadził.

### Czy generalny wykonawca może nie wpuścić osoby na B2B bez badań?

Tak, jeśli wymóg wynika z umowy lub regulaminu budowy. Podmiot organizujący pracę odpowiada za bezpieczne warunki osób pracujących w wyznaczonym przez siebie miejscu (art. 304 § 1 i § 3 KP), a brak wymaganego dokumentu jest typowym powodem odmowy dopuszczenia do robót.

## Źródła

- [Kodeks pracy, art. 207, 208, 211, 229, 237³, 304, 304¹ i 304³ (Dz.U. 2026 poz. 1245)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 2026 poz. 473)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/473/ogl)
- [Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 1712)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2024/1712/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, § 105 (Dz.U. 2003 poz. 1650)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2003/1650/ogl)

## Powiązane materiały

- [Wzór: Oświadczenie podwykonawcy](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-podwykonawcy)
- [Wzór: Instruktaż wprowadzający na budowę (szkolenie informacyjne BHP)](https://atestero.pl/wzory/instruktaz-wprowadzajacy-na-budowe)
- [Wzór: Skierowanie na badania wysokościowe](https://atestero.pl/wzory/skierowanie-na-badania-wysokosciowe)
- [Kalkulator ważności dokumentów](https://atestero.pl/narzedzia/kalkulator-waznosci-dokumentow)
- [Reforma PIP 2026 a umowy B2B i zlecenia na budowie: kiedy PIP stwierdzi stosunek pracy](https://atestero.pl/baza-wiedzy/reforma-pip-2026-umowy-b2b-na-budowie)
- [Generalny wykonawca a BHP podwykonawców: obowiązki, wymagania i podział odpowiedzialności](https://atestero.pl/baza-wiedzy/obowiazki-generalnego-wykonawcy-bhp-podwykonawcow)
- [Badania wysokościowe: od 1 m, co ile lat i dlaczego nie ma już podziału na 3 m](https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-wysokosciowe-prace-na-wysokosci)
- [Szkolenie wstępne i instruktaż stanowiskowy na budowie: kto, kiedy, jak](https://atestero.pl/baza-wiedzy/szkolenie-wstepne-i-instruktaz-stanowiskowy-na-budowie)
- [Jakie dokumenty musi mieć pracownik przed wejściem na budowę](https://atestero.pl/baza-wiedzy/lista-dokumentow-pracownika-przed-wejsciem-na-budowe)

Źródło: Atestero, „Zleceniobiorca i B2B na budowie: czy potrzebne są badania lekarskie i szkolenie BHP?”, https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-i-szkolenie-bhp-zleceniobiorca-b2b-na-budowie (aktualizacja 2026-10-07).