# Uprawnienia na wiertnicę HDD (przewierty sterowane): klasa III i II

- Adres: https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-wiertnice-hdd
- Autor: Jędrzej Poliński (https://atestero.pl/autorzy/jedrzej-polinski)
- Opublikowano: 2026-10-18
- Aktualizacja: 2026-10-18
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-18
- Dla kogo: Dla operatorów wiertnic, firm wykonujących przewierty i kotwienie, kierowników robót sieciowych i specjalistów BHP.

## Krótka odpowiedź

Operator wiertnicy do przewiertów bezwykopowych (HDD) potrzebuje wpisu do książki operatora z Łukasiewicz-WIT: klasa III obejmuje wiertnice do średnicy rury 800 mm, klasa II wszystkie (zał. nr 1, gr. I lp. 17). Wiertnice do kotwi to osobna pozycja bez klasy (lp. 16). Ręczne narzędzia są wyłączone. Dawne wpisy na wiertnice poziome są równoważne. Uprawnienia są bezterminowe.

W wykazie WIT są dwie wiertnice i obie dotyczą robót ziemnych: wiertnice dla technologii bezwykopowych, czyli maszyny do przewiertów sterowanych pod drogami i rzekami, oraz wiertnice do kotwi przy zabezpieczaniu wykopów i skarp. Każda ma własny wpis. Poniżej: klasy według średnicy rury, wiertnice do kotwi, dawne wiertnice poziome, egzamin i kontrola na budowie.

## Jakie uprawnienia na wiertnicę HDD? Klasa według średnicy rury

Wiertnice dla technologii bezwykopowych są w grupie I załącznika nr 1 (lp. 17), a jednostką, która rozstrzyga o klasie, jest średnica rury w milimetrach. Klasa III obejmuje wiertnice do rury o średnicy 800 mm, klasa II wszystkie. Wpis wydaje Łukasiewicz-WIT po zdanym sprawdzianie (§ 23 i § 26). Przypis 5 wyłącza narzędzia ręczne.

Przy zamówieniu przewiertu sprawdź średnicę rury przewodowej albo osłonowej z projektu. Przewiert pod rurę 315 mm wykona operator z klasą III, a przewiert rurą stalową 1000 mm wymaga operatora z klasą II. Klasy I dla tych wiertnic załącznik nie przewiduje. Zasady pracy przy sieciach, żerdziach i komorach zbiera [instrukcja BHP obsługi wiertnicy HDD (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-wiertnica-hdd).

### Karta kwalifikacji: operator wiertnicy HDD

| Karta kwalifikacji | Wiertnice dla technologii bezwykopowych |
| --- | --- |
| Wymagany dokument | Świadectwo i wpis do książki operatora (od 2021 r. karta plastikowa, wcześniej papierowa książeczka) |
| Kto wydaje | Łukasiewicz-WIT po sprawdzianie przed komisją |
| Podstawa prawna | § 23 i § 26, zał. nr 1 gr. I lp. 17 rozporządzenia MG z 20.09.2001 (Dz.U. 2020 poz. 1461) |
| Klasy i zakres | Klasa III do średnicy rury 800 mm, klasa II wszystkie; wiertnice do kotwi to osobna pozycja bez klasy (gr. I lp. 16) |
| Ważność | Bezterminowo; wpisy sprzed 2020 i 2023 r. zachowują moc |
| Co jeszcze | Orzeczenie lekarskie, instruktaż stanowiskowy, szkolenie okresowe BHP; prawo jazdy przy jeździe drogą publiczną |
| Co sprawdza generalny wykonawca | Nazwę maszyny i klasę we wpisie, zgodność danych z dokumentem tożsamości, orzeczenie, szkolenie BHP |

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-18.** Stan prawny na 18 października 2026 r. według tekstów w ELI: rozporządzenie z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583) ze zmianami z 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 1461, załącznik nr 1 stosowany od 27 listopada 2020 r.) i 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 291); równoważność dawnych klas według § 2 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 134). Przy maszynie nietypowej klasyfikację ustala się przed dopuszczeniem operatora, na podstawie dokumentacji producenta, a przy wątpliwości pisemnie w Łukasiewicz-WIT.

## Wiertnica do kotwi i dawne wiertnice poziome

Wiertnice do kotwi to osobna pozycja grupy I (lp. 16) z wpisem „bez klasy”. Operator wiertnicy wykonującej kotwy gruntowe przy ścianie berlińskiej albo gwoździowaniu skarpy potrzebuje więc wpisu na wiertnice do kotwi, a wpis na wiertnice bezwykopowe go nie zastępuje. Przypis 5 również tu wyłącza narzędzia ręczne.

Do 31 marca 2017 r. wykaz mówił o wiertnicach poziomych z zasilaczem hydraulicznym. Wpisy na te wiertnice klasy III są równoważne z obecną klasą III na wiertnice dla technologii bezwykopowych, a klasy II z klasą II (§ 2 pkt 11 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.). Przy przewiertach blisko istniejących sieci instruktaż oprzyj na [instrukcji BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-ziemne-wykopy), a operatorów koparek przy komorach startowych sprawdzisz według poradnika [uprawnienia na koparkę](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-koparke).

### Twój przewiert i wymagany wpis

| Maszyna lub sytuacja | Dokument operatora | Uwagi |
| --- | --- | --- |
| Przewiert HDD, rura PE 315 mm | Wpis WIT na wiertnice bezwykopowe kl. III lub II | Do 800 mm wystarcza klasa III |
| Przewiert, rura stalowa 1000 mm | Wpis WIT na wiertnice bezwykopowe kl. II | Powyżej 800 mm |
| Kotwy gruntowe przy wykopie | Wpis WIT na wiertnice do kotwi (bez klasy) | Gr. I lp. 16, osobny wpis |
| Dawny wpis „wiertnice poziome z zasilaczem hydraulicznym” | Ważny w tej samej klasie (III albo II) | § 2 pkt 11 Dz.U. 2017 poz. 134 |
| Ręczna wiertnica, młotowiertarka | Wpis WIT nie jest wymagany | Przypis 5: wyłączone narzędzia ręczne |

_Średnica rury według projektu przewiertu. Źródło: zał. nr 1 gr. I lp. 16 i 17, przypis 5 (Dz.U. 2020 poz. 1461); § 2 pkt 11 Dz.U. 2017 poz. 134._

## Jak zdobyć uprawnienia na wiertnicę HDD: kurs i egzamin przed komisją WIT

Droga jest jedna dla wszystkich maszyn z załącznika nr 1: szkolenie w ośrodku, a potem sprawdzian przed komisją powołaną przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Szkolenie ma część teoretyczną (dokumentacja techniczna maszyn, BHP przy eksploatacji, technologia robót, użytkowanie i obsługa) i praktyczną, czyli naukę pracy maszyną w różnych warunkach terenowych i technologicznych (§ 24). Prowadzić je może ośrodek z salą wykładową, parkiem maszynowym z placem manewrowym, kadrą i wyposażeniem dydaktycznym, a spełnienie tych warunków potwierdza Instytut (§ 25 i § 26 ust. 3).

Po zdanym egzaminie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Zaświadczenie z samego kursu uprawnieniem nie jest i nie wystarcza do pracy na maszynie. Książka operatora ma dziś formę plastikowej karty: na rewersie jest numer uprawnień, data i nazwa maszyny, a na awersie zdanie, że dokument jest ważny łącznie z dokumentem tożsamości (załącznik nr 2 w brzmieniu z 2023 r.). Wnioski, terminy egzaminów i wykaz opłat publikuje [Centrum Egzaminowania Operatorów WIT](https://wit.lukasiewicz.gov.pl/centrum-egzaminowania-operatorow/).

Wybierając kurs, sprawdź, czy ośrodek zgłasza kursantów na egzamin przed komisją WIT i jaką klasę obejmuje szkolenie. Klasa w świadectwie musi pasować do maszyny, na której operator będzie pracował, bo to ją sprawdza kierownik robót przy dopuszczeniu. Wszystkie maszyny z wykazu zestawia poradnik o [uprawnieniach na maszyny budowlane](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane).

## Czy uprawnienia na wiertnicę HDD są bezterminowe?

Tak. Paragrafy 23-26 rozporządzenia opisują szkolenie, sprawdzian, świadectwo i wpis, ale nie podają okresu ważności, a Instytut nie wymaga odnawiania wpisu. Wpisy sprzed zmian przepisów zachowały moc: § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r. Ważna jest więc także papierowa książeczka wydana, gdy egzaminy prowadził jeszcze Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Dawne wpisy na wiertnice poziome z zasilaczem hydraulicznym są równoważne z obecnymi wpisami na wiertnice dla technologii bezwykopowych: klasa III z klasą III, klasa II z klasą II (§ 2 pkt 11 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.).

Bezterminowe jest samo uprawnienie. Operator wiertnicy HDD potrzebuje aktualnego orzeczenia lekarskiego, bo bez niego pracodawca nie może dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP), oraz szkolenia BHP: instruktażu stanowiskowego przed rozpoczęciem pracy i szkolenia okresowego. Te daty decydują, czy operator może dziś wsiąść do kabiny. W [kalkulatorze ważności dokumentów](https://atestero.pl/narzedzia/kalkulator-waznosci-dokumentow?dokument=wit-ksiazka-operatora) książka operatora ma status dokumentu bez terminu, a orzeczenie i szkolenie liczą się od dat na dokumentach.

Książka operatora nie zastępuje prawa jazdy. Wzór karty zawiera informację, że do przemieszczania się po drogach publicznych potrzebne jest też prawo jazdy zgodne z przepisami o ruchu drogowym. Na zamkniętym placu budowy liczy się wpis WIT, a przy przejeździe drogą publiczną dochodzi prawo jazdy właściwej kategorii.

## Co sprawdza generalny wykonawca u operatora wiertnicy HDD

Najpierw porównaj kartę albo książkę z dokumentem tożsamości i z maszyną: nazwisko, datę urodzenia, nazwę maszyny we wpisie i klasę. Wpis musi dotyczyć pozycji „Wiertnice dla technologii bezwykopowych” (gr. I lp. 17 załącznika nr 1), a klasa obejmować maszynę z placu. Gdy wpis jest nieczytelny albo budzi wątpliwości, pracodawca może złożyć do Łukasiewicz-WIT pisemny wniosek o udostępnienie danych operatora na formularzu z regulaminu Centrum Egzaminowania Operatorów.

Do tego dochodzą dokumenty pracownicze: orzeczenie lekarskie, szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym na konkretnej maszynie i szkolenie okresowe BHP. Przy komorach startowych i odbiorczych instruktaż oprzesz na [instrukcji BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-ziemne-wykopy). Daty operatorów kilku podwykonawców zbierzesz w jednym [rejestrze szkoleń, badań i uprawnień (XLSX)](https://atestero.pl/wzory/rejestr-szkolen-badan-uprawnien), a całą procedurę opisuje poradnik [jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy krok po kroku](https://atestero.pl/baza-wiedzy/jak-dopuscic-pracownika-podwykonawcy-do-pracy-krok-po-kroku).

W Atestero dla rodzaju pracy „operator wiertnicy HDD” ustawisz książkę operatora jako wymaganie bez terminu, a orzeczenie i szkolenie BHP jako wymagania z datą. System pokaże zbliżający się termin badań, a o dopuszczeniu decyduje osoba wyznaczona przez wykonawcę, która ocenia też, czy klasa we wpisie pasuje do maszyny.

## Przykład: Przykład: dwa przewierty pod drogą wojewódzką

Podwykonawca sieciowy wykonuje przewiert pod kabel w rurze 160 mm i przewiert rurą osłonową 900 mm pod kanalizację. Zgłasza jednego operatora z wpisem klasy III.

1. Przewiert 160 mm mieści się w klasie III, więc operator może go wykonać
2. Rura 900 mm przekracza 800 mm, więc potrzebny jest operator z klasą II
3. Przy komorze startowej koparkę obsługuje operator z wpisem na koparki
4. Koordynator zapisuje w rejestrze wpisy obu operatorów wiertnic

## Lista kontrolna

- Średnica rury z projektu: do 800 mm czy powyżej
- Przy kotwach osobny wpis na wiertnice do kotwi
- Dane z karty lub książki zgadzają się z dokumentem tożsamości
- Orzeczenie lekarskie i szkolenie BHP aktualne, instruktaż na tej maszynie odbyty
- Prawo jazdy właściwej kategorii, jeśli maszyna wyjeżdża na drogę publiczną

## Częste błędne informacje (stan na 2026-10-18)

- **Błędne twierdzenie:** Na każdą wiertnicę do przewiertów wystarczy klasa III.
  - **Stan prawny:** Klasa III obejmuje wiertnice dla technologii bezwykopowych do średnicy rury 800 mm. Przy większych średnicach potrzebna jest klasa II.
  - **Podstawa:** Zał. nr 1 gr. I lp. 17 (Dz.U. 2020 poz. 1461) (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001461)

## Najczęstsze pytania

### Jakie uprawnienia na przewierty sterowane?

Wpis Łukasiewicz-WIT na wiertnice dla technologii bezwykopowych: klasa III do średnicy rury 800 mm, klasa II bez limitu (zał. nr 1 gr. I lp. 17).

### Czy wpis na wiertnicę HDD obejmuje wiertnicę do kotwi?

Nie. Wiertnice do kotwi to osobna pozycja załącznika nr 1 (gr. I lp. 16) z wpisem bez klasy.

### Czy stary wpis na wiertnice poziome jest ważny?

Tak. Wpis na wiertnice poziome z zasilaczem hydraulicznym klasy III jest równoważny z klasą III na wiertnice bezwykopowe, a klasy II z klasą II (§ 2 pkt 11 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.).

### Czy uprawnienia na wiertnicę HDD trzeba odnawiać?

Nie. Wpis Łukasiewicz-WIT jest bezterminowy, a wpisy sprzed zmian z 2020 i 2023 r. zachowały moc (§ 4 Dz.U. 2020 poz. 1461, § 3 Dz.U. 2023 poz. 291). Terminy mają orzeczenie lekarskie i szkolenie okresowe BHP operatora.

### Kto wydaje uprawnienia i gdzie zdać egzamin?

Egzamin przeprowadza komisja powołana przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu od 1 stycznia 2023 r.). Kurs prowadzi ośrodek, którego warunki potwierdził Instytut; po zdanym egzaminie WIT wydaje świadectwo i wpis do książki operatora.

## Źródła

- [Rozporządzenie MG z 20 września 2001 r. w sprawie BHP podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, tekst jednolity (Dz.U. 2018 poz. 583 ze zm.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000583)
- [Rozporządzenie MR z 29 lipca 2020 r. zmieniające, nowy załącznik nr 1 z klasami maszyn (Dz.U. 2020 poz. 1461)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001461)
- [Rozporządzenie MRiT z 8 lutego 2023 r. zmieniające, egzaminy w Łukasiewicz-WIT i wzór książki operatora (Dz.U. 2023 poz. 291)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000291)
- [Rozporządzenie MRiF z 11 stycznia 2017 r. zmieniające, § 2: równoważność dawnych klas (Dz.U. 2017 poz. 134)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000134)
- [Łukasiewicz-WIT: Centrum Egzaminowania Operatorów](https://wit.lukasiewicz.gov.pl/centrum-egzaminowania-operatorow/)
- [Kodeks pracy, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 1245)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001245)

## Powiązane materiały

- [Wzór: Rejestr szkoleń BHP, badań i uprawnień](https://atestero.pl/wzory/rejestr-szkolen-badan-uprawnien)
- [Wzór: Instrukcja BHP obsługi wiertnicy HDD do przewiertów sterowanych: wzór Word i PDF](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-wiertnica-hdd)
- [Wzór: Instrukcja BHP robót ziemnych i pracy w wykopie: wzór Word i PDF](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-ziemne-wykopy)
- [Kalkulator ważności dokumentów](https://atestero.pl/narzedzia/kalkulator-waznosci-dokumentow)
- [Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane)
- [Jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy na budowie: 9 kroków](https://atestero.pl/baza-wiedzy/jak-dopuscic-pracownika-podwykonawcy-do-pracy-krok-po-kroku)
- [Dokumentacja maszyn i sprzętu na budowie: co musi być na miejscu i u kogo](https://atestero.pl/baza-wiedzy/dokumentacja-maszyn-i-sprzetu-na-budowie)
- [Uprawnienia na koparkę: klasy I i III, minikoparka, ważność i jak sprawdzić operatora](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-koparke)
- [Uprawnienia na spycharkę: klasa III do 110 kW, klasa I, wpis z ładowarki](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-spycharke)

Źródło: Atestero, „Uprawnienia na wiertnicę HDD (przewierty sterowane): klasa III i II”, https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-wiertnice-hdd (aktualizacja 2026-10-18).