# Badania okresowe wygasły: co zrobić z pracownikiem na budowie i jakie są konsekwencje

- Adres: https://atestero.pl/baza-wiedzy/wygasle-badania-okresowe-pracownika-konsekwencje
- Autor: Jędrzej Poliński (https://atestero.pl/autorzy/jedrzej-polinski)
- Opublikowano: 2026-10-05
- Aktualizacja: 2026-10-05
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-05
- Dla kogo: Dla kierowników budowy i robót, specjalistów BHP, kadr firm podwykonawczych i osób, które sprawdzają dokumenty ekip przed rozpoczęciem dnia.

## Krótka odpowiedź

Po dacie następnego badania okresowego wpisanej w orzeczeniu pracodawca nie może dopuszczać pracownika do pracy, dopóki nie uzyska nowego orzeczenia (art. 229 § 4 KP). Przepisy nie przewidują okresu tolerancji. Trzeba od razu wystawić skierowanie i odsunąć pracownika od robót. Osobie odpowiedzialnej za BHP lub kierującej ludźmi grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 KP).

Orzeczenie, które wygasa w środku etapu robót, to jeden z częstszych powodów zatrzymania pracownika przy wejściu na budowę. Poniżej opisujemy, co w takiej sytuacji robi pracodawca, co kierownik budowy generalnego wykonawcy, kto ponosi koszt przestoju i jak ustawić kontrolę terminów, żeby problem nie wracał. Stan prawny na 5 października 2026 r.

## Od kiedy orzeczenie lekarskie przestaje być aktualne?

Orzeczenie z badania profilaktycznego wskazuje datę następnego badania okresowego. Nowy wzór orzeczenia, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r., wymienia to pole wprost (§ 3 ust. 4a pkt 12 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników). Po tej dacie orzeczenie nie jest już „aktualne” w rozumieniu art. 229 § 4 KP, który zakazuje dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, w warunkach opisanych w skierowaniu.

Kodeks pracy nie przewiduje okresu przejściowego ani kilku dni tolerancji. Nie ma też znaczenia, że pracownik ma już umówioną wizytę albo że chce tylko dokończyć bieżący etap. Bez aktualnego orzeczenia nie ma podstawy do pracy na żadnym stanowisku, bo dla żadnego nie ma ważnej oceny lekarza. Ten sam problem powstaje, gdy orzeczenie wydano dla innych warunków niż te, w których pracownik faktycznie pracuje, na przykład bez pracy na wysokości. Ogólne zasady liczenia terminów opisuje poradnik o [ważności badań lekarskich pracownika](https://atestero.pl/baza-wiedzy/waznosc-badan-lekarskich-pracownika).

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-05.** Informacja ogólna, nie porada prawna. Stan na 5 października 2026 r. Skutki finansowe odsunięcia od pracy zależą od okoliczności, a podział obowiązków między firmami od umowy. W razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą BHP.

## Co robi pracodawca, gdy badania wygasły?

Pracodawcą jest firma, która zatrudnia pracownika, na budowie najczęściej podwykonawca. To ona odsuwa pracownika od pracy i wystawia skierowanie na badanie okresowe (art. 229 § 4a KP). Skierowanie wydaje się w dwóch egzemplarzach, z których jeden dostaje pracownik (§ 4 ust. 1a rozporządzenia), i opisuje się w nim stanowisko oraz czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe z podaniem wielkości narażenia (§ 4 ust. 2). Gotowe pola zawiera [wzór skierowania na badania lekarskie](https://atestero.pl/wzory/skierowanie-na-badania-lekarskie), a dokument można przygotować w [generatorze skierowania](https://atestero.pl/narzedzia/generator-skierowania-na-badania).

Badanie okresowe przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Pracownik zachowuje za ten czas wynagrodzenie, a przy dojeździe do innej miejscowości dostaje zwrot kosztów przejazdu jak przy podróży służbowej (art. 229 § 3 KP). Koszt badania ponosi pracodawca (art. 229 § 6). Po wizycie pracodawca przechowuje orzeczenie i skierowanie (art. 229 § 7), a nową datę następnego badania wpisuje do rejestru. Pracownik wraca do pracy, gdy pracodawca ma orzeczenie z symbolem 21, czyli stwierdzające brak przeciwwskazań na jego stanowisku.

## Co robi kierownik budowy i generalny wykonawca?

Kierownik budowy nie wystawia skierowań za podwykonawcę, ale odpowiada za prowadzenie budowy zgodnie z przepisami BHP i koordynuje działania zapewniające przestrzeganie zasad bezpieczeństwa podczas robót (art. 22 pkt 3 i 3b Prawa budowlanego). Bezpośredni nadzór nad BHP na stanowiskach pracy sprawują kierownik robót i mistrz budowlany (§ 5 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Pracodawcy, których pracownicy pracują w tym samym miejscu, mają obowiązek współpracy i wzajemnego informowania (art. 208 § 1 KP), a wyznaczenie koordynatora nie zwalnia żadnego z nich z obowiązków wobec własnych ludzi (art. 208 § 2).

W praktyce generalny wykonawca zapisuje w umowie i regulaminie budowy, że na teren wchodzą tylko osoby z aktualnymi badaniami, i wstrzymuje wejście osoby, której orzeczenie wygasło, do czasu przedstawienia nowego potwierdzenia. Dobrze, gdy takie wstrzymanie zostawia ślad: data, osoba, powód i informacja przekazana podwykonawcy. Wystarczy potwierdzenie z datą następnego badania, bez kopii pełnego orzeczenia z numerem PESEL i adresem, o czym piszemy w artykule [RODO a dokumenty pracowników podwykonawcy](https://atestero.pl/baza-wiedzy/rodo-a-dokumenty-pracownikow-podwykonawcy). Cały proces opisuje poradnik [jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy](https://atestero.pl/baza-wiedzy/jak-dopuscic-pracownika-podwykonawcy-do-pracy-krok-po-kroku).

## Kto płaci za czas, w którym pracownik nie może pracować?

Kodeks pracy nie ma osobnego przepisu o wynagrodzeniu za dni odsunięcia z powodu wygasłych badań, więc stosuje się zasady ogólne. Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas jej niewykonywania tylko wtedy, gdy przepisy tak stanowią (art. 80 KP). Jeżeli pracownik był gotów do pracy, a przeszkoda wynikła z przyczyn dotyczących pracodawcy, na przykład firma nie wystawiła skierowania na czas, zastosowanie może mieć art. 81 § 1 KP: wynagrodzenie według osobistego zaszeregowania, a gdy tego składnika nie wyodrębniono, 60% wynagrodzenia, nie mniej niż płaca minimalna.

Inaczej jest, gdy to pracownik bez usprawiedliwienia nie stawił się na wyznaczone badanie. Poddawanie się wstępnym, okresowym i kontrolnym badaniom lekarskim należy do jego obowiązków (art. 211 pkt 5 KP), a za nieprzestrzeganie przepisów BHP pracodawca może zastosować karę upomnienia, nagany albo karę pieniężną (art. 108 § 1 i 2 KP). Między podwykonawcą a generalnym wykonawcą koszt przestoju ekipy rozstrzyga umowa, dlatego warto w niej opisać, kto pilnuje terminów dokumentów i jakie są skutki ich wygaśnięcia.

## Jaka kara grozi za dopuszczenie do pracy bez aktualnych badań?

Kto, będąc odpowiedzialnym za stan BHP albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 KP w brzmieniu obowiązującym od 8 lipca 2026 r.). Art. 229 § 4 jest przepisem działu o bezpieczeństwie i higienie pracy, więc dopuszczenie do pracy bez aktualnego orzeczenia mieści się w tym wykroczeniu. Odpowiedzialność jest osobista: dotyczy osoby, która w firmie odpowiada za BHP albo kieruje ludźmi, na przykład kierownika robót czy brygadzisty.

Inspektor pracy, który stwierdzi naruszenie przepisów BHP, może też nakazać usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie (art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Po wypadku dokumenty poszkodowanego, w tym orzeczenie lekarskie, są zwykle jedną z pierwszych rzeczy, które sprawdza zespół powypadkowy, o czym piszemy w poradniku [wypadek przy pracy na budowie](https://atestero.pl/baza-wiedzy/wypadek-przy-pracy-na-budowie-obowiazki). Przygotowanie do kontroli opisuje artykuł [kontrola PIP na budowie](https://atestero.pl/baza-wiedzy/kontrola-pip-na-budowie-co-sprawdza-inspektor).

## Jak nie dopuścić do wygaśnięcia orzeczenia?

Najprostsza zasada to pilnowanie daty następnego badania, a nie daty wydania orzeczenia. W rejestrze ekipy warto mieć osobną kolumnę z tą datą i ostrzeżenie na 30 do 60 dni wcześniej, bo w tym czasie trzeba wystawić skierowanie i umówić wizytę. Gotowy arkusz z formułami to [rejestr szkoleń, badań i uprawnień](https://atestero.pl/wzory/rejestr-szkolen-badan-uprawnien), a termin pomaga policzyć [kalkulator ważności dokumentów](https://atestero.pl/narzedzia/kalkulator-waznosci-dokumentow).

Przy kilkunastu firmach na budowie arkusz szybko się rozjeżdża, bo każda firma przysyła aktualizacje w innym czasie. Atestero łączy dokument z pracownikiem, budową i wymaganiem, oznacza dokumenty zbliżające się do końca ważności i pokazuje, kto przez nie traci gotowość na danej budowie. Decyzję o dopuszczeniu nadal podejmuje uprawniona osoba. Zakres planów opisuje strona [cennik](https://atestero.pl/cennik), a działanie można sprawdzić na danych fikcyjnych w [wersji demo](https://atestero.pl/demo).

## Kto co robi, gdy orzeczenie pracownika wygasło

| Kto | Co robi | Podstawa |
| --- | --- | --- |
| Pracodawca (na budowie zwykle podwykonawca) | Nie dopuszcza do pracy, wystawia skierowanie, płaci za badanie | Art. 229 § 4, § 4a i § 6 KP |
| Pracownik | Stawia się na badanie w wyznaczonym terminie | Art. 211 pkt 5 KP |
| Kierownik robót, mistrz, brygadzista | Nie kieruje do robót osoby bez aktualnego orzeczenia, egzekwuje zasady BHP | Art. 212 pkt 5 KP, § 5 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych |
| Kierownik budowy | Koordynuje przestrzeganie zasad BHP na budowie, wstrzymuje wejście zgodnie z regulaminem | Art. 22 pkt 3 i 3b Prawa budowlanego |
| Pracodawcy na wspólnym terenie | Współpracują i informują się nawzajem o zagrożeniach | Art. 208 § 1 KP |

_Konkretny podział zadań między firmami zapisuje się w umowie, planie BIOZ i regulaminie budowy._

## Przykład: Przykład: orzeczenie zbrojarza wygasa w trakcie zbrojenia stropu

W orzeczeniu zbrojarza wpisano datę następnego badania 12 października 2026 r. Przyjmujemy ostrożnie, że orzeczenie jest aktualne do tego dnia włącznie.

1. 14 września 2026: rejestr pokazuje ostrzeżenie, do terminu zostało 28 dni
2. 15 września: podwykonawca wystawia skierowanie z opisem pracy na wysokości i przy zbrojeniu
3. Najbliższa wolna wizyta jest dopiero 14 października, czyli po terminie
4. 13 października: zbrojarz nie pracuje na budowie, generalny wykonawca odnotowuje wstrzymanie
5. 14 października: nowe orzeczenie z symbolem 21, nowa data trafia do rejestru, wstrzymanie zostaje zdjęte

## Lista kontrolna

- Pilnuj daty następnego badania z orzeczenia, nie daty jego wydania
- Ostrzeżenie 30 do 60 dni przed terminem i skierowanie wystawione od razu
- Po terminie pracownik nie pracuje na żadnym stanowisku do nowego orzeczenia
- Wstrzymanie wejścia na budowę zapisane z datą, powodem i informacją dla podwykonawcy
- Nowe orzeczenie z symbolem 21 i nową datą wpisane do rejestru
- W umowie z podwykonawcą: kto pilnuje terminów i kto ponosi koszt przestoju

## Najczęstsze pytania

### Czy pracownik może dokończyć dzień pracy, jeśli badania wygasły wczoraj?

Nie. Art. 229 § 4 KP zakazuje dopuszczenia do pracy bez aktualnego orzeczenia i nie przewiduje okresu tolerancji. Pracownik wraca do pracy po uzyskaniu nowego orzeczenia o braku przeciwwskazań na swoim stanowisku.

### Czy umówiona wizyta u lekarza medycyny pracy wystarczy do dopuszczenia?

Nie. Podstawą dopuszczenia jest orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań, a nie skierowanie ani termin wizyty. Dlatego skierowanie warto wystawić z wyprzedzeniem 30 do 60 dni.

### Kto płaci za badanie okresowe pracownika podwykonawcy?

Jego pracodawca, czyli podwykonawca. Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadza się na koszt pracodawcy (art. 229 § 6 KP). Generalny wykonawca ponosi koszt tylko wtedy, gdy tak ustalono w umowie.

### Ile wynosi kara za dopuszczenie do pracy bez aktualnych badań?

Od 8 lipca 2026 r. osobie odpowiedzialnej za BHP albo kierującej pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, która nie przestrzega przepisów BHP, grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 KP).

### Czy pracownik dostaje wynagrodzenie za dni odsunięcia z powodu wygasłych badań?

To zależy od przyczyny. Gdy pracownik był gotów do pracy, a przeszkoda wynikła z przyczyn dotyczących pracodawcy, może mieć zastosowanie art. 81 § 1 KP. Gdy pracownik bez usprawiedliwienia nie poszedł na badanie, wynagrodzenie za niewykonaną pracę co do zasady nie przysługuje (art. 80 KP).

## Źródła

- [Kodeks pracy, art. 80, 81, 108, 208, 211, 212, 229, 283 (Dz.U. 2026 poz. 1245)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie badań lekarskich pracowników, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 607)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2023/607/ogl)
- [Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie o badaniach (Dz.U. 2026 poz. 456)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/456/ogl)
- [Prawo budowlane, art. 22 (Dz.U. 2026 poz. 524)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/524/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2003/401/ogl)
- [Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 11, tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 1712)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2024/1712/ogl)
- [Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o PIP i Kodeksu pracy, w tym art. 11 i art. 283 (Dz.U. 2026 poz. 473)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/473/ogl)

## Powiązane materiały

- [Wzór: Skierowanie na badania lekarskie](https://atestero.pl/wzory/skierowanie-na-badania-lekarskie)
- [Wzór: Rejestr szkoleń, badań i uprawnień w Excelu](https://atestero.pl/wzory/rejestr-szkolen-badan-uprawnien)
- [Kalkulator ważności dokumentów](https://atestero.pl/narzedzia/kalkulator-waznosci-dokumentow)
- [Generator skierowania na badania lekarskie](https://atestero.pl/narzedzia/generator-skierowania-na-badania)
- [Ważność badań lekarskich pracownika: ile ważne są badania wstępne, okresowe i kontrolne](https://atestero.pl/baza-wiedzy/waznosc-badan-lekarskich-pracownika)
- [Skierowanie na badania lekarskie: jakie dane musi zawierać](https://atestero.pl/baza-wiedzy/skierowanie-na-badania-lekarskie-wymagane-dane)
- [Badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim: kiedy po L4 ponad 30 dni i jak liczyć dni](https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-kontrolne-po-zwolnieniu-lekarskim)
- [Jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy na budowie: 9 kroków](https://atestero.pl/baza-wiedzy/jak-dopuscic-pracownika-podwykonawcy-do-pracy-krok-po-kroku)

Źródło: Atestero, „Badania okresowe wygasły: co zrobić z pracownikiem na budowie i jakie są konsekwencje”, https://atestero.pl/baza-wiedzy/wygasle-badania-okresowe-pracownika-konsekwencje (aktualizacja 2026-10-05).