# Instrukcja BHP obsługi koparki na budowie: wzór Word i PDF

- Adres: https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-koparka
- Aktualizacja: 2026-10-23
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-23
- Pobieranie: bezpłatnie, bez rejestracji

## W skrócie

Instrukcja BHP obsługi koparki zbiera zasady z instrukcji producenta i dwóch rozporządzeń: koparka pracuje co najmniej 0,6 m poza granicą klina naturalnego odłamu gruntu (§ 158 ust. 1), w terenie wyznacza się strefę niebezpieczną (§ 158 ust. 2), a przebywanie osób między ścianą wykopu a koparką jest zabronione nawet w czasie postoju (§ 159 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Pracodawca wydaje ją na podstawie art. 237⁴ § 2 KP i § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

Wzór ma trzy strony A4. Pierwsza to dane koparki i osprzętu, zagrożenia, wymagania wobec operatora i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą, zasady pracy przy wykopie i uzbrojeniu, czynności po pracy i zakazy. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Uprawnienia operatora opisuje poradnik [uprawnienia na koparkę](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-koparke), a zasady pracy w wykopie [instrukcja BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-ziemne-wykopy).

## Pliki do pobrania

- [Pobierz DOCX (do edycji)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-koparka.docx)
- [Pobierz PDF (do wydruku)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-koparka.pdf)

## Jakie zagrożenia przy pracy koparką uwzględnia instrukcja?

Najpoważniejsze to uderzenie osoby łyżką albo przeciwwagą przy obrocie nadwozia, obsunięcie ściany wykopu z maszyną, przewrócenie na pochyłości, uszkodzenie gazociągu lub kabla i zbliżenie wysięgnika do linii napowietrznej. Rozporządzenie z 2001 r. zakazuje włączania obrotu w trakcie napełniania łyżki, przebywania osób w zasięgu naczynia roboczego i tworzenia nawisów (§ 10 ust. 2), a przy pracy pod liną nakazuje trzymać odległości z § 55 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych: 3 m od linii do 1 kV, 5 m powyżej 1 kV do 15 kV, 10 m powyżej 15 kV do 30 kV. Koparko-ładowarkę opisuje osobna [instrukcja BHP koparko-ładowarki (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-koparko-ladowarka). Do niwelacji i zasypywania wykopów służy spycharka, dla której jest [instrukcja BHP obsługi spycharki (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-spycharka). Urobek wywozi wozidło albo wywrotka, a zasady dla kierowcy zbiera [instrukcja BHP wozidła budowlanego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-wozidlo-budowlane). Tankowanie koparki ze zbiornika na budowie i odległości zbiornika od budynków opisuje [instrukcja BHP magazynowania paliwa i tankowania maszyn (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-magazynowanie-paliwa-i-tankowanie-maszyn).

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-23.** Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 5, 7, 8 i 10 rozporządzenia z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, odczyt w ELI 18.10.2026) oraz § 55, 158 i 159 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych w Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, stan na 23 października 2026 r. Przepisy nie podają wzoru instrukcji obsługi konkretnej maszyny. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta i oceny ryzyka zawodowego.

## Co zrobić przed rozpoczęciem kopania?

Ustalić z zarządcami sieci odległości bezpiecznej pracy na terenie uzbrojonym (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r.), wyznaczyć i oznakować strefę niebezpieczną (§ 158 ust. 2) oraz sprawdzić maszynę: wycieki, gąsienice lub opony, szybkozłącze, sygnał. Gdy łyżka odkryje albo uszkodzi instalację, operator przerywa pracę, a dalszy sposób robót ustala się z zarządcą instalacji (§ 8 ust. 2). Wymianę i regulację łyżki wykonuje się w zespole co najmniej dwuosobowym (§ 7 ust. 2). Gdy koparka jest wynajęta z operatorem, kto kieruje jego pracą na placu, ustala [umowa najmu maszyny z operatorem (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/umowa-najmu-maszyny-budowlanej-z-operatorem).

1. koparka co najmniej 0,6 m poza granicą klina naturalnego odłamu gruntu
2. nikt między ścianą wykopu a koparką, także w czasie postoju
3. po pracy łyżka na ziemi, kluczyk wyjęty
4. godziny pracy wpisz w kartę pracy sprzętu

## Jak wdrożyć instrukcję obsługi: koparka na budowie?

Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje obsługi maszyn i urządzeń technicznych (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja ma leżeć tam, gdzie pracuje maszyna: przy niej albo w kontenerze brygady. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze [oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-o-zapoznaniu-z-instrukcja-bhp).

Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje [program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/program-instruktazu-stanowiskowego). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na [wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-wzor). Gdy instrukcja dotyczy całego stanowiska, a nie jednej maszyny, użyj [ogólnego wzoru instrukcji BHP stanowiskowej (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-stanowiskowa-wzor). Przekazanie informacji o ryzyku potwierdzi [oświadczenie o zapoznaniu z oceną ryzyka zawodowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-o-zapoznaniu-z-ryzykiem-zawodowym). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów, które wykonują te prace: [ocena ryzyka zawodowego: operator koparki (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-operator-koparki), [ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-robotnik-budowlany).

## Co zawiera dokument

| Pole | Co wpisać |
| --- | --- |
| Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta i oceny ryzyka. |
| Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| Wymagania i środki ochrony | Szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |

## Najczęstsze pytania

### W jakiej odległości od wykopu może stać koparka?

Co najmniej 0,6 m poza granicą klina naturalnego odłamu gruntu (§ 158 ust. 1 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Przebywanie osób między ścianą wykopu a koparką jest zabronione, nawet w czasie postoju (§ 159).

### Czy operator koparki musi mieć instrukcję BHP?

Pracodawca wydaje instrukcje BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia aktualne instrukcje obsługi maszyn (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Operator potwierdza zapoznanie się z nią podpisem. Jakie uprawnienia obejmują maszynę z łyżką przednią i ramieniem koparkowym, wyjaśnia poradnik [uprawnienia na koparko-ładowarkę](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-koparko-ladowarke).

### Co zrobić, gdy koparka uszkodzi kabel lub gazociąg?

Przerwać pracę, odsunąć ludzi, zawiadomić przełożonego, a dalszy sposób robót ustalić z zarządcą instalacji (§ 8 ust. 2 rozporządzenia z 20 września 2001 r., t.j. Dz.U. 2018 poz. 583).

## Źródła

- [Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (ELI)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, § 41 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/1650/text.pdf)
- [Rozporządzenie z 4 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (Dz.U. 2021 poz. 2088, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/2088/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/401/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, tekst jednolity Dz.U. 2018 poz. 583 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/583/text.pdf)

## Poradniki do tego wzoru

- [Uprawnienia na koparkę: klasy I i III, minikoparka, ważność i jak sprawdzić operatora](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-koparke)
- [Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane)
- [Dokumentacja maszyn i sprzętu na budowie: co musi być na miejscu i u kogo](https://atestero.pl/baza-wiedzy/dokumentacja-maszyn-i-sprzetu-na-budowie)

Źródło: Atestero, „Instrukcja BHP obsługi koparki na budowie: wzór Word i PDF”, https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-koparka (aktualizacja 2026-10-23).