# Instrukcja BHP robót palowych (palownica, kafar): wzór Word i PDF

- Adres: https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-palowe
- Aktualizacja: 2026-10-28
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-26
- Pobieranie: bezpłatnie, bez rejestracji

## W skrócie

Instrukcja BHP robót palowych dotyczy operatora palownicy, kafara albo urządzenia wibracyjnego i pracowników przy wykonywaniu pali. Palownice (klasa II), kafary i urządzenia wibracyjne do pogrążania i wyrywania są w załączniku nr 1 do rozporządzenia o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, więc operator ma wpis do książki operatora. Przy wbijaniu grodzi nikt nie stoi bliżej niż 10 m (§ 163 ust. 4 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a przy wbijaniu pali na wodzie operator ma środki chroniące przed utonięciem (§ 12 ust. 2 rozporządzenia o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych).

Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla operatora palownicy, kafara albo wibromłotu oraz pomocników przy palach. Pierwsza strona to dane maszyny i technologii pali (wiercone, wbijane, wibrowane), zagrożenia, wymagania i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (rozpoznanie gruntu, uzbrojenie terenu, linie napowietrzne, pomost), zasady pracy, czynności po pracy i zakazy. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Wykop pod oczep i odkopanie głowic pali obejmuje [instrukcja BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-ziemne-wykopy).

## Pliki do pobrania

- [Pobierz DOCX (do edycji)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-palowe.docx)
- [Pobierz PDF (do wydruku)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-palowe.pdf)

## Kto może obsługiwać palownicę i kafar?

Maszyny z załącznika nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. obsługują wyłącznie osoby, które ukończyły szkolenie i zdały sprawdzian przed komisją powołaną przez Łukasiewicz-WIT (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). W grupie I tego załącznika są palownice (lp. 13, klasa II), kafary (lp. 14, bez klasy), urządzenia wibracyjne do pogrążania i wyrywania (lp. 15, klasa III) i wiertnice do kotwi (lp. 16, bez klasy). Przy trzech ostatnich pozycjach przypis wyłącza narzędzia ręczne (załącznik nr 1 w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461). Po sprawdzianie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1).

W pkt 1 wzoru wpisz typ maszyny z DTR, żeby było widać, którego wpisu w książce operatora wymagasz. Uprawnienia uzyskane przed zmianami załącznika zachowują moc (§ 4 rozporządzenia Dz.U. 2020 poz. 1461). Klasy dla innych maszyn zbiera poradnik [uprawnienia na maszyny budowlane](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane).

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-26.** Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 2, 3, 5, 8, 12, 23 i 26 rozporządzenia z 20 września 2001 r. o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, odczyt w ELI 18.10.2026) z załącznikiem nr 1 w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461 (gr. I lp. 13–16) i § 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291 oraz § 5, 55, 143, 144, 158 i 163 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 26 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w ELI 17 października 2026 r., a 26 października 2026 r. sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta, dokumentacji robót i oceny ryzyka zawodowego.

## Teren robót palowych: grunt, sieci i linie napowietrzne

Maszyny robocze eksploatuje się na terenie rozpoznanym pod względem warunków geologicznych i gruntowych (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 20 września 2001 r.). W terenie uzbrojonym, przy budynkach, przy liniach napowietrznych, w wykopach szerokoprzestrzennych, na terenie bagiennym, w wodzie i na pochyłościach stosuje się środki bezpieczeństwa z DTR, instrukcji obsługi i stanowiskowej instrukcji BHP (§ 3 ust. 1). Przed robotami ziemnymi na terenie uzbrojonym odległości bezpiecznej pracy maszyn ustala się z zarządcami instalacji (§ 8 ust. 1). Roboty ziemne prowadzi się według projektu z położeniem instalacji podziemnych (§ 143 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a bezpieczną odległość od sieci ustala kierownik budowy z jej zarządcą (§ 144 ust. 1 i 2).

Maszt palownicy jest wysoki, więc odległość od linii napowietrznych sprawdza się przed każdym przestawieniem maszyny. Maszyn i stanowisk pracy nie sytuuje się bliżej niż 3 m od linii do 1 kV, 5 m do 15 kV, 10 m do 30 kV, 15 m do 110 kV i 30 m powyżej 110 kV (§ 55 ust. 1). Pracę bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia uzgadnia się z jej użytkownikiem (§ 55 ust. 3). Przy robotach sprzętem zmechanizowanym wyznacza się w terenie i oznakowuje strefę niebezpieczną (§ 158 ust. 2). Przewierty sterowane pod drogami i ciekami opisuje osobno [instrukcja BHP wiertnicy HDD (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-wiertnica-hdd).

## Wbijanie pali i grodzi: strefa i pomost roboczy

W czasie wbijania grodzi nie wolno przebywać bliżej niż 10 m od miejsca wbijania. W czasie wyrywania grodzi nie wolno przebywać w promieniu równym długości grodzi powiększonej o 5 m (§ 163 ust. 4 i 5 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Budowa, przebudowa i demontaż grodzi odbywają się pod nadzorem kierownika robót albo mistrza budowlanego, którzy też je regularnie kontrolują (§ 163 ust. 2 i 3 w związku z § 5).

Na terenie bagnistym, podmokłym albo w wodzie maszynę stawia się na stabilnych podkładach, trwale ze sobą połączonych (§ 12 ust. 1 rozporządzenia z 20 września 2001 r.). Przy wbijaniu pali na takim terenie operator ma środki ochrony przed utonięciem, a na pomostach wiszą koła ratunkowe z linką (§ 12 ust. 2). W czasie wbijania pali sprawdza się dopuszczalne obciążenie pomostu z DTR, równomierność jego obciążenia, podmycie jarzm podtrzymujących pomost i stan pomostu po opadach i wyładowaniach atmosferycznych (§ 12 ust. 3).

1. nie stój bliżej niż 10 m od wbijanej grodzi (§ 163 ust. 4)
2. przy wyrywaniu grodzi trzymaj się poza promieniem długości grodzi powiększonej o 5 m (§ 163 ust. 5)
3. na wodzie kamizelka ratunkowa, na pomoście koło ratunkowe z linką (§ 12 ust. 2)
4. napraw i konserwacji nie wykonuj przy maszynie w ruchu (§ 2 ust. 1 pkt 3)

## Jak wdrożyć instrukcję BHP: roboty palowe?

Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze [oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-o-zapoznaniu-z-instrukcja-bhp).

Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje [program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/program-instruktazu-stanowiskowego). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na [wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-wzor). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: [ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-robotnik-budowlany), [ocena ryzyka zawodowego: operator koparki (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-operator-koparki).

## Co zawiera dokument

| Pole | Co wpisać |
| --- | --- |
| Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |

## Najczęstsze pytania

### Jakie uprawnienia trzeba mieć na palownicę?

Wpis do książki operatora na palownice w klasie II. Palownice są w grupie I lp. 13 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, załącznik w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461). Szkolenie kończy sprawdzian przed komisją powołaną przez Łukasiewicz-WIT (§ 23).

### Czy na kafar potrzebne są uprawnienia?

Tak. Kafary są w załączniku nr 1 (gr. I lp. 14, bez klasy), a przypis do tej pozycji wyłącza narzędzia ręczne. Operator przechodzi szkolenie i sprawdzian, a potem dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 23 i § 26 ust. 1).

### Jaka jest strefa niebezpieczna przy wbijaniu grodzi?

Przy wbijaniu nikt nie przebywa bliżej niż 10 m od miejsca wbijania. Przy wyrywaniu strefa ma promień równy długości grodzi powiększonej o 5 m (§ 163 ust. 4 i 5 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).

## Źródła

- [Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (ELI)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, § 41 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/1650/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/401/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, tekst jednolity Dz.U. 2018 poz. 583 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/583/text.pdf)
- [Rozporządzenie z 29 lipca 2020 r. zmieniające, nowy załącznik nr 1 z klasami maszyn (Dz.U. 2020 poz. 1461, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2020/1461/text.pdf)
- [Rozporządzenie z 8 lutego 2023 r. zmieniające, § 23: komisja Łukasiewicz-WIT (Dz.U. 2023 poz. 291, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/291/text.pdf)

## Poradniki do tego wzoru

- [Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane)
- [Plan BIOZ i informacja BIOZ: co to jest, kiedy są wymagane i kto je sporządza](https://atestero.pl/baza-wiedzy/informacja-bioz-i-plan-bioz-na-budowie)
- [Ocena ryzyka zawodowego na budowie: co zawiera, kto ją robi i kiedy ją zaktualizować](https://atestero.pl/baza-wiedzy/ocena-ryzyka-zawodowego-na-budowie)

Źródło: Atestero, „Instrukcja BHP robót palowych (palownica, kafar): wzór Word i PDF”, https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-roboty-palowe (aktualizacja 2026-10-28).