# Instrukcja BHP sprężarki (kompresora budowlanego): wzór Word i PDF

- Adres: https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-sprezarka
- Aktualizacja: 2026-10-31
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-27
- Pobieranie: bezpłatnie, bez rejestracji

## W skrócie

Instrukcja BHP sprężarki mówi pracownikowi, jak bezpiecznie uruchamiać i obsługiwać sprężarkę oraz węże sprężonego powietrza na budowie. Sama sprężarka nie jest na liście urządzeń pod dozorem UDT, ale jej zbiornik może być: zbiornik stały o iloczynie nadciśnienia i pojemności powyżej 50 barów × dm³ i nadciśnieniu powyżej 0,5 bara podlega dozorowi (§ 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia, Dz.U. 2012 poz. 1468). Przy iloczynie PD × V poniżej 800 barów × litr jest to dozór uproszczony (załącznik nr 1 lp. 34 i 51 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 68).

Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla osoby, która obsługuje sprężarkę zasilającą narzędzia pneumatyczne, natrysk albo odpylanie: przy rozbiórce, remontach, wykończeniu i robotach drogowych. Pierwsza strona to dane sprężarki (typ, napęd, moc, ciśnienie, pojemność zbiornika, dozór), zagrożenia, wymagania wobec obsługi i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (zbiornik, zawór bezpieczeństwa, manometr, wąż, paliwo), zasady pracy, czynności po pracy i zakazy z paragrafami. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Narzędzie podłączone do sprężarki opisuje na przykład [instrukcja BHP młota wyburzeniowego i udarowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-mlot-wyburzeniowy).

## Pliki do pobrania

- [Pobierz DOCX (do edycji)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-sprezarka.docx)
- [Pobierz PDF (do wydruku)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-sprezarka.pdf)

## Czy sprężarka budowlana podlega dozorowi UDT?

Rozporządzenie Rady Ministrów o rodzajach urządzeń podlegających dozorowi technicznemu nie wymienia sprężarek. Wymienia zbiorniki stałe, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów × dm³, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara (§ 1 pkt 1 lit. d, Dz.U. 2012 poz. 1468). Zbiornik, który nie przekracza któregokolwiek z tych progów, nie jest w tej pozycji. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2022 poz. 68) wymienia wprost zbiorniki w agregatach sprężarkowych sprężonego powietrza. W załączniku liczy się iloczyn ciśnienia dopuszczalnego PD (§ 2 pkt 5) i pojemności V zbiornika w litrach, które odczytasz z tabliczki.

Forma dozoru zależy od iloczynu PD × V. Poniżej 800 barów × litr jest to dozór uproszczony, od 800 do 3000 barów × litr dozór pełny z rewizją zewnętrzną co 3 lata, a powyżej 3000 barów × litr dozór pełny z rewizją zewnętrzną co 3 lata i wewnętrzną co 9 lat (załącznik nr 1 lp. 34 i 51–53). Urządzenie pod dozorem pełnym eksploatuje się na podstawie decyzji organu dozoru technicznego (art. 14 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym), a dla dozoru uproszczonego decyzji się nie wydaje (art. 15 ust. 1). Eksploatujący niezwłocznie zawiadamia dozór o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu i nieszczęśliwym wypadku (art. 19 ust. 1). Dozór nad innymi urządzeniami na budowie opisuje poradnik [badania UDT: żurawie, podesty, wózki](https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-udt-terminy-zurawie-podesty-wozki).

1. zbiornik 8 l, PD 6 bar: 48 barów × litr, poniżej progu 50, poza pozycją z § 1 pkt 1 lit. d
2. zbiornik 24 l, PD 10 bar: 240 barów × litr, dozór uproszczony (lp. 34)
3. zbiornik 100 l, PD 11 bar: 1100 barów × litr, dozór pełny, rewizja zewnętrzna co 3 lata (lp. 52)
4. zbiornik 300 l, PD 12 bar: 3600 barów × litr, dozór pełny, rewizja zewnętrzna co 3 lata i wewnętrzna co 9 lat (lp. 53)

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-27.** Art. 207 § 1 i art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468), § 2 pkt 5, § 11 ust. 1, § 13, § 14 ust. 2, § 15 ust. 1, § 16, § 17, § 18, § 21 ust. 1 i załącznik nr 1 lp. 34 i 51–53 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz.U. 2022 poz. 68), art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194; zmiana z Dz.U. 2026 poz. 252 dotyczy tylko art. 37), załącznik nr 3 tabele nr 1 i 2 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), § 3–5 i załącznik nr 1 grupa 2 pkt 16–17 rozporządzenia w sprawie kwalifikacji osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. 2022 poz. 1392), art. 54 ust. 1aa i 2 Prawa energetycznego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 43), § 5 ust. 2, § 15, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1, § 23 pkt 1 i § 28 ust. 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań przy użytkowaniu maszyn (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), załącznik nr 1 lp. 529 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 447 i załącznik nr 2 część A rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych (Dz.U. 2018 poz. 1286), § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przeciwpożarowego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822), odczyt w ELI 27.10.2026, oraz § 44, 57, 59, 61, 63, 64, 65, 67, 70, 72 i 74 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 27 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w tekście z ELI zapisanym 17 października 2026 r., a w ELI sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka zawodowego.

## Kto może obsługiwać sprężarkę i czy potrzebne jest świadectwo SEP?

Zaświadczenie kwalifikacyjne UDT jest wymagane przy urządzeniach z tabel nr 1 i 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008. Nie ma w nich sprężarek ani zbiorników stałych, a przy zbiornikach tabela nr 1 wymienia tylko ich napełnianie (zbiorniki przenośne, transportowe i paliwa pojazdów). Urządzenie ciśnieniowe mogą obsługiwać osoby, które znają instrukcję eksploatacji, mają praktyczne umiejętności obsługi i znają przepisy BHP oraz spełniają wymagania dodatkowe z instrukcji eksploatacji (§ 18 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 68). Instrukcja eksploatacji leży w miejscu dostępnym dla obsługującego i może być ujęta w instrukcji agregatu albo maszyny (§ 13 ust. 2 i 4).

Załącznik nr 1 do rozporządzenia o kwalifikacjach osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. 2022 poz. 1392) wymienia w grupie 2 pkt 16 sprężarki o mocy wyższej niż 20 kW i nie wyższej niż 200 kW oraz instalacje sprężonego powietrza i gazów technicznych. Świadectwo kwalifikacyjne jest wymagane do czynności eksploatacyjnych, w tym do obsługi, która ma wpływ na zmiany parametrów pracy urządzenia (§ 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1). Zabrania się zatrudniania przy samodzielnej eksploatacji osób bez kwalifikacji (art. 54 ust. 2 Prawa energetycznego), a świadectwa tracą ważność po 5 latach (art. 54 ust. 1aa). Rozporządzenie podaje tylko moc i nie rozróżnia napędu, dlatego moc z tabliczki wpisujesz w pkt 1 wzoru. Przy mocy 20 kW i niższej ta pozycja nie ma zastosowania. Grupy i okresy opisuje poradnik [uprawnienia SEP G1, G2, G3: zakres](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-sep-g1-g2-g3-zakres).

## Wąż, zawór bezpieczeństwa, spaliny i hałas: zasady dla sprężarki na budowie

Przewody pracujące pod ciśnieniem sprężonego powietrza mają wytrzymałość dostosowaną do ciśnienia roboczego, a uszkodzonych przewodów i przewodów o nieznanej wytrzymałości używać nie wolno (§ 74 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Urządzenia ciśnieniowe mogą być eksploatowane tylko wtedy, gdy ich stan techniczny nie budzi zastrzeżeń, a osprzęt zabezpieczający jest sprawny i nie został wyłączony z działania (§ 14 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 68). Nastawy osprzętu zabezpieczającego zmienia się po uzgodnieniu z organem dozoru (§ 16). Eksploatujący może sam wymienić manometry, armaturę zaporową i zawory bezpieczeństwa, a wymianę nadzorują osoby odpowiedzialne za nadzór eksploatacyjny i dokumentuje ją eksploatujący (§ 17 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i ust. 5). Nowy zawór bezpieczeństwa powinien mieć protokół nastawy z organu dozoru. Protokół nie jest wymagany przy zaworze instalowanym po raz pierwszy, oznakowanym CE, z deklaracją zgodności, instrukcją i poświadczeniem nastawy przez wytwórcę (§ 17 ust. 3). Zbiornik można otworzyć dopiero po zamknięciu dopływu i zrównaniu ciśnienia z atmosferycznym (§ 15 ust. 1). Maszyna użytkowana poza terenem zakładu pracy ma w miejscu pracy dostępny dokument ostatniej kontroli (§ 28 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596).

Maszyny o napędzie spalinowym używa się w miejscu pracy tylko wtedy, gdy ilość powietrza wystarcza do wyeliminowania zagrożenia (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Tlenek węgla ze spalin ma NDS 23 mg/m³ i NDSCh 117 mg/m³ (załącznik nr 1 lp. 529 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 1286 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 447). Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godzin nie może przekraczać 85 dB, maksymalny poziom dźwięku A 115 dB, a szczytowy poziom dźwięku C 135 dB (załącznik nr 2 część A pkt 1.3–1.5). Osoby wykonujące roboty budowlane nie mogą być narażone na hałas, wibracje, pyły i gazy powyżej wartości dopuszczalnych (§ 44 ust. 1 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Ciecze palne o temperaturze zapłonu poniżej 55°C są materiałami niebezpiecznymi pożarowo, a tam, gdzie występują, nie używa się otwartego ognia ani nie pali tytoniu (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. b i § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia przeciwpożarowego, Dz.U. 2023 poz. 822). Sprężarkę spalinową tankuje się więc przy wyłączonym silniku, z dala od ognia.

## Jak wdrożyć instrukcję BHP: sprężarka?

Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze [oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-o-zapoznaniu-z-instrukcja-bhp).

Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje [program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/program-instruktazu-stanowiskowego). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na [wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-wzor). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: [ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-robotnik-budowlany), [ocena ryzyka zawodowego: malarz (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-malarz).

## Co zawiera dokument

| Pole | Co wpisać |
| --- | --- |
| Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |

## Najczęstsze pytania

### Czy sprężarka na budowie podlega dozorowi UDT?

Sama sprężarka nie jest wymieniona w rozporządzeniu o rodzajach urządzeń pod dozorem (Dz.U. 2012 poz. 1468). Dozorowi może podlegać jej zbiornik, jeśli iloczyn nadciśnienia i pojemności przekracza 50 barów × dm³, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara (§ 1 pkt 1 lit. d). Forma dozoru wynika z iloczynu PD × V (załącznik nr 1 lp. 51–53 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 68).

### Jak często bada się zbiornik sprężarki?

Przy PD × V poniżej 800 barów × litr dozór jest uproszczony, bez terminów badań. Od 800 do 3000 barów × litr maksymalny termin rewizji zewnętrznej to 3 lata, a powyżej 3000 barów × litr 3 lata dla rewizji zewnętrznej i 9 lat dla wewnętrznej (załącznik nr 1 lp. 34 i 51–53 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 68).

### Czy do obsługi sprężarki trzeba mieć uprawnienia?

Zaświadczenia UDT na sprężarki ani zbiorniki stałe nie ma w załączniku nr 3 do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008. Obsługa zna instrukcję eksploatacji i przepisy BHP (§ 18 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 68). Przy mocy sprężarki powyżej 20 kW rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 1392 wymienia świadectwo kwalifikacyjne SEP w grupie 2 pkt 16.

## Źródła

- [Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (ELI)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, § 41 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/1650/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/401/text.pdf)
- [Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2012/1468/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych podlegających dozorowi technicznemu, Dz.U. 2022 poz. 68 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/68/text.pdf)
- [Ustawa o dozorze technicznym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1194 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1194/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, Dz.U. 2019 poz. 1008 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/1008/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci, Dz.U. 2022 poz. 1392 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/1392/text.pdf)
- [Prawo energetyczne, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 43, art. 54 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/43/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2002/1596/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, Dz.U. 2018 poz. 1286 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/1286/text.pdf)
- [Rozporządzenie z 26 marca 2026 r. zmieniające, nowy załącznik nr 1 z wartościami NDS (Dz.U. 2026 poz. 447, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/447/text.pdf)
- [Rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 822 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/822/text.pdf)

## Poradniki do tego wzoru

- [Uprawnienia SEP G1, G2, G3: zakres grup, E i D oraz co wolno na budowie](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-sep-g1-g2-g3-zakres)
- [Dokumentacja maszyn i sprzętu na budowie: co musi być na miejscu i u kogo](https://atestero.pl/baza-wiedzy/dokumentacja-maszyn-i-sprzetu-na-budowie)
- [Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-maszyny-budowlane)

Źródło: Atestero, „Instrukcja BHP sprężarki (kompresora budowlanego): wzór Word i PDF”, https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-sprezarka (aktualizacja 2026-10-31).