# Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego: wzór Word i PDF

- Adres: https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-zuraw-samojezdny
- Aktualizacja: 2026-10-28
- Stan prawny sprawdzony: 2026-10-26
- Pobieranie: bezpłatnie, bez rejestracji

## W skrócie

Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego mówi operatorowi, jak bezpiecznie pracować dźwigiem kołowym albo gąsienicowym na budowie. Operator ma zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na żurawie samojezdne, ważne 5 lat. Żuraw ma decyzję UDT i badanie okresowe co rok. Przy liniach napowietrznych zachowuje się odległości od 3 do 30 m, liczone do najdalej wysuniętego punktu żurawia z ładunkiem, a żuraw ma sygnalizator napięcia (§ 55 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).

Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla operatora żurawia samojezdnego. Pierwsza strona to dane żurawia (typ, udźwig, numer ewidencyjny UDT), zagrożenia, wymagania wobec operatora i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (podłoże, podpory, linie napowietrzne, dziennik konserwacji), zasady pracy, czynności po pracy i zakazy z numerami paragrafów. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Żuraw stawiany na budowie na dłużej opisuje [instrukcja BHP żurawia wieżowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-zuraw-wiezowy), a żuraw na samochodzie ciężarowym [instrukcja BHP HDS (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-hds-zuraw-przeladunkowy).

## Pliki do pobrania

- [Pobierz DOCX (do edycji)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-zuraw-samojezdny.docx)
- [Pobierz PDF (do wydruku)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-zuraw-samojezdny.pdf)

## Jakie dokumenty musi mieć żuraw samojezdny i jego operator?

Urządzenie objęte dozorem technicznym eksploatuje się na podstawie decyzji zezwalającej na eksploatację, którą wydaje organ właściwej jednostki dozoru technicznego (art. 14 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym). Żurawie samojezdne mają pełny dozór techniczny z badaniem okresowym co rok (załącznik nr 1 lp. 14 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Konserwujący robi przegląd co 30 dni, jeżeli instrukcja eksploatacji nie podaje innego terminu (§ 9 ust. 3 i załącznik nr 2 lp. 10), i zapisuje go w dzienniku konserwacji (§ 9 ust. 1 pkt 5). Dokumenty uprawniające do eksploatacji są dostępne dla organów kontroli w miejscu pracy żurawia (§ 62 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Przeglądy zapiszesz na [wzorze dziennika konserwacji UTB (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/dziennik-konserwacji-utb). Wniosek o badanie przed pierwszą decyzją UDT przygotujesz na [wzorze zgłoszenia urządzenia do UDT (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/zgloszenie-utb-do-badania-odbiorczego).

Osoby obsługujące urządzenia techniczne mają zaświadczenia kwalifikacyjne (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o dozorze technicznym). Żurawie samojezdne są osobną pozycją w tabeli urządzeń, przy których obsłudze takie zaświadczenie jest wymagane. Zaświadczenie jest ważne 5 lat i uprawnia także do obsługi żurawi przewoźnych, przenośnych i stacjonarnych (załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008). Zaświadczenie na żurawie wieżowe obejmuje żurawie wieżowe, szybkomontujące i szynowe, więc do żurawia samojezdnego nie wystarcza. Kategorie i terminy wyjaśnia poradnik [uprawnienia na żurawie](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-zurawie).

> **Stan prawny sprawdzony 2026-10-26.** Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), art. 14 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 22 ust. 2, 3 i 3a ustawy o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194; zmiana z Dz.U. 2026 poz. 252 dotyczy tylko art. 37), § 5, 7, 8, 9, 18 oraz załączniki nr 1 (lp. 14) i nr 2 (lp. 10) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego UTB (Dz.U. 2018 poz. 2176), § 6 i załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 29, 55, 61, 62, 65, 67, 70 i 88–93 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 26 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w ELI 17 października 2026 r., a 26 października 2026 r. sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta, dokumentacji robót i oceny ryzyka zawodowego.

## Ustawienie żurawia: podłoże, podpory i linie napowietrzne

Maszyny montuje się, eksploatuje i obsługuje zgodnie z instrukcją producenta (§ 61 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a UTB eksploatuje się według warunków z dokumentacji, w tym instrukcji eksploatacji (§ 5 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Z tej instrukcji operator bierze rozstaw podpór, nacisk na podłoże i tabelę udźwigu. Żuraw ma tablicę znamionową z dopuszczalnym udźwigiem, a przy udźwigu zmiennym z udźwigiem przy określonych położeniach wysięgnika (§ 88 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Między skrajnią podwozia albo platformy obrotowej a konstrukcją obiektu, jego zabezpieczeniami albo stosem materiałów zostaje co najmniej 0,75 m (§ 89). W tym pasie nie składuje się materiałów, a w czasie pracy żurawia nikt tamtędy nie przechodzi (§ 90 pkt 1 i 2).

Stanowisk pracy i maszyn nie sytuuje się pod liniami napowietrznymi ani bliżej niż podane niżej odległości, liczone w poziomie od skrajnych przewodów. Przy żurawiach liczy się je do najdalej wysuniętego punktu urządzenia wraz z ładunkiem (§ 55 ust. 1 i 2). Żurawie samojezdne, które mogą zbliżyć się na niebezpieczną odległość do linii napowietrznych albo kablowych, wyposaża się w sygnalizatory napięcia (§ 55 ust. 4). Przy pracy w pobliżu linii napowietrznych, przy podnoszeniu ładunku dwoma żurawiami, w warunkach kolizyjnych i wtedy, gdy operator nie widzi całej drogi ładunku, eksploatujący opracowuje szczegółowe warunki eksploatacji (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Przy kilku żurawiach na jednym placu użyjesz wzoru [instrukcja pracy żurawi w warunkach kolizyjnych (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/instrukcja-pracy-zurawi-w-warunkach-kolizyjnych).

1. 3 m od linii o napięciu do 1 kV
2. 5 m od linii powyżej 1 kV do 15 kV
3. 10 m od linii powyżej 15 kV do 30 kV
4. 15 m od linii powyżej 30 kV do 110 kV
5. 30 m od linii powyżej 110 kV

## Czego nie wolno robić żurawiem samojezdnym?

Rozporządzenie o BHP przy robotach budowlanych zabrania między innymi pozostawiania ładunku na haku w przerwie i po pracy, podnoszenia przedmiotów zamrożonych, zakleszczonych albo o nieznanej masie, wyrywania słupów i podnoszenia ładunku przy ukośnym ułożeniu liny (§ 90). Ładunek przenosi się poziomo co najmniej 1 m nad przedmiotami na jego drodze (§ 91). Roboczy zasięg haka jest co najmniej o 0,5 m większy od położenia środka masy elementu albo miejsca ułożenia ładunku (§ 93). Przy załadunku i rozładunku ładunku nie przenosi się nad ludźmi ani nad kabiną kierowcy, a kierowca opuszcza kabinę (§ 29 i § 92). Przeciążanie żurawia ponad dopuszczalne obciążenie robocze jest zabronione, poza badaniami i próbami (§ 65).

Przed pracą i przy zmianie obsługi żuraw sprawdza się pod względem sprawności technicznej, a sprawdzenie potwierdza wpisem do dokumentacji (§ 70). Po zmianie miejsca pracy żurawia samojezdnego badanie doraźne eksploatacyjne UDT nie jest wymagane (§ 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176), dlatego w nowym miejscu operator sprawdza żuraw przed pierwszym podniesieniem ładunku. Gdy w czasie pracy operator stwierdzi uszkodzenie, unieruchamia żuraw i odłącza dopływ energii (§ 67 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Eksploatujący niezwłocznie zawiadamia organ dozoru technicznego o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu albo nieszczęśliwym wypadku związanym z eksploatacją żurawia (art. 19 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym).

## Jak wdrożyć instrukcję BHP: żuraw samojezdny na budowie?

Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze [oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/oswiadczenie-o-zapoznaniu-z-instrukcja-bhp).

Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje [program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/program-instruktazu-stanowiskowego). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na [wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-wzor). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: [ocena ryzyka zawodowego: operator żurawia (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-operator-zurawia), [ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF)](https://atestero.pl/wzory/ocena-ryzyka-zawodowego-robotnik-budowlany).

## Co zawiera dokument

| Pole | Co wpisać |
| --- | --- |
| Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |

## Najczęstsze pytania

### Jakie uprawnienia musi mieć operator żurawia samojezdnego?

Zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na żurawie samojezdne. To osobna pozycja w załączniku nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), z okresem ważności 5 lat. Zaświadczenie uprawnia też do obsługi żurawi przewoźnych, przenośnych i stacjonarnych.

### Jak często bada się żuraw samojezdny?

Organ dozoru technicznego bada go co rok, bo żurawie samojezdne mają pełny dozór techniczny (załącznik nr 1 lp. 14 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Konserwujący robi przegląd co 30 dni, jeśli instrukcja eksploatacji nie podaje innego terminu (załącznik nr 2 lp. 10).

### W jakiej odległości od linii energetycznej może pracować żuraw samojezdny?

Co najmniej 3 m od linii do 1 kV, 5 m do 15 kV, 10 m do 30 kV, 15 m do 110 kV i 30 m powyżej 110 kV. Odległość liczy się w poziomie od skrajnego przewodu do najdalej wysuniętego punktu żurawia z ładunkiem (§ 55 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).

## Źródła

- [Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (ELI)](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl)
- [Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650, § 41 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/1650/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2003/401/text.pdf)
- [Ustawa o dozorze technicznym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1194 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1194/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego, Dz.U. 2018 poz. 2176 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/2176/text.pdf)
- [Rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, Dz.U. 2019 poz. 1008 (PDF)](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/1008/text.pdf)

## Poradniki do tego wzoru

- [Uprawnienia na żurawie: wieżowy, samojezdny, przewoźny. Rodzaje UDT, ważność i zakres](https://atestero.pl/baza-wiedzy/uprawnienia-na-zurawie)
- [Badania UDT żurawi, podestów i wózków: terminy badań i przeglądów konserwacyjnych](https://atestero.pl/baza-wiedzy/badania-udt-terminy-zurawie-podesty-wozki)
- [Hakowy i sygnalista na budowie: czy potrzebne są uprawnienia UDT i co mówią przepisy](https://atestero.pl/baza-wiedzy/hakowy-sygnalista-uprawnienia)

Źródło: Atestero, „Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego: wzór Word i PDF”, https://atestero.pl/wzory/instrukcja-bhp-zuraw-samojezdny (aktualizacja 2026-10-28).