Uprawnienia na węzeł betoniarski (betoniarnię): klasa II i dawna klasa III

Jakie uprawnienia na węzeł betoniarski? Klasa II dla zespołu maszyn

Zespoły maszyn do produkcji mieszanek betonowych są w grupie II załącznika nr 1 (maszyny do robót drogowych), na pozycji 7. Wykaz nie podaje jednostki charakteryzującej maszynę, a wpis „wszystkie” stoi w kolumnie klasy II. Operator węzła betoniarskiego potrzebuje więc wpisu na zespoły maszyn do produkcji mieszanek betonowych w klasie II. Wydaje go Łukasiewicz-WIT po kursie i sprawdzianie przed komisją (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291 i § 26 ust. 1). Pełny wykaz klas i pozostałych maszyn z rozporządzenia jest w poradniku o uprawnieniach na maszyny budowlane.

Słów „węzeł betoniarski”, „betoniarnia” i „wytwórnia betonu” rozporządzenie nie używa. W książce operatora stoi nazwa z wykazu. Pojedyncza maszyna do transportu betonu na placu to osobna sprawa: pompa do mieszanki betonowej ma klasę III (gr. III lp. 2), o czym pisze poradnik o uprawnieniach na pompę do betonu.

Węzeł betoniarski a betoniarka: gdzie przebiega granica?

Wykaz nie wymienia betoniarki. Betoniarka na placu budowy nie wymaga więc wpisu Łukasiewicz-WIT. Obowiązują przeszkolenie pracownika, zapoznanie go z instrukcją obsługi przed dopuszczeniem do robót (§ 63 ust. 2 rozporządzenia o robotach budowlanych) i obsługa przez przeszkolone osoby (§ 64 ust. 1 pkt 3). Zasady pracy zbiera instrukcja BHP obsługi betoniarki (DOCX, PDF).

Rozporządzenie nie definiuje zespołu maszyn do produkcji mieszanek betonowych. Wykaz mówi o zespole, czyli o instalacji złożonej z kilku urządzeń, na przykład z dozowania kruszywa i cementu, mieszalnika i sterowania. Dla stacjonarnej instalacji tego typu najbliższa jest pozycja z lp. 7. Przy urządzeniach granicznych, jak duża betoniarka stacjonarna z własnym dozownikiem, rodzaj maszyny ustala się z dokumentacji producenta, a przy wątpliwości pisemnie w Centrum Egzaminowania Operatorów Łukasiewicz-WIT. Odpowiedź dołącz do dokumentacji maszyny.

Stara książeczka z klasą III na mieszanki betonowe

Wpis jest ważny. Rozporządzenie z 11 stycznia 2017 r. uznało, że świadectwa i wpisy na zespoły maszyn do produkcji mieszanek betonowych klasy III są równoważne ze świadectwem i wpisem na te zespoły w klasie II (§ 2 pkt 17). Przepis zaczął obowiązywać 1 kwietnia 2017 r. (§ 4). Uprawnienia uzyskane przed późniejszymi zmianami zachowują moc według § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r.

Obecny załącznik nr 1 nie zawiera już klasy III dla zespołów do produkcji mieszanek betonowych. Kurs organizowany dziś kończy się wpisem w klasie II.

Linie technologiczne, kosz i przewody: co rozporządzenia mówią o betonie

Rozporządzenie o maszynach roboczych mówi o węźle pośrednio. Przy współpracy maszyn z liniami technologicznymi do produkcji zapraw betonowych lub kruszywa stosuje się zasady bezpieczeństwa z instrukcji obsługi tych urządzeń lub linii (§ 3 ust. 2 pkt 2). Montaż i usytuowanie linii technologicznych do transportu zaprawy betonowej prowadzi się w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników i właściwe funkcjonowanie linii, a ich demontaż lub przedłużanie wykonuje się po zredukowaniu ciśnienia roboczego w urządzeniu podającym (§ 14 ust. 1 i 2).

Napis zabraniający zbliżania się do podniesionego kosza wyładowczego i sygnał dźwiękowy przed podnoszeniem kosza lub uruchamianiem wysięgnika (§ 13) dotyczą samobieżnych maszyn do transportu zaprawy betonowej, na przykład pompy na podwoziu, która odbiera mieszankę z węzła. Stacjonarny węzeł nie jest maszyną samobieżną.

Rozporządzenie o robotach budowlanych dodaje zasady na placu. Podniesienie i opuszczenie kosza betoniarki poprzedza sygnał umowny, w szczególności dźwiękowy, a wchodzenie pod podniesiony kosz jest zabronione (§ 99). Między stanowiskiem odbioru mieszanki betonowej lub zaprawy a operatorem pompy powinna być zapewniona sygnalizacja (§ 100). Przejeżdżanie i przechodzenie po przewodach do transportu mieszanki jest zabronione, a przed przenoszeniem, rozbieraniem lub przedłużaniem przewodów wyłącza się pompę i redukuje w przewodach ciśnienie do atmosferycznego (§ 101 ust. 1 i 2). Przepychanie zatkanego przewodu od strony wylotu jest zabronione, a zwiększenie ciśnienia ponad wartość dopuszczalną też (ust. 3 i 5). Pracę ekipy przy betonowaniu pompą opisuje instrukcja BHP betonowania pompą do betonu (DOCX, PDF).

Węzeł, pompa, podajnik, betonowóz: różne sytuacje i różne wpisy

Przy dostawie betonu na plac pracuje kilka maszyn, ale wykaz traktuje je osobno. Wpis na węzeł nie upoważnia do obsługi pompy ani podajnika, bo przypisy do grup II i III nie łączą tych pozycji. Operator pompy lub podajnika potrzebuje wpisu w klasie III. Betonowóz z samą gruszką i betoniarkę wykaz pomija, więc ich obsługa wpisu Łukasiewicz-WIT nie wymaga. Uprawnienia kierowcy do prowadzenia pojazdu to osobna sprawa.

Zagrożenia ekipy przy betonowaniu zbiera karta oceny ryzyka zawodowego betoniarza (DOCX, PDF).

Jak zdobyć uprawnienia na węzeł betoniarski i co sprawdza wykonawca

Kurs prowadzi ośrodek spełniający wymagania § 25 (sala wykładowa, park maszynowy z placem manewrowym, kadra, wyposażenie dydaktyczne). Szkolenie ma część teoretyczną i praktyczną (§ 24), a program opracowuje Łukasiewicz-WIT (§ 26 ust. 3). Po zdanym sprawdzianie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora. Zaświadczenie z samego kursu wpisem nie jest. Terminy publikuje Centrum Egzaminowania Operatorów Łukasiewicz-WIT.

Wykonawca porównuje kartę z dokumentem tożsamości, sprawdza nazwę wpisu i klasę, a także orzeczenie lekarskie (art. 229 § 4 KP) i szkolenie BHP (art. 237(3) § 2 KP). Zespół maszyn do produkcji mieszanek betonowych nie występuje w tabelach nr 1 i 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 21 maja 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1008). Lp. 22 tabeli nr 1 obejmuje jednak podajniki i przenośniki w ciągach technologicznych przeładowczych, z zaświadczeniem na 10 lat. Czy konkretny przenośnik w węźle to takie urządzenie, wynika z jego dokumentacji i decyzji dozoru technicznego, a ta strona tego nie rozstrzyga.