Uprawnienia na układarkę asfaltu (rozściełacz): klasa II, dawne wpisy

Jakie uprawnienia na układarkę asfaltu? Klasa II

Maszyny do rozkładania mieszanek mineralno-asfaltowych są w grupie II załącznika nr 1 (maszyny do robót drogowych, lp. 2) z wpisem „wszystkie” w kolumnie klasy II. Każdy operator układarki asfaltu, gąsienicowej czy kołowej, potrzebuje więc wpisu w tej klasie. Wydaje go Łukasiewicz-WIT po zdanym sprawdzianie (§ 23 i § 26).

Sąsiednie pozycje grupy II też dotyczą brygad asfaltowych, ale wymagają osobnych wpisów: zespoły maszyn do produkcji mieszanek mineralno-asfaltowych (lp. 1, klasa I), repavery i remixery (lp. 3, bez klasy), remontery nawierzchni (lp. 4, klasa III) i frezarki do nawierzchni dróg samojezdne (lp. 5, klasa I). Maszyny do rozkładania mieszanek betonowych to osobna pozycja (lp. 8, klasa II). Frezowanie starej warstwy przed układaniem opisuje instrukcja BHP frezarki do asfaltu (DOCX, PDF).

Dawne wpisy na mieszanki bitumiczne i praca przy gorącej masie

Przed 1 kwietnia 2017 r. wykaz mówił o „maszynach do rozkładania mieszanek bitumicznych” w klasach III i II. Rozporządzenie z 11 stycznia 2017 r. uznało oba te wpisy za równoważne z obecnym wpisem na maszyny do rozkładania mieszanek mineralno-asfaltowych klasy II (§ 2 pkt 13). Starsza książeczka z wpisem „bitumiczne, kl. III” jest więc pełnoprawnym dokumentem do każdej układarki.

Rozporządzenie zakazuje używania otwartego ognia przy podgrzewaniu masy bitumicznej w zbiornikach lub cysternach maszyn roboczych (§ 18), a demontaż lub przedłużanie linii technologicznych do transportu masy bitumicznej wykonuje się po zredukowaniu ciśnienia roboczego (§ 14). To dobre punkty do instruktażu stanowiskowego razem z instrukcją producenta układarki. Walce pracujące za układarką mają osobny wpis, opisany w poradniku uprawnienia na walec. Zasady dla operatora i stołowych zbiera instrukcja BHP obsługi układarki asfaltu (DOCX, PDF).

Jak zdobyć uprawnienia na układarkę asfaltu: kurs i egzamin przed komisją WIT

Droga jest jedna dla wszystkich maszyn z załącznika nr 1: szkolenie w ośrodku, a potem sprawdzian przed komisją powołaną przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Szkolenie ma część teoretyczną (dokumentacja techniczna maszyn, BHP przy eksploatacji, technologia robót, użytkowanie i obsługa) i praktyczną, czyli naukę pracy maszyną w różnych warunkach terenowych i technologicznych (§ 24). Prowadzić je może ośrodek z salą wykładową, parkiem maszynowym z placem manewrowym, kadrą i wyposażeniem dydaktycznym, a spełnienie tych warunków potwierdza Instytut (§ 25 i § 26 ust. 3).

Po zdanym egzaminie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Zaświadczenie z samego kursu uprawnieniem nie jest i nie wystarcza do pracy na maszynie. Książka operatora ma dziś formę plastikowej karty: na rewersie jest numer uprawnień, data i nazwa maszyny, a na awersie zdanie, że dokument jest ważny łącznie z dokumentem tożsamości (załącznik nr 2 w brzmieniu z 2023 r.). Wnioski, terminy egzaminów i wykaz opłat publikuje Centrum Egzaminowania Operatorów WIT.

Wybierając kurs, sprawdź, czy ośrodek zgłasza kursantów na egzamin przed komisją WIT i jaką klasę obejmuje szkolenie. Klasa w świadectwie musi pasować do maszyny, na której operator będzie pracował, bo to ją sprawdza kierownik robót przy dopuszczeniu. Wszystkie maszyny z wykazu zestawia poradnik o uprawnieniach na maszyny budowlane.

Czy uprawnienia na układarkę asfaltu są bezterminowe?

Tak. Paragrafy 23-26 rozporządzenia opisują szkolenie, sprawdzian, świadectwo i wpis, ale nie podają okresu ważności, a Instytut nie wymaga odnawiania wpisu. Wpisy sprzed zmian przepisów zachowały moc: § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r. Ważna jest więc także papierowa książeczka wydana, gdy egzaminy prowadził jeszcze Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Dawne wpisy na maszyny do rozkładania mieszanek bitumicznych klasy III i II są równoważne z klasą II na maszyny do rozkładania mieszanek mineralno-asfaltowych (§ 2 pkt 13 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.).

Bezterminowe jest samo uprawnienie. Operator układarki asfaltu potrzebuje aktualnego orzeczenia lekarskiego, bo bez niego pracodawca nie może dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP), oraz szkolenia BHP: instruktażu stanowiskowego przed rozpoczęciem pracy i szkolenia okresowego. Te daty decydują, czy operator może dziś wsiąść do kabiny. W kalkulatorze ważności dokumentów książka operatora ma status dokumentu bez terminu, a orzeczenie i szkolenie liczą się od dat na dokumentach.

Książka operatora nie zastępuje prawa jazdy. Wzór karty zawiera informację, że do przemieszczania się po drogach publicznych potrzebne jest też prawo jazdy zgodne z przepisami o ruchu drogowym. Na zamkniętym placu budowy liczy się wpis WIT, a przy przejeździe drogą publiczną dochodzi prawo jazdy właściwej kategorii.

Co sprawdza generalny wykonawca u operatora układarki asfaltu

Najpierw porównaj kartę albo książkę z dokumentem tożsamości i z maszyną: nazwisko, datę urodzenia, nazwę maszyny we wpisie i klasę. Wpis musi dotyczyć pozycji „Maszyny do rozkładania mieszanek mineralno-asfaltowych” (gr. II lp. 2 załącznika nr 1), a klasa obejmować maszynę z placu. Gdy wpis jest nieczytelny albo budzi wątpliwości, pracodawca może złożyć do Łukasiewicz-WIT pisemny wniosek o udostępnienie danych operatora na formularzu z regulaminu Centrum Egzaminowania Operatorów.

Do tego dochodzą dokumenty pracownicze: orzeczenie lekarskie, szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym na konkretnej maszynie i szkolenie okresowe BHP. Przy gorącej masie i maszynach pracujących blisko ludzi instruktaż uzupełnij o ocenę ryzyka zawodowego (DOCX, PDF) dla stanowiska operatora. Daty operatorów kilku podwykonawców zbierzesz w jednym rejestrze szkoleń, badań i uprawnień (XLSX), a całą procedurę opisuje poradnik jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy krok po kroku.

W Atestero dla rodzaju pracy „operator układarki asfaltu” ustawisz książkę operatora jako wymaganie bez terminu, a orzeczenie i szkolenie BHP jako wymagania z datą. System pokaże zbliżający się termin badań, a o dopuszczeniu decyduje osoba wyznaczona przez wykonawcę, która ocenia też, czy klasa we wpisie pasuje do maszyny.