Uprawnienia na walec drogowy: klasa II, walce doczepne, zagęszczarka

Jakie uprawnienia na walec? Klasa II dla wszystkich walców drogowych

Walce drogowe są w grupie II załącznika nr 1 (maszyny do robót drogowych, lp. 10). Jednostki charakteryzującej maszynę nie ma, a w kolumnie klasy II jest wpis „wszystkie”. Oznacza to, że do każdego walca drogowego, od lekkiego tandemowego po ciężki walec ogumiony, operator potrzebuje wpisu na walce drogowe w klasie II. Wydaje go Łukasiewicz-WIT po zdanym sprawdzianie (§ 23 i § 26). W grupie I tego samego załącznika przy części maszyn o klasie decyduje masa lub moc, tak jak przy uprawnieniach na ładowarkę kołową i przegubową.

Przepis nie rozróżnia walców wibracyjnych, statycznych, okołkowanych ani tandemowych. Rozporządzenie wymaga tylko, by urządzenia do zagęszczania gruntu, asfaltu, piasku i żwiru, w tym walce okołkowane i wibracyjne, były używane zgodnie z instrukcją obsługi danego urządzenia (§ 19). Instrukcję producenta operator powinien znać przed pracą, a pracodawca zapoznaje z nią pracowników.

Walec doczepny, walec prowadzony ręcznie i zagęszczarka: czy trzeba uprawnień?

Walce doczepne są wyłączone wprost: przypis 1 do grupy II brzmi „Nie dotyczy walców doczepnych”. Walec ciągnięty przez ciągnik nie wymaga więc wpisu WIT na walce. Zagęszczarek płytowych i ubijaków załącznik nr 1 nie wymienia wcale, więc wpis WIT do nich nie jest wymagany; obowiązuje instrukcja obsługi i instruktaż stanowiskowy. Instruktaż oprzesz na instrukcji BHP zagęszczarki (DOCX, PDF). Zagrożenia na stanowisku zbiera karta oceny ryzyka zawodowego operatora walca (DOCX, PDF). Na stanowisko pracodawca wydaje też instrukcję BHP walca drogowego (DOCX, PDF).

Trudniejszy jest mały walec prowadzony ręcznie. Przypis wyłącza tylko walce doczepne, a progu masy nie ma, więc mały walec wibracyjny jest walcem drogowym w rozumieniu wykazu, jeśli tak opisuje go producent. Rodzaj maszyny ustal z dokumentacji producenta, a przy wątpliwości zapytaj pisemnie Centrum Egzaminowania Operatorów WIT i dołącz odpowiedź do dokumentacji maszyny.

Jak zdobyć uprawnienia na walec: kurs i egzamin przed komisją WIT

Droga jest jedna dla wszystkich maszyn z załącznika nr 1: szkolenie w ośrodku, a potem sprawdzian przed komisją powołaną przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Szkolenie ma część teoretyczną (dokumentacja techniczna maszyn, BHP przy eksploatacji, technologia robót, użytkowanie i obsługa) i praktyczną, czyli naukę pracy maszyną w różnych warunkach terenowych i technologicznych (§ 24). Prowadzić je może ośrodek z salą wykładową, parkiem maszynowym z placem manewrowym, kadrą i wyposażeniem dydaktycznym, a spełnienie tych warunków potwierdza Instytut (§ 25 i § 26 ust. 3).

Po zdanym egzaminie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Zaświadczenie z samego kursu uprawnieniem nie jest i nie wystarcza do pracy na maszynie. Książka operatora ma dziś formę plastikowej karty: na rewersie jest numer uprawnień, data i nazwa maszyny, a na awersie zdanie, że dokument jest ważny łącznie z dokumentem tożsamości (załącznik nr 2 w brzmieniu z 2023 r.). Wnioski, terminy egzaminów i wykaz opłat publikuje Centrum Egzaminowania Operatorów WIT.

Wybierając kurs, sprawdź, czy ośrodek zgłasza kursantów na egzamin przed komisją WIT i jaką klasę obejmuje szkolenie. Klasa w świadectwie musi pasować do maszyny, na której operator będzie pracował, bo to ją sprawdza kierownik robót przy dopuszczeniu. Wszystkie maszyny z wykazu zestawia poradnik o uprawnieniach na maszyny budowlane.

Czy uprawnienia na walec są bezterminowe?

Tak. Paragrafy 23-26 rozporządzenia opisują szkolenie, sprawdzian, świadectwo i wpis, ale nie podają okresu ważności, a Instytut nie wymaga odnawiania wpisu. Wpisy sprzed zmian przepisów zachowały moc: § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r. Ważna jest więc także papierowa książeczka wydana, gdy egzaminy prowadził jeszcze Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Dawny wpis na walce drogowe klasy III jest równoważny z klasą II (§ 2 pkt 19 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.).

Bezterminowe jest samo uprawnienie. Operator walca potrzebuje aktualnego orzeczenia lekarskiego, bo bez niego pracodawca nie może dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP), oraz szkolenia BHP: instruktażu stanowiskowego przed rozpoczęciem pracy i szkolenia okresowego. Te daty decydują, czy operator może dziś wsiąść do kabiny. W kalkulatorze ważności dokumentów książka operatora ma status dokumentu bez terminu, a orzeczenie i szkolenie liczą się od dat na dokumentach.

Książka operatora nie zastępuje prawa jazdy. Wzór karty zawiera informację, że do przemieszczania się po drogach publicznych potrzebne jest też prawo jazdy zgodne z przepisami o ruchu drogowym. Na zamkniętym placu budowy liczy się wpis WIT, a przy przejeździe drogą publiczną dochodzi prawo jazdy właściwej kategorii.

Co sprawdza generalny wykonawca u operatora walca

Najpierw porównaj kartę albo książkę z dokumentem tożsamości i z maszyną: nazwisko, datę urodzenia, nazwę maszyny we wpisie i klasę. Wpis musi dotyczyć pozycji „Walce drogowe” (gr. II lp. 10 załącznika nr 1), a klasa obejmować maszynę z placu. Gdy wpis jest nieczytelny albo budzi wątpliwości, pracodawca może złożyć do Łukasiewicz-WIT pisemny wniosek o udostępnienie danych operatora na formularzu z regulaminu Centrum Egzaminowania Operatorów.

Do tego dochodzą dokumenty pracownicze: orzeczenie lekarskie, szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym na konkretnej maszynie i szkolenie okresowe BHP. Przy zagęszczaniu pomoże instrukcja BHP zagęszczarki (DOCX, PDF), którą łatwo dostosować do walca. Daty operatorów kilku podwykonawców zbierzesz w jednym rejestrze szkoleń, badań i uprawnień (XLSX), a całą procedurę opisuje poradnik jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy krok po kroku.

W Atestero dla rodzaju pracy „operator walca” ustawisz książkę operatora jako wymaganie bez terminu, a orzeczenie i szkolenie BHP jako wymagania z datą. System pokaże zbliżający się termin badań, a o dopuszczeniu decyduje osoba wyznaczona przez wykonawcę, która ocenia też, czy klasa we wpisie pasuje do maszyny.