Informacja ogólna, nie porada prawna. Stan na 2 października 2026 r. Podział obowiązków między generalnym wykonawcą i podwykonawcą zależy od umowy, planu BIOZ i organizacji robót. W razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą BHP lub prawnikiem.
Z czego składa się szkolenie wstępne BHP?
Szkolenie wstępne ma dwie części (§ 8 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP): instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy. Instruktaż ogólny obejmuje podstawowe przepisy BHP z Kodeksu pracy i regulaminów, zasady obowiązujące w zakładzie pracy oraz zasady udzielania pierwszej pomocy. Instruktaż stanowiskowy obejmuje czynniki środowiska pracy na stanowisku, ryzyko zawodowe, sposoby ochrony i metody bezpiecznego wykonywania pracy (§ 9). Szkolenie wstępne przeprowadza się w formie instruktażu według programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk.
Instruktaż to według rozporządzenia forma szkolenia trwająca co najmniej 2 godziny lekcyjne (§ 1a pkt 1). Ramowe programy zakładają minimum 3 godziny instruktażu ogólnego i minimum 8 godzin instruktażu stanowiskowego dla robotników, liczone w godzinach lekcyjnych po 45 minut. Szczegółowy program opracowuje pracodawca albo, w porozumieniu z nim, jednostka szkoleniowa (§ 7). Programy, na podstawie których prowadzono aktualne szkolenia pracowników, pracodawca powinien przechowywać (§ 7 ust. 3).
Kto musi odbyć instruktaż ogólny, a kto stanowiskowy?
Instruktaż ogólny odbywają przed dopuszczeniem do pracy nowo zatrudnieni pracownicy, a także studenci na praktyce i uczniowie na praktycznej nauce zawodu (§ 10). Instruktaż stanowiskowy odbywają przed dopuszczeniem do pracy na stanowisku pracownicy zatrudniani na stanowiskach robotniczych lub innych z narażeniem na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne oraz pracownicy przenoszeni na takie stanowiska (§ 11 ust. 1). Obowiązek dotyczy więc także nowego pracownika z doświadczeniem z innej firmy, bo instruktaż odnosi się do zasad obowiązujących w zakładzie pracy i na stanowisku u danego pracodawcy.
Pracownik na kilku stanowiskach odbywa instruktaż na każdym z nich (§ 11 ust. 2). Zmiany techniczno-organizacyjne, takie jak zmiana procesu, organizacji stanowisk, nowe substancje lub maszyny, wymagają kolejnego instruktażu stanowiskowego dostosowanego do zmian (§ 11 ust. 3). Kodeks pracy zwalnia z przeszkolenia przed dopuszczeniem do pracy osobę wracającą na to samo stanowisko u tego samego pracodawcy bezpośrednio po poprzedniej umowie (art. 237³ § 2).
Kto przeprowadza instruktaż i jak się go kończy?
Instruktaż ogólny prowadzi pracownik służby BHP, osoba wykonująca zadania tej służby, pracodawca wykonujący te zadania albo pracownik wyznaczony przez pracodawcę, który ma aktualne zaświadczenie o ukończeniu wymaganego szkolenia BHP (§ 10 ust. 2). Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona osoba kierująca pracownikami albo pracodawca, jeśli mają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie oraz są przeszkoleni w metodach prowadzenia instruktażu (§ 11 ust. 5). Wymóg aktualnego zaświadczenia dotyczy więc także osoby, która prowadzi instruktaż ogólny w firmie podwykonawczej.
Instruktaż stanowiskowy kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności z wykonywania pracy zgodnie z przepisami BHP. Sprawdzian jest podstawą dopuszczenia pracownika do pracy na określonym stanowisku (§ 11 ust. 6). Czas instruktażu zależy od przygotowania zawodowego, stażu, rodzaju pracy i zagrożeń na stanowisku (§ 11 ust. 4). Dlatego doświadczony murarz i osoba bez doświadczenia nie muszą mieć identycznego programu. Dopuszczenie do pracy na stanowisku potwierdza w karcie kierownik komórki organizacyjnej.
Jak dokumentuje się szkolenie wstępne? Karta od grudnia 2025 także elektronicznie
Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego potwierdza się w karcie szkolenia wstępnego, która jest przechowywana w aktach osobowych pracownika (§ 12). Karta zawiera datę i osobę prowadzącą instruktaż ogólny, stanowisko, datę i osobę prowadzącą instruktaż stanowiskowy, informację o sprawdzianie i dopuszczeniu oraz podpis pracownika i kierownika komórki organizacyjnej. Zawartość opisuje artykuł karta szkolenia wstępnego BHP: co zawiera, a wzór jest w dziale wzory.
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 24 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1640), obowiązujące od 12 grudnia 2025 r., dopuszcza potwierdzenie w postaci papierowej albo elektronicznej. Przy formie elektronicznej pracodawca robi adnotację w karcie w miejscu na podpis i dołącza dokument elektroniczny albo jego odwzorowanie. Całość przechowuje w aktach osobowych (§ 12 ust. 1-3). Kodeks pracy również dopuszcza elektroniczne potwierdzenie zapoznania się z przepisami BHP (art. 237⁴ § 3).
Kto odpowiada, gdy na budowie są pracownicy podwykonawcy?
Własnych pracowników szkoli ich pracodawca. Pracodawca zapewnia odbycie szkolenia odpowiedniego do rodzaju pracy, w tym przekazanie informacji i instrukcji dotyczących stanowiska (§ 2 ust. 1), a pracownika nie wolno dopuścić do pracy bez wymaganych kwalifikacji i dostatecznej znajomości zasad BHP (art. 237³ § 1 KP). Podwykonawca prowadzi więc instruktaż ogólny i stanowiskowy dla swoich ludzi i dokumentuje go w ich aktach.
Gdy pracownik jednego pracodawcy pracuje na terenie zakładu pracy innego, ten drugi pracodawca zapewnia poinformowanie go o zagrożeniach dla bezpieczeństwa i zdrowia podczas pracy na tym terenie, a pracownik potwierdza to podpisem (§ 2 ust. 2). Art. 208 KP nakłada na pracodawców wykonujących prace w tym samym miejscu współpracę, wyznaczenie koordynatora BHP, ustalenie zasad współdziałania na wypadek zagrożeń i wzajemne informowanie. Koordynator nie zwalnia poszczególnych pracodawców z odpowiedzialności za własnych pracowników (art. 208 § 2 KP).
Co z instruktażem stanowiskowym na konkretnej budowie?
Rozporządzenie nie wymienia osobnego „szkolenia budowlanego” generalnego wykonawcy. Na budowie wymagania wynikają z kilku przepisów jednocześnie. Wykonawca robót ma obowiązek opracować instrukcję bezpiecznego wykonywania robót budowlanych i zaznajomić z nią pracowników w zakresie ich robót (§ 2 rozporządzenia o BHP przy wykonywaniu robót budowlanych). Uczestnicy procesu budowlanego współdziałają w zakresie BHP (§ 4 tego rozporządzenia). Zobacz też IBWR: instrukcja bezpiecznego wykonywania robót.
Instruktaż stanowiskowy opisuje zagrożenia na stanowisku, a na każdej budowie wyglądają one inaczej: rusztowania, strefy składowania, ruch maszyn, kolejność robót. Dlatego w praktyce generalni wykonawcy wymagają od podwykonawców dodatkowego wprowadzenia na teren budowy, potwierdzonego podpisem pracownika, zgodnie z § 2 ust. 2. To praktyka wynikająca z organizacji prac i umowy, a nie odrębny rodzaj szkolenia z rozporządzenia. Zakres ustalają umowa i regulamin budowy.
Co sprawdza generalny wykonawca przed wpuszczeniem ekipy?
Generalny wykonawca nie prowadzi szkolenia wstępnego za podwykonawcę, tylko sprawdza, że ono się odbyło. Wystarcza kopia karty szkolenia wstępnego z datą instruktażu ogólnego, stanowiskiem, datą instruktażu stanowiskowego i informacją o dopuszczeniu, a także szkolenie okresowe, jeśli pracownik już pracuje u podwykonawcy. Własne wprowadzenie na budowę generalny wykonawca dokumentuje podpisem pracownika. Kopie karty i potwierdzeń zachowuje się w dokumentach budowy, a oryginał karty zostaje w aktach osobowych u pracodawcy.
Przy dużej liczbie osób takie kopie i daty łatwo się rozjeżdżają. Atestero pozwala przypisać wymaganie „szkolenie wstępne” do budowy i rodzaju pracy i zobaczyć, kto go jeszcze nie przesłał, ale ocenę dokumentu i dopuszczenie nadal robi uprawniona osoba. Dzięki temu kierownik budowy przed rozpoczęciem robót widzi na jednej liście, kto ma komplet dokumentów szkoleniowych, a kto jeszcze go uzupełnia. Proces krok po kroku opisuje artykuł jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy.
Instruktaż ogólny a instruktaż stanowiskowy
| Cecha | Instruktaż ogólny | Instruktaż stanowiskowy |
|---|---|---|
| Kogo dotyczy | Nowo zatrudnieni, studenci na praktyce, uczniowie (§ 10) | Zatrudniani i przenoszeni na stanowiska robotnicze lub z narażeniem na czynniki szkodliwe, uciążliwe, niebezpieczne (§ 11) |
| Zakres | Przepisy BHP, zasady w zakładzie, pierwsza pomoc | Czynniki na stanowisku, ryzyko zawodowe, metody bezpiecznej pracy |
| Kto prowadzi | Służba BHP albo wyznaczony pracownik z aktualnym zaświadczeniem ze szkolenia BHP | Wyznaczona osoba kierująca pracownikami lub pracodawca, przeszkoleni w metodach instruktażu |
| Minimalny czas wg programów ramowych | 3 godziny lekcyjne | 8 godzin lekcyjnych (robotnicy) |
| Zakończenie | Podpis w karcie szkolenia wstępnego | Sprawdzian wiedzy i umiejętności, dopuszczenie do stanowiska |
§ oznacza rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27.07.2004 w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1327, zm. Dz.U. 2025 poz. 1640).
Przykład: murarz podwykonawcy zaczyna pracę na nowej budowie
Pracownik jest zatrudniony w firmie podwykonawczej od kilku lat i wchodzi na teren generalnego wykonawcy. Poniżej podział dokumentów i obowiązków.
- Firma podwykonawcza ma jego kartę szkolenia wstępnego i aktualne szkolenie okresowe
- Przy zmianie warunków pracy podwykonawca organizuje instruktaż stanowiskowy dopasowany do robót na tej budowie
- Generalny wykonawca informuje pracownika o zagrożeniach na terenie budowy, a pracownik potwierdza to podpisem
- Kierownik budowy zapoznaje ekipę z instrukcją bezpiecznego wykonywania robót w zakresie jej prac
- Kopie kart i potwierdzeń trafiają do dokumentów budowy; dopuszczenie do robót decyduje uprawniona osoba