Uprawnienia na równiarkę: klasa I, dawne klasy III i II, egzamin WIT

Jakie uprawnienia na równiarkę? Jedna klasa dla wszystkich maszyn

Równiarki są w grupie I załącznika nr 1 (lp. 7) i nie mają jednostki charakteryzującej maszynę: w kolumnach klas III i II jest kreska, a w kolumnie klasy I wpis „wszystkie”. Każdy operator równiarki, niezależnie od jej wielkości, potrzebuje więc wpisu na równiarki klasy I. Wydaje go Łukasiewicz-WIT po zdanym sprawdzianie (§ 23 i § 26).

Ta sama konstrukcja dotyczy w grupie I zgarniarek (lp. 8) i koparek wielonaczyniowych (lp. 4). W praktyce oznacza to, że ogłoszenia o kursie „równiarka klasa III” dotyczą dawnego podziału. Dziś egzamin i świadectwo obejmują równiarki w klasie I. Zasady pracy operatora przy skarpach, sieciach i w pasie drogowym zbiera instrukcja BHP obsługi równiarki (DOCX, PDF). Inaczej jest przy ładowarkach jednonaczyniowych, gdzie klasa zależy od masy, co wyjaśnia poradnik uprawnienia na ładowarkę: klasy III i I.

Stara książeczka z równiarką klasy III lub II: czy jest ważna?

Tak. Rozporządzenie z 11 stycznia 2017 r. wprowadziło nowy załącznik nr 1 od 1 kwietnia 2017 r. i jednocześnie uznało, że świadectwa i wpisy na równiarki klasy III i II są równoważne ze świadectwem i wpisem na równiarki klasy I (§ 2 pkt 5). Operator z wpisem „równiarki kl. III” z 2012 r. może więc obsługiwać każdą równiarkę.

Przy kontroli dokumentów warto dopisać tę podstawę w rejestrze przy nazwisku operatora, żeby kolejna osoba sprawdzająca nie odsyłała go z powodu „za niskiej” klasy. Jeśli równiarka wyjeżdża na drogę publiczną, operator potrzebuje też prawa jazdy właściwej kategorii. Inne maszyny drogowe, jak walec czy frezarka, mają w wykazie własne klasy.

Jak zdobyć uprawnienia na równiarkę: kurs i egzamin przed komisją WIT

Droga jest jedna dla wszystkich maszyn z załącznika nr 1: szkolenie w ośrodku, a potem sprawdzian przed komisją powołaną przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Szkolenie ma część teoretyczną (dokumentacja techniczna maszyn, BHP przy eksploatacji, technologia robót, użytkowanie i obsługa) i praktyczną, czyli naukę pracy maszyną w różnych warunkach terenowych i technologicznych (§ 24). Prowadzić je może ośrodek z salą wykładową, parkiem maszynowym z placem manewrowym, kadrą i wyposażeniem dydaktycznym, a spełnienie tych warunków potwierdza Instytut (§ 25 i § 26 ust. 3).

Po zdanym egzaminie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Zaświadczenie z samego kursu uprawnieniem nie jest i nie wystarcza do pracy na maszynie. Książka operatora ma dziś formę plastikowej karty: na rewersie jest numer uprawnień, data i nazwa maszyny, a na awersie zdanie, że dokument jest ważny łącznie z dokumentem tożsamości (załącznik nr 2 w brzmieniu z 2023 r.). Wnioski, terminy egzaminów i wykaz opłat publikuje Centrum Egzaminowania Operatorów WIT.

Wybierając kurs, sprawdź, czy ośrodek zgłasza kursantów na egzamin przed komisją WIT i jaką klasę obejmuje szkolenie. Klasa w świadectwie musi pasować do maszyny, na której operator będzie pracował, bo to ją sprawdza kierownik robót przy dopuszczeniu. Wszystkie maszyny z wykazu zestawia poradnik o uprawnieniach na maszyny budowlane.

Czy uprawnienia na równiarkę są bezterminowe?

Tak. Paragrafy 23-26 rozporządzenia opisują szkolenie, sprawdzian, świadectwo i wpis, ale nie podają okresu ważności, a Instytut nie wymaga odnawiania wpisu. Wpisy sprzed zmian przepisów zachowały moc: § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r. Ważna jest więc także papierowa książeczka wydana, gdy egzaminy prowadził jeszcze Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Dawne wpisy na równiarki klasy III i II są równoważne z klasą I (§ 2 pkt 5 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.).

Bezterminowe jest samo uprawnienie. Operator równiarki potrzebuje aktualnego orzeczenia lekarskiego, bo bez niego pracodawca nie może dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP), oraz szkolenia BHP: instruktażu stanowiskowego przed rozpoczęciem pracy i szkolenia okresowego. Te daty decydują, czy operator może dziś wsiąść do kabiny. W kalkulatorze ważności dokumentów książka operatora ma status dokumentu bez terminu, a orzeczenie i szkolenie liczą się od dat na dokumentach.

Książka operatora nie zastępuje prawa jazdy. Wzór karty zawiera informację, że do przemieszczania się po drogach publicznych potrzebne jest też prawo jazdy zgodne z przepisami o ruchu drogowym. Na zamkniętym placu budowy liczy się wpis WIT, a przy przejeździe drogą publiczną dochodzi prawo jazdy właściwej kategorii.

Co sprawdza generalny wykonawca u operatora równiarki

Najpierw porównaj kartę albo książkę z dokumentem tożsamości i z maszyną: nazwisko, datę urodzenia, nazwę maszyny we wpisie i klasę. Wpis musi dotyczyć pozycji „Równiarki” (gr. I lp. 7 załącznika nr 1), a klasa obejmować maszynę z placu. Gdy wpis jest nieczytelny albo budzi wątpliwości, pracodawca może złożyć do Łukasiewicz-WIT pisemny wniosek o udostępnienie danych operatora na formularzu z regulaminu Centrum Egzaminowania Operatorów.

Do tego dochodzą dokumenty pracownicze: orzeczenie lekarskie, szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym na konkretnej maszynie i szkolenie okresowe BHP. Przy profilowaniu skarp i wykopów instruktaż warto oprzeć na instrukcji BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF). Daty operatorów kilku podwykonawców zbierzesz w jednym rejestrze szkoleń, badań i uprawnień (XLSX), a całą procedurę opisuje poradnik jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy krok po kroku.

W Atestero dla rodzaju pracy „operator równiarki” ustawisz książkę operatora jako wymaganie bez terminu, a orzeczenie i szkolenie BHP jako wymagania z datą. System pokaże zbliżający się termin badań, a o dopuszczeniu decyduje osoba wyznaczona przez wykonawcę, która ocenia też, czy klasa we wpisie pasuje do maszyny.