Uprawnienia na spycharkę: klasa III do 110 kW, klasa I, wpis z ładowarki

Jakie uprawnienia na spycharkę? Klasa III albo I według mocy silnika

Spycharki są w grupie I załącznika nr 1 (maszyny do robót ziemnych, lp. 6), a jednostką, która rozstrzyga o klasie, jest moc silnika w kilowatach. Klasa III obejmuje spycharki do 110 kW, klasa I wszystkie. Klasy II dla spycharek obecny załącznik nie przewiduje. Wpis wydaje Łukasiewicz-WIT po zdanym sprawdzianie (§ 23 i § 26).

Moc odczytasz z tabliczki znamionowej albo z dokumentacji producenta. Mała spycharka gąsienicowa o mocy 75 kW mieści się w klasie III, a maszyna 160 kW wymaga klasy I. Przy zamówieniu maszyny z operatorem poproś wypożyczalnię o moc silnika i kopię wpisu operatora jeszcze przed przyjazdem na plac, bo zamiana operatora w dniu robót zwykle oznacza przestój. Zasady pracy operatora na placu, od lemiesza przy klinie odłamu po załadunek na niskopodwozie, zbiera instrukcja BHP obsługi spycharki (DOCX, PDF).

Czy uprawnienia na ładowarkę obejmują spycharkę?

Tak, ale tylko spycharki klasy III. Przypis 4 do załącznika nr 1 stanowi, że kwalifikacje operatora z uprawnieniami na ładowarki jednonaczyniowe klasy III lub I upoważniają go do obsługi spycharki klasy III, czyli do 110 kW. Do spycharki o większej mocy potrzebny jest osobny wpis na spycharki klasy I.

W drugą stronę przepis nie działa: wpis na spycharki nie obejmuje ładowarek. Wpis na koparkospycharki dotyczy osobnej pozycji wykazu (gr. I lp. 3) i nie zastępuje wpisu na spycharki. Szczegóły ładowarek opisuje poradnik uprawnienia na ładowarkę.

Jak zdobyć uprawnienia na spycharkę: kurs i egzamin przed komisją WIT

Droga jest jedna dla wszystkich maszyn z załącznika nr 1: szkolenie w ośrodku, a potem sprawdzian przed komisją powołaną przez Sieć Badawczą Łukasiewicz, Warszawski Instytut Technologiczny (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Szkolenie ma część teoretyczną (dokumentacja techniczna maszyn, BHP przy eksploatacji, technologia robót, użytkowanie i obsługa) i praktyczną, czyli naukę pracy maszyną w różnych warunkach terenowych i technologicznych (§ 24). Prowadzić je może ośrodek z salą wykładową, parkiem maszynowym z placem manewrowym, kadrą i wyposażeniem dydaktycznym, a spełnienie tych warunków potwierdza Instytut (§ 25 i § 26 ust. 3).

Po zdanym egzaminie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Zaświadczenie z samego kursu uprawnieniem nie jest i nie wystarcza do pracy na maszynie. Książka operatora ma dziś formę plastikowej karty: na rewersie jest numer uprawnień, data i nazwa maszyny, a na awersie zdanie, że dokument jest ważny łącznie z dokumentem tożsamości (załącznik nr 2 w brzmieniu z 2023 r.). Wnioski, terminy egzaminów i wykaz opłat publikuje Centrum Egzaminowania Operatorów WIT.

Wybierając kurs, sprawdź, czy ośrodek zgłasza kursantów na egzamin przed komisją WIT i jaką klasę obejmuje szkolenie. Klasa w świadectwie musi pasować do maszyny, na której operator będzie pracował, bo to ją sprawdza kierownik robót przy dopuszczeniu. Wszystkie maszyny z wykazu zestawia poradnik o uprawnieniach na maszyny budowlane.

Czy uprawnienia na spycharkę są bezterminowe?

Tak. Paragrafy 23-26 rozporządzenia opisują szkolenie, sprawdzian, świadectwo i wpis, ale nie podają okresu ważności, a Instytut nie wymaga odnawiania wpisu. Wpisy sprzed zmian przepisów zachowały moc: § 27 rozporządzenia z 2001 r., § 4 rozporządzenia z 29 lipca 2020 r. i § 3 rozporządzenia z 8 lutego 2023 r. Ważna jest więc także papierowa książeczka wydana, gdy egzaminy prowadził jeszcze Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Dawny wpis na spycharki klasy II jest równoważny z klasą I (§ 2 pkt 4 rozporządzenia z 11 stycznia 2017 r.), więc obejmuje spycharki bez limitu mocy.

Bezterminowe jest samo uprawnienie. Operator spycharki potrzebuje aktualnego orzeczenia lekarskiego, bo bez niego pracodawca nie może dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP), oraz szkolenia BHP: instruktażu stanowiskowego przed rozpoczęciem pracy i szkolenia okresowego. Te daty decydują, czy operator może dziś wsiąść do kabiny. W kalkulatorze ważności dokumentów książka operatora ma status dokumentu bez terminu, a orzeczenie i szkolenie liczą się od dat na dokumentach.

Książka operatora nie zastępuje prawa jazdy. Wzór karty zawiera informację, że do przemieszczania się po drogach publicznych potrzebne jest też prawo jazdy zgodne z przepisami o ruchu drogowym. Na zamkniętym placu budowy liczy się wpis WIT, a przy przejeździe drogą publiczną dochodzi prawo jazdy właściwej kategorii.

Co sprawdza generalny wykonawca u operatora spycharki

Najpierw porównaj kartę albo książkę z dokumentem tożsamości i z maszyną: nazwisko, datę urodzenia, nazwę maszyny we wpisie i klasę. Wpis musi dotyczyć pozycji „Spycharki” (gr. I lp. 6 załącznika nr 1), a klasa obejmować maszynę z placu. Gdy wpis jest nieczytelny albo budzi wątpliwości, pracodawca może złożyć do Łukasiewicz-WIT pisemny wniosek o udostępnienie danych operatora na formularzu z regulaminu Centrum Egzaminowania Operatorów.

Do tego dochodzą dokumenty pracownicze: orzeczenie lekarskie, szkolenie wstępne z instruktażem stanowiskowym na konkretnej maszynie i szkolenie okresowe BHP. Przy robotach ziemnych instruktaż warto oprzeć na instrukcji BHP robót ziemnych i wykopów (DOCX, PDF). Daty operatorów kilku podwykonawców zbierzesz w jednym rejestrze szkoleń, badań i uprawnień (XLSX), a całą procedurę opisuje poradnik jak dopuścić pracownika podwykonawcy do pracy krok po kroku.

W Atestero dla rodzaju pracy „operator spycharki” ustawisz książkę operatora jako wymaganie bez terminu, a orzeczenie i szkolenie BHP jako wymagania z datą. System pokaże zbliżający się termin badań, a o dopuszczeniu decyduje osoba wyznaczona przez wykonawcę, która ocenia też, czy klasa we wpisie pasuje do maszyny.