Kierownik robót a kierownik budowy: obowiązki, uprawnienia i wpisy w dzienniku

Czym różni się kierownik robót od kierownika budowy?

Kierownik budowy kieruje całą budową, a kierownik robót kieruje robotami w określonej specjalności, której nie obejmują uprawnienia kierownika budowy. Obaj są uczestnikami procesu budowlanego (art. 17 pkt 4 Prawa budowlanego), pełnią samodzielną funkcję techniczną (art. 12 ust. 1 pkt 2) i mają obowiązki z art. 22 oraz prawa z art. 23. Kierownik robót stosuje je odpowiednio, czyli w zakresie powierzonych mu robót (art. 24 ust. 2).

W praktyce kierownik budowy odpowiada za sprawy wspólne dla całej budowy: przejęcie terenu, plan BIOZ, tablicę informacyjną, dziennik budowy i zgłoszenie obiektu do odbioru. Kierownik robót kieruje swoją branżą, sprawuje bezpośredni nadzór nad BHP na stanowiskach pracy (§ 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r.), dokonuje wpisów w dzienniku w swoim zakresie i zgłasza do odbioru roboty zanikające swojej branży. Tabela poniżej zestawia różnice.

Kiedy trzeba ustanowić kierownika budowy, a kiedy kierownika robót?

Inwestor ustanawia kierownika budowy między innymi przy robotach objętych pozwoleniem na budowę, przy części robót wykonywanych na zgłoszenie (wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 2 lit. b i c Prawa budowlanego) oraz przy rozbiórce objętej pozwoleniem. Organ administracji architektoniczno-budowlanej może wyłączyć ten obowiązek decyzją, gdy uzasadnia to nieznaczny stopień skomplikowania robót lub inne ważne względy (art. 42 ust. 3).

Kierownika robót inwestor musi zapewnić wtedy, gdy kierowanie robotami wymaga przygotowania zawodowego w specjalności techniczno-budowlanej innej niż ta, którą ma kierownik budowy (art. 42 ust. 4). Typowy przykład to kierownik budowy z uprawnieniami konstrukcyjno-budowlanymi i roboty instalacyjne elektryczne albo sanitarne. Obowiązek ciąży na inwestorze, ale umowy często przenoszą go na generalnego wykonawcę, a dalej na podwykonawcę branżowego, który wskazuje swojego kierownika robót. Dziennik budowy prowadzi się przy robotach wymagających kierownika budowy (art. 45), a zasady wpisów opisuje poradnik o dzienniku budowy, wpisach i EDB.

Jakie obowiązki ma kierownik budowy (art. 22 Prawa budowlanego)?

Kierownik budowy przejmuje teren budowy, prowadzi dokumentację budowy, organizuje budowę i kieruje nią zgodnie z projektem i przepisami BHP, koordynuje działania z zakresu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wstrzymuje roboty przy zagrożeniu i zgłasza obiekt do odbioru. Pełną listę zawiera art. 22 Prawa budowlanego, a druga tabela zestawia ją z tym, jak przepis działa wobec kierownika robót.

Do tego dochodzą obowiązki z innych przepisów. Kierownik budowy sporządza lub zapewnia sporządzenie planu BIOZ przed rozpoczęciem budowy (art. 21a ust. 1), a przed rozpoczęciem robót zabezpiecza teren, potwierdza wpisem otrzymanie projektu i umieszcza tablicę informacyjną oraz, na większych budowach, ogłoszenie BIOZ (art. 45a ust. 1). Odpowiada za prowadzenie dziennika budowy (art. 47d) i przechowuje dokumenty stanowiące podstawę wykonywania robót, udostępniając je organom kontroli (art. 46). Do zawiadomienia o zakończeniu budowy inwestor dołącza jego oświadczenie o zgodności wykonania obiektu z projektem i przepisami oraz o uporządkowaniu terenu (art. 57 ust. 1 pkt 2). Plan omawia artykuł o planie BIOZ i informacji BIOZ, a przejęcie terenu artykuł o protokole przekazania placu budowy.

Jakie obowiązki i prawa ma kierownik robót?

Kierownik robót ma w swoim zakresie obowiązki kierownika budowy z art. 22, stosowane odpowiednio, i jego prawa z art. 23 (art. 24 ust. 2 Prawa budowlanego). Może więc występować do inwestora o zmiany w rozwiązaniach projektowych uzasadnione bezpieczeństwem lub usprawnieniem robót i ustosunkowywać się w dzienniku budowy do zawartych w nim zaleceń (art. 23).

Rozporządzenie o BHP przy robotach budowlanych powierza kierownikowi robót i mistrzowi budowlanemu bezpośredni nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy na stanowiskach pracy, stosownie do zakresu obowiązków (§ 5). W układzie z podwykonawcami kierownik robót firmy podwykonawczej odpowiada więc za organizację pracy swojej ekipy, zaznajomienie jej z instrukcją bezpiecznego wykonywania robót i realizację poleceń dotyczących jego branży. Front robót przejmuje zwykle od generalnego wykonawcy protokołem, do którego można użyć wzoru protokołu wprowadzenia podwykonawcy na budowę (DOCX, PDF). Inspektor nadzoru może wydawać kierownikowi robót polecenia potwierdzone wpisem do dziennika budowy, między innymi usunięcia nieprawidłowości, wykonania prób i odkrycia robót zakrytych (art. 26 pkt 1). O instrukcji pisze artykuł IBWR: kto sporządza i kiedy jest wymagana.

W systemie EDB kierownik budowy albo kierownik robót udostępnia dziennik geodecie uprawnionemu i pracownikom organów kontroli, którzy dokonują wpisów (art. 47o ust. 1 pkt 2). Kierownik robót, tak jak kierownik budowy, nie może łączyć swojej funkcji z funkcją inspektora nadzoru inwestorskiego (art. 24 ust. 1 w związku z ust. 2).

Jakie uprawnienia musi mieć kierownik robót i kierownik budowy?

Kierownik budowy i kierownik robót muszą mieć uprawnienia budowlane do kierowania robotami w odpowiedniej specjalności i należeć do właściwej izby samorządu zawodowego. Kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi to samodzielna funkcja techniczna (art. 12 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), którą mogą wykonywać wyłącznie osoby z uprawnieniami budowlanymi wydanymi przez organ samorządu zawodowego (art. 12 ust. 2).

Uprawnienia nadaje się po kwalifikowaniu wykształcenia i praktyki oraz egzaminie, osobno do projektowania, do kierowania robotami albo do obu (art. 12 ust. 3a i 4c). Podstawą wykonywania funkcji jest wpis na listę członków izby potwierdzony zaświadczeniem z określonym terminem ważności (art. 12 ust. 7). Zaświadczenia nie trzeba przedkładać, jeżeli osoba jest wpisana do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane (art. 12 ust. 7a). Od 2 października 2026 r. art. 12 ust. 7b stanowi wprost, że osoba zawieszona w prawach członka izby nie może w okresie zawieszenia wykonywać samodzielnej funkcji technicznej (ustawa z 31 lipca 2026 r., Dz. U. poz. 1161).

Przed powierzeniem funkcji sprawdź specjalność i zakres uprawnień, aktualną przynależność do izby i to, czy nie ma zawieszenia. Jak to zrobić w rejestrze i w izbie, opisuje poradnik jak sprawdzić uprawnienia budowlane.

Czy kierownik robót musi być wpisany do dziennika budowy i zgłoszony do nadzoru?

Kierownik robót musi zostać wpisany do dziennika budowy, ale nie jest wymieniony w zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o rozpoczęciu robót. Przed rozpoczęciem robót, za które ma odpowiadać, inwestor albo kierownik budowy dokonuje wpisu o osobie, której powierza się funkcję kierownika robót, a ta osoba potwierdza wpisem przyjęcie funkcji i podaje numer uprawnień (§ 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 22 grudnia 2022 r. w sprawie dziennika budowy oraz systemu EDB).

Do zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót inwestor dołącza informację o kierowniku budowy i o inspektorze nadzoru inwestorskiego, jeśli go ustanowiono, z kopiami zaświadczeń z izby i decyzji o uprawnieniach (art. 41 ust. 4a Prawa budowlanego). Kierownika robót ten przepis nie wymienia. Kopie uprawnień kierownika robót inwestor dołącza natomiast do dziennika budowy, chyba że uprawnienia są wpisane do centralnego rejestru (art. 47f). Przy zmianie kierownika robót osoba odchodząca wpisuje stan zaawansowania i zabezpieczenia robót, nowa potwierdza przyjęcie funkcji (§ 11 rozporządzenia), a inwestor dołącza do dokumentacji budowy oświadczenie o przejęciu obowiązków (art. 44 Prawa budowlanego).

Za co odpowiada kierownik budowy i kierownik robót?

Kierownik budowy i kierownik robót odpowiadają zawodowo, a do tego karnie, wykroczeniowo i cywilnie na zasadach ogólnych. Odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podlegają osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne, które na przykład nie spełniają lub spełniają niedbale swoje obowiązki albo wskutek rażących błędów lub zaniedbań spowodowały zagrożenie życia lub zdrowia (art. 95 Prawa budowlanego). Kary to upomnienie, upomnienie z obowiązkiem złożenia egzaminu oraz zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej na okres od roku do 5 lat, połączony z egzaminem (art. 96 ust. 1).

Przystąpienie do budowy lub prowadzenie robót bez dopełnienia wymagań z art. 45a, na przykład bez tablicy informacyjnej lub wpisu o otrzymaniu projektu, jest zagrożone karą grzywny (art. 93 pkt 4). Kto kieruje pracownikami i nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega grzywnie od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). Atestero nie zastępuje nadzoru kierownika, ale pokazuje przed wejściem ekipy, którzy pracownicy podwykonawcy mają braki w badaniach, szkoleniach lub uprawnieniach.