Poziomy zdolności wykonawcy na roboty budowlane od 1 stycznia 2027 r.

Czym są poziomy zdolności i od kiedy zamawiający je stosuje?

Pzp każe zamawiającemu określać warunki udziału proporcjonalnie do przedmiotu zamówienia i w szczególności wyrażać je jako minimalne poziomy zdolności (art. 112 ust. 1). Przy zdolności technicznej lub zawodowej zamawiający stosuje poziomy określone w rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 5 ust. 4 lub 5 ustawy o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, chyba że nie jest to możliwe ze względu na charakter zamówienia albo poziomy dla danego przedmiotu nie zostały określone, co zamawiający wskazał w SWZ lub innych dokumentach zamówienia (art. 112 ust. 3). Ten sam zbiór poziomów stosuje wykonawca, który ubiega się o certyfikację zdolności w zakresie kwalifikacji i doświadczenia (art. 5 ust. 3 ustawy). Certyfikację opisuje poradnik certyfikacja wykonawców zamówień publicznych.

Poziomy dla robót budowlanych wyznacza rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 13 października 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1393), które wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. (§ 4). Art. 112 ust. 3 Pzp obowiązuje od 12 lipca 2026 r. W postępowaniach wszczętych po tej dacie, a przed 2027 r., rozporządzenia jeszcze nie było, więc zamawiający mógł wskazać w SWZ, że poziomów dla danego przedmiotu nie określono. Ustawa o certyfikacji zostawia przepisy dotychczasowe tylko dla postępowań wszczętych i niezakończonych przed 12 lipca 2026 r. (art. 41 ust. 1). Czy rozporządzenie wpływa na postępowanie wszczęte w 2026 r. i otwarte 1 stycznia 2027 r., przepisy nie rozstrzygają wprost.

Rozporządzenie dzieli poziomy na dwie grupy: obejmujące kwalifikacje zawodowe wykonawcy lub osób, które będą realizowały zamówienie (załącznik nr 1), i obejmujące doświadczenie wykonawcy lub tych osób (załącznik nr 2) (§ 1).

Poziomy kwalifikacji zawodowych: wzór Y1–Y2(X)–Y3–Y4–Y5–Y6–Y7

§ 2 podaje wzór zapisu poziomu kwalifikacji: Y1–Y2(X)–Y3–Y4–Y5–Y6–Y7. Każdy składnik ma osobną kolumnę w załączniku nr 1. Wzór opisuje osoby kierujące robotami: zakres czynności, rodzaj uprawnień budowlanych i liczbę osób, specjalność, zakres uprawnień, doświadczenie w funkcji kierownika budowy lub robót, liczbę zadań i przedmiot zamówienia. Uprawnienia rozumie się według art. 13 Prawa budowlanego, specjalność według art. 14 ust. 1, a funkcję według art. 17 pkt 4. Specjalność ISW obejmuje także dawne uprawnienia zachowane na podstawie art. 104 Prawa budowlanego w zakresie odpowiadającym ISW, z wyłączeniem instalacji i urządzeń gazowych (zał. 1 przypis 3).

Przy wyborze parametrów obowiązują reguły z przypisów. W kolumnach 2 i 3, czyli rodzaju uprawnień z liczbą osób i specjalności, wybiera się jeden lub więcej parametrów. W kolumnach 4–7 wybiera się wyłącznie jeden (przypis 1). Łączny okres doświadczenia to łączny okres pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy albo kierownika robót przy realizacji robót budowlanych. Okresów trwających równocześnie nie sumuje się (przypis 5). Do liczby zadań sumuje się wyłącznie zadania, dla których zakres czynności i parametry cech kwalifikacji są identyczne (przypis 6). Różnicę między kierownikiem budowy a kierownikiem robót opisuje poradnik kierownik robót a kierownik budowy.

Jak odczytać zapis poziomu: dwa przykłady

Zapis KB–PKRB(1)–BD–NO–T60–2–D(Z) oznacza kierownika budowy (KB), jedną osobę z uprawnieniami do projektowania i kierowania robotami budowlanymi (PKRB(1)), w specjalności inżynieryjnej drogowej (BD), bez ograniczeń (NO), z łącznym doświadczeniem w funkcji kierownika budowy lub robót powyżej 36 do 60 miesięcy (T60), przy realizacji dwóch zadań (2) i w przedmiocie dróg klasy zbiorczej (D(Z)). Litera w nawiasie przy D oznacza cechę z tabeli 1 załącznika nr 2, w kolumnie klasy drogi (przypis 8).

Zapis KR–KRB(2)–IE–O–T24–1–B oznacza kierownika robót (KR), dwie osoby z uprawnieniami do kierowania robotami budowlanymi (KRB(2)), w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych (IE), w ograniczonym zakresie (O), z doświadczeniem powyżej 12 do 24 miesięcy (T24), przy jednym zadaniu (1) w przedmiocie budynków (B). Oba przykłady ułożono według wzoru z § 2 i symboli z załącznika nr 1. Rozporządzenie nie podaje przykładów, a poziom w danym postępowaniu dobiera zamawiający, proporcjonalnie do przedmiotu zamówienia (art. 112 ust. 1 Pzp). Zapis w SWZ może wyglądać inaczej, ale składniki są te same.

Poziomy doświadczenia: pięć tabel w załączniku nr 2

§ 3 podaje wzór poziomu doświadczenia: Y–X1–X2–X3–X4–X5–X(n). Y to przedmiot zamówienia, którego dotyczy doświadczenie, a X1–X(n) to wybrane cechy tego przedmiotu z kolumn tabel 1–5 w załączniku nr 2. Tabele dotyczą dróg, obiektów inżynierskich, sieci kanalizacyjnych i wodociągowych, torowisk tramwajowych i budynków.

W każdej tabeli doświadczenie liczy się w zadaniach. Zadanie to roboty budowlane wykonane na podstawie umowy w sprawie zamówienia publicznego lub innej umowy odpłatnej, których zakres i cechy odpowiadają określonym dla danego poziomu, potwierdzone odbiorem lub innym dokumentem. Sumuje się wyłącznie zadania o identycznym przedmiocie i parametrach cech. Przy drogach (kolumna 3, dodatkowy zakres robót), sieciach (kolumna 3, materiał) i budynkach (kolumna 6, instalacje i systemy) można wskazać jeden lub więcej parametrów, a przy pozostałych cechach tylko jeden. Przy niektórych poziomach wyższy parametr obejmuje niższe. Na przykład klasa A autostrada obejmuje zdolność w klasach S, GP2, GP1, G, Z, L i D (tab. 1 przypis 4).

Tabela 5 dotyczy budynków w kategoriach IX (z wyłączeniem laboratoriów i placówek badawczych, stacji meteorologicznych i hydrologicznych, obserwatoriów oraz budynków ogrodów zoologicznych i botanicznych), XI, XII (z wyłączeniem obiektów budowlanych Sił Zbrojnych), XIII, XV i XVI z załącznika do Prawa budowlanego. Nie stosuje się jej do obiektów wpisanych do rejestru zabytków ani objętych ochroną konserwatorską (tab. 5 przypis 2). Powierzchnię użytkową Au liczy się według § 12 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tab. 5 przypis 3).

Co przygotować przed przetargiem po 1 stycznia 2027 r.

Dla każdej osoby, którą wykonawca planuje wskazać jako kierownika budowy lub robót, zbierz numer uprawnień, specjalność i zakres, okresy pełnienia funkcji bez nakładania się oraz listę zadań z przedmiotem i parametrami z tabel załącznika nr 2. Dane ułóż tak, żeby dało się policzyć łączny okres i liczbę identycznych zadań. Do zebrania służy wzór wykazu osób skierowanych do realizacji zamówienia (DOCX, PDF). Doświadczenie samej firmy pokazuje wykaz robót budowlanych (DOCX, PDF), a dowody należytego wykonania zapisują referencje (DOCX, PDF).

Gdy kierownik należy do innej firmy, wykonawca polega na zasobach podmiotu udostępniającego zasoby, a ten podmiot wykonuje roboty, do których wymagane są kwalifikacje lub doświadczenie (art. 118 ust. 2 Pzp). Zobowiązanie zapisuje wzór zobowiązania podmiotu udostępniającego zasoby (DOCX, PDF). Wykonawcy wspólni polegają na zdolnościach tych z nich, którzy wykonają roboty (art. 117 ust. 3), co zapisuje wzór umowy konsorcjum (DOCX, PDF).

Poziom można też udokumentować certyfikatem. Certyfikat zdolności wskazuje sposób spełnienia i poziom zdolności, jeśli ich określenie jest wymagane (art. 24 ust. 2 pkt 5 lit. b ustawy o certyfikacji), a w przetargu może zastąpić odpowiednie podmiotowe środki dowodowe (art. 124 ust. 2 Pzp). Dane do wniosku zbiera arkusz danych do wniosku o certyfikację (DOCX, PDF). Uprawnienia kierownika sprawdza się według poradnika jak sprawdzić uprawnienia budowlane. Od 2 października 2026 r. osoba zawieszona w prawach członka izby samorządu zawodowego nie może wykonywać samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie w okresie zawieszenia (art. 12 ust. 7b Prawa budowlanego, dodany ustawą Dz.U. 2026 poz. 1161), więc przed zgłoszeniem osoby warto potwierdzić jej status.

Czego rozporządzenie nie rozstrzyga

Rozporządzenie to słownik poziomów, a nie warunek udziału w konkretnym przetargu. Kilka spraw zostaje poza jego tekstem:

• Nie wyznacza, jaki poziom ma wymagać zamawiający. Warunek ma być proporcjonalny do przedmiotu zamówienia (art. 112 ust. 1 Pzp).
• Nie zawiera przepisów przejściowych dla postępowań otwartych 1 stycznia 2027 r.
• Nie obejmuje dostaw ani usług. Poziomy dla nich ma wyznaczyć rozporządzenie z art. 5 ust. 5 ustawy o certyfikacji, a ten przepis wchodzi w życie po upływie 4 lat od ogłoszenia ustawy (art. 42 pkt 1).
• Ma tabele doświadczenia tylko dla pięciu grup robót. Dla innych robót, na przykład kolejowych, hydrotechnicznych czy wyburzeniowych, tabel doświadczenia nie ma, choć te specjalności uprawnień są w załączniku nr 1.
• Nie zastępuje SWZ. Wykaz osób, wykaz robót i referencje składa się według wymagań zamawiającego i rozporządzenia z 23 grudnia 2020 r. o podmiotowych środkach dowodowych (Dz.U. 2020 poz. 2415).