Uprawnienia spawalnicze: ile są ważne, jak je przedłużyć i jak sprawdzić certyfikat

Jakie dokumenty musi mieć spawacz według przepisów?

Prace spawalnicze wykonują osoby mające „Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia”, „Świadectwo egzaminu spawacza” lub „Książkę spawacza”, wystawiane w trybie odrębnych przepisów i Polskich Norm (§ 27 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 27 kwietnia 2000 r. w sprawie BHP przy pracach spawalniczych, Dz.U. 2000 nr 40 poz. 470).

Do ręcznego cięcia termicznego, zgrzewania, ręcznego lutowania oraz zmechanizowanego i automatycznego spawania wystarcza co najmniej zaświadczenie o ukończeniu szkolenia (§ 28). Uczniowie i słuchacze kursów spawają w ramach programu pod nadzorem osób wykwalifikowanych (§ 29). Wyższe wymagania wynikają z norm, umów i ustawy o dozorze technicznym. Norma wykonawcza dla konstrukcji stalowych PN-EN 1090-2 odsyła do kwalifikacji spawaczy według PN-EN ISO 9606-1. Osoby spawające przy wytwarzaniu, naprawie i modernizacji urządzeń technicznych potrzebują zaświadczenia kwalifikacyjnego wydanego po sprawdzeniu kwalifikacji przez jednostkę dozoru technicznego (art. 22 ust. 2 i art. 23 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym).

Ile są ważne uprawnienia spawacza według PN-EN ISO 9606-1?

Norma wymaga, żeby co 6 miesięcy koordynator spawalniczy albo osoba odpowiedzialna u pracodawcy (lub egzaminator) potwierdzała na certyfikacie, że spawacz pracował w zakresie kwalifikacji (pkt 9.2). Bez takiego potwierdzenia certyfikat traci ważność. Ważność przedłuża się jedną z trzech metod: ponowny egzamin co 3 lata, badania dwóch spoin co 2 lata albo ważność ciągła przy spełnieniu dodatkowych warunków.

Metody opisuje pkt 9.3 normy. Przy metodzie a) spawacz zdaje ponowny egzamin co 3 lata. Przy metodzie b) co 2 lata bada się radiograficznie, ultradźwiękowo lub niszcząco dwie spoiny wykonane w ostatnich 6 miesiącach ważności. Metoda c) zakłada ważność ciągłą pod warunkami opisanymi w normie, m.in. przy systemie jakości wytwórcy zweryfikowanym według ISO 3834-2 lub ISO 3834-3. Nie każda jednostka dopuszcza każdą metodę: UDT-CERT przy egzaminach według PN-EN ISO 9606-1 nie pozwala wybrać metody 9.3c (pkt 5.1.4 programu certyfikacji).

Rozporządzenie z 2000 r. nie ustala terminu dla zaświadczenia o ukończeniu szkolenia ani dla książki spawacza. Termin wpisuje wystawca według normy lub programu, na podstawie którego przeprowadził egzamin. UDT-CERT podaje, że ważność certyfikatu jest zgodna z dokumentem odniesienia, a datę wydania i upływu ważności wpisuje na certyfikacie (pkt 9.1 programu). Przy zgrzewaniu i spawaniu tworzyw sztucznych uprawnienia według PN-EN 13067 nadaje się na 2 lata, co podaje Łukasiewicz – Górnośląski Instytut Technologiczny przy swoich kursach.

Jak przedłużyć uprawnienia spawacza?

Przedłużenie załatwia się w jednostce, która wydała certyfikat, przed upływem jego ważności, metodą wybraną przy wydaniu dokumentu. Przy metodzie z egzaminem spawacz ponownie wykonuje złącze próbne, a przy metodzie z badaniami pracodawca dostarcza wyniki badań dwóch spoin. W UDT-CERT po upływie ważności przedłużenie nie jest możliwe i zostaje nowy egzamin (pkt 12.2 programu certyfikacji).

Ciągłość ważności przerywa też przerwa w pracy. UDT-CERT wymienia przerwę dłuższą niż określona w dokumencie odniesienia oraz niedopełnienie warunków przedłużenia jako przyczyny cofnięcia certyfikatu (pkt 11.1 programu). Dlatego GW sprawdza na certyfikacie lub w zapisie pracodawcy ostatnie potwierdzenie 6-miesięczne, a nie tylko datę „ważny do”. Zasady innych jednostek, na przykład TÜV czy Łukasiewicz – GIT, sprawdzisz w ich programach certyfikacji.

Jak sprawdzić uprawnienia spawalnicze?

Uprawnienia spawacza sprawdza się u wystawcy dokumentu, bo nie istnieje jeden publiczny rejestr certyfikatów spawaczy. UDT udostępnia wyszukiwarkę osób certyfikowanych przez UDT-CERT w zakresie połączeń nierozłącznych. Przy dokumentach Łukasiewicz – Górnośląskiego Instytutu Technologicznego, TÜV lub innej jednostki pytasz wystawcę, podając numer certyfikatu i dane spawacza.

Przed zapytaniem porównaj z dokumentem tożsamości imię, nazwisko i datę urodzenia, sprawdź nazwę jednostki i jej akredytację (UDT-CERT ma akredytację PCA nr AC 088) oraz podpis egzaminatora. Na budowie zapisuj numer certyfikatu, normę, metodę spawania, zakres i datę ważności w jednym rejestrze; gotowy arkusz to wzór rejestru szkoleń, badań i uprawnień (XLSX). Kopię dokumentu przechowuj tylko w zakresie potrzebnym do kontroli, zgodnie z zasadami opisanymi w artykule RODO a dokumenty pracowników podwykonawcy.

Jak czytać oznaczenie na certyfikacie spawacza?

Oznaczenie kwalifikacji zapisuje w jednym ciągu normę, metodę spawania, rodzaj wyrobu, rodzaj złącza, grupę materiału, rodzaj spoiwa, wymiary i pozycję. Przykład „ISO 9606-1 135 P FW FM1 S t10 PB ml” oznacza spawanie metodą MAG drutem litym, blachę, spoinę pachwinową, stale niestopowe i drobnoziarniste, grubość 10 mm, pozycję naboczną i spawanie wielowarstwowe.

Zakres, w którym spawacz może pracować, wynika z tabel normy i jest wpisany na certyfikacie. Porównaj go z instrukcją technologiczną spawania (WPS) dla danego złącza na budowie: metodą, grupą materiału, grubością lub średnicą i pozycją. Spawacz z certyfikatem na spoiny pachwinowe blach w pozycji podolnej nie spawa spoin czołowych rur w pozycji pionowej tylko dlatego, że ma „uprawnienia 135”.

Co sprawdza generalny wykonawca u spawacza podwykonawcy?

GW porównuje certyfikat z pracą na budowie: metodę, materiał, grubość i pozycję z instrukcją technologiczną spawania, a datę ważności i ostatnie potwierdzenie 6-miesięczne z dniem pracy. Do tego orzeczenie lekarskie i szkolenie BHP. Przy konstrukcjach stalowych poproś koordynatora spawalniczego wykonawcy konstrukcji o listę spawaczy z certyfikatami.

Spawanie na budowie wiąże się z zagrożeniem pożarowym, więc pracodawca organizuje je według własnych procedur i oceny ryzyka; zasady dla prac o zwiększonym zagrożeniu opisuje poradnik o pracach szczególnie niebezpiecznych na budowie. Spawacz z zagranicy, na przykład z Ukrainy, oprócz certyfikatu musi mieć dokumenty legalnego pobytu i pracy, opisane w artykule o cudzoziemcu na budowie. W Atestero certyfikat można przypisać do pracownika z datą ważności, na przykład datą najbliższego potwierdzenia; decyzję o dopuszczeniu podejmuje uprawniona osoba.