Badania lekarskie
Orzeczenie lekarskie z medycyny pracy: co zawiera i co oznacza symbol 21, 22 i 23
Przy dopuszczeniu do pracy pracodawca i generalny wykonawca sprawdzają w orzeczeniu kilka pól i łatwo przeoczyć szczegół: stanowisko inne niż na budowie albo brak daty następnego badania. Od 17 kwietnia 2026 r. obowiązuje nowy wzór orzeczenia, a od 18 października 2026 r. orzeczenie wystawia się co do zasady elektronicznie. Poniżej pola orzeczenia, symbole, odwołanie i zasady przekazywania kopii.
Krótka odpowiedź
Orzeczenie lekarskie z medycyny pracy kończy badanie wstępne, okresowe lub kontrolne. Lekarz stwierdza w nim zdolność do pracy na określonym stanowisku (symbol 21), niezdolność (symbol 22) albo utratę zdolności do dotychczasowej pracy (symbol 23) i wpisuje datę następnego badania okresowego. Od orzeczenia można się odwołać w ciągu 7 dni od jego otrzymania.
Autor: Jędrzej Poliński · Opublikowano 7 października 2026 · Aktualizacja 7 października 2026 · Stan prawny sprawdzony 7 października 2026
Co zawiera orzeczenie lekarskie według wzoru z 2026 r.?
Orzeczenie z badania wstępnego, okresowego lub kontrolnego zawiera dane placówki, numer i datę orzeczenia, datę skierowania, rodzaj badania, dane osoby badanej i pracodawcy, stanowisko, wynik oznaczony symbolem 21, 22 albo 23 oraz datę następnego badania okresowego. Listę pól określa § 3 ust. 4a rozporządzenia o badaniach lekarskich w brzmieniu obowiązującym od 17 kwietnia 2026 r.
Zmianę wprowadziło rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 456), które nadało nowe brzmienie załącznikowi nr 2, czyli wzorowi orzeczenia w postaci papierowej, i opisało treść orzeczenia elektronicznego. W orzeczeniu jest też pole z zaleceniem dla pracodawcy w sprawie okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok, oznaczenie lekarza z numerem prawa wykonywania zawodu i pouczenie o odwołaniu. Orzeczenie elektroniczne ma dodatkowo identyfikator dokumentu (§ 3 ust. 4a pkt 4). Pola, które sprawdza się przy dopuszczeniu do pracy, zebrano w tabeli.
Pola orzeczenia lekarskiego i co w nich sprawdzić
| Pole | Podstawa | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Rodzaj badania: wstępne, okresowe albo kontrolne | § 3 ust. 4a pkt 5 | Czy rodzaj pasuje do sytuacji, np. kontrolne po zwolnieniu dłuższym niż 30 dni |
| Data wystawienia skierowania | § 3 ust. 4a pkt 3 | Czy orzeczenie dotyczy aktualnego skierowania |
| Imię i nazwisko, PESEL albo dokument tożsamości i kraj jego wydania | § 3 ust. 4a pkt 6–7 | Zgodność z listą osób na budowie; PESEL nie jest potrzebny generalnemu wykonawcy |
| Nazwa, adres i REGON pracodawcy | § 3 ust. 4a pkt 9 | Czy orzeczenie wydano dla firmy, która zatrudnia pracownika |
| Stanowisko | § 3 ust. 4a pkt 10 | Czy odpowiada pracy na budowie, np. pracy na wysokości |
| Symbol 21, 22 albo 23 | § 3 ust. 4a pkt 11 | Do pracy dopuszcza tylko symbol 21 |
| Data następnego badania okresowego | § 3 ust. 4a pkt 12 | Termin wpisany przez lekarza, od którego liczy się aktualność orzeczenia |
| Oznaczenie lekarza i pouczenie o odwołaniu | § 3 ust. 4a pkt 14–15 | Kompletność dokumentu |
§ oznacza rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 20 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 456).
Stan prawny sprawdzony 7 października 2026
Informacja ogólna, nie porada prawna. Stan na 7 października 2026 r., z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 456) i z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 726). Treść orzeczenia ustala lekarz medycyny pracy. W razie wątpliwości skonsultuj się z placówką medycyny pracy lub prawnikiem.
Co oznacza symbol 21, 22 i 23 w orzeczeniu lekarskim?
Symbol 21 oznacza, że wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych osoba jest zdolna do wykonywania albo podjęcia pracy na określonym stanowisku. Symbol 22 oznacza niezdolność do tej pracy z powodu przeciwwskazań, a symbol 23 utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy z dniem wskazanym w orzeczeniu (§ 3 ust. 4a pkt 11 rozporządzenia). Do pracy na stanowisku uprawnia wyłącznie orzeczenie z symbolem 21.
Osobny wzór z załącznika nr 3 dotyczy orzeczeń o niezdolności do dotychczasowej pracy z przyczyn związanych z warunkami pracy. Używa symboli 31 (szkodliwy wpływ pracy na zdrowie), 33 (zagrożenie dla zdrowia młodocianego), 34 (podejrzenie choroby zawodowej) i 35 (wypadek przy pracy lub choroba zawodowa), zgodnie z § 3 ust. 4b. Takie orzeczenie wskazuje okres przeniesienia do pracy na innym stanowisku. Gdy podwykonawca je przedstawi, pracownik nie powinien wykonywać dotychczasowej pracy w tym okresie.
Symbole w orzeczeniach lekarskich
| Symbol | Znaczenie | Skutek dla pracy na budowie |
|---|---|---|
| 21 | Zdolny do wykonywania albo podjęcia pracy na określonym stanowisku | Można dopuścić do pracy na tym stanowisku do daty następnego badania |
| 22 | Niezdolny do wykonywania albo podjęcia pracy na określonym stanowisku | Nie wolno dopuścić do pracy na tym stanowisku |
| 23 | Utrata zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy z określonym dniem | Od wskazanego dnia brak podstawy do dotychczasowej pracy |
| 31, 33, 34, 35 | Niezdolność do dotychczasowej pracy z przyczyn z § 3 ust. 4b pkt 3 (wzór z załącznika nr 3) | Orzeczenie wskazuje okres przeniesienia do pracy na innym stanowisku |
Źródło: § 3 ust. 4a pkt 11 i ust. 4b pkt 3 rozporządzenia o badaniach lekarskich w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 456.
Gdzie w orzeczeniu jest data następnego badania i co oznacza?
Data następnego badania okresowego to osobne pole pod wynikiem badania. Wpisuje ją lekarz, a orzeczenie pozostaje aktualne do tej daty. Lekarz ustala ją według częstotliwości ze wskazówek metodycznych i może wyznaczyć termin krótszy, jeśli uzna to za niezbędne (§ 2 ust. 2 rozporządzenia o badaniach lekarskich). Ani pracodawca, ani generalny wykonawca nie mogą tego terminu wydłużyć.
Pole wypełnia się „jeżeli dotyczy” (§ 3 ust. 4a pkt 12), dlatego w orzeczeniu z badania kontrolnego może go nie być; punktem odniesienia pozostaje wtedy termin z ostatniego orzeczenia okresowego. Gdy daty brakuje w orzeczeniu po badaniu okresowym, najlepiej poprosić placówkę o wyjaśnienie, zanim pracownik wejdzie na budowę. Kolejne badanie zaczyna się od skierowania, do którego służy wzór skierowania na badania lekarskie (DOCX, PDF). Widełki częstotliwości dla prac budowlanych i liczenie terminu opisuje poradnik o ważności badań lekarskich pracownika, a sytuację po długim zwolnieniu artykuł o badaniach kontrolnych po zwolnieniu lekarskim.
Czego orzeczenie nie zawiera: diagnozy, wyniki i zalecenia
Orzeczenie nie podaje diagnoz ani wyników badań. Stwierdza tylko brak albo istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach opisanych w skierowaniu (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Wywiad, wyniki badań i uzasadnienie zostają w karcie badania profilaktycznego, którą lekarz prowadzi jako dokumentację medyczną (§ 9).
W orzeczeniu z badania wstępnego, okresowego lub kontrolnego jedyne zalecenie dla pracodawcy dotyczy zapewnienia okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 237¹⁵ § 1 KP (pole TAK albo NIE). Od 17 kwietnia 2026 r. lekarz, który uzna działania prozdrowotne za zasadne, wydaje też osobie badanej indywidualne zalecenia (§ 3 ust. 2a). Są one skierowane do pracownika i nie wpływają na dopuszczenie do pracy. Dlatego orzeczenie można pokazać pracodawcy i w ograniczonym zakresie generalnemu wykonawcy, a dokumentacji medycznej już nie.
Jak odwołać się od orzeczenia lekarskiego?
Odwołanie wnosi osoba badana albo pracodawca, który wydał skierowanie, na piśmie i z uzasadnieniem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia (§ 5 ust. 1–3 rozporządzenia). Składa się je za pośrednictwem podstawowej jednostki służby medycyny pracy, w której wydano orzeczenie, a ta w ciągu 7 dni przekazuje je z dokumentacją do podmiotu odwoławczego (§ 5 ust. 4).
Podmiotem odwoławczym jest zwykle wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy dla miejsca pracy lub siedziby jednostki, w której pracownik jest zatrudniony. Gdy orzeczenie wydał lekarz z wojewódzkiego ośrodka, odwołanie trafia do instytutu badawczego medycyny pracy albo Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej (§ 5 ust. 3). Badanie w trybie odwołania odbywa się w ciągu 14 dni od otrzymania odwołania, a wydane w nim orzeczenie jest ostateczne (§ 5 ust. 5–6). Pracownik z symbolem 22 nie ma orzeczenia o braku przeciwwskazań, więc samo złożenie odwołania nie pozwala dopuścić go do pracy (art. 229 § 4 KP).
Orzeczenie papierowe czy elektroniczne: co się zmienia?
Od 18 października 2026 r. lekarz wystawia orzeczenie co do zasady w postaci elektronicznej i zapisuje je w Systemie Informacji Medycznej, a papier zostaje dla przypadków z § 3 ust. 4e, przede wszystkim braku dostępu do systemu. Pracownik widzi orzeczenie na Internetowym Koncie Pacjenta i może zażądać wydruku podpisanego przez lekarza (§ 3 ust. 4g), a pracodawca otrzymuje je w sposób określony w umowie z placówką (§ 3 ust. 4h).
Treść i znaczenie symboli są w obu postaciach takie same. Okres przejściowy, wyjątki i przekazywanie dokumentu generalnemu wykonawcy opisuje poradnik o e-orzeczeniu lekarskim od 18 października 2026 r..
Gdzie przechowywać orzeczenie i ile pokazać generalnemu wykonawcy?
Orzeczenia i skierowania przechowuje pracodawca (art. 229 § 7 KP) w aktach osobowych: dokumenty z badań wstępnych osoby przyjmowanej do pracy w części A, a z badań wstępnych przy przeniesieniu oraz z badań okresowych i kontrolnych w części B (§ 3 rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 474). Oryginał zostaje u pracodawcy, czyli u podwykonawcy.
Generalny wykonawca potrzebuje danych do decyzji o wejściu na budowę, a nie pełnego dokumentu. Zasada minimalizacji (art. 5 ust. 1 lit. c RODO) przemawia za kopią z zasłoniętym adresem i numerem PESEL albo za zestawieniem: imię i nazwisko, stanowisko, symbol 21, data wydania i data następnego badania. Zakres warto zapisać w umowie podwykonawczej i regulaminie budowy. Granice przetwarzania opisuje poradnik RODO a dokumenty pracowników podwykonawcy, a zbieranie dokumentów artykuł o kontroli dokumentów podwykonawców na budowie.
Czy orzeczenie od poprzedniego pracodawcy jest ważne u nowego?
Czasem tak. Osoba przyjmowana do innego pracodawcy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy nie przechodzi badań wstępnych, jeśli ma aktualne orzeczenie o braku przeciwwskazań w warunkach opisanych w skierowaniu, a nowy pracodawca stwierdzi, że te warunki odpowiadają jego stanowisku (art. 229 § 1¹ pkt 2 KP). Wyjątek nie obejmuje osób przyjmowanych do prac szczególnie niebezpiecznych.
Pracodawca żąda wtedy orzeczenia i skierowania, na podstawie którego je wydano (art. 229 § 1³). Jeśli warunki ze skierowania nie odpowiadają nowemu stanowisku, zwraca oba dokumenty (art. 229 § 7¹) i kieruje osobę na badanie wstępne. Na budowie to wyłączenie ma duże znaczenie, bo prace na wysokości są opisane w rozdziale rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP, który § 80 ust. 1 zalicza do prac szczególnie niebezpiecznych. Więcej o tej kategorii w poradniku o pracach szczególnie niebezpiecznych na budowie.
Przykład: orzeczenie, które wraca do podwykonawcy
Podwykonawca przesyła orzeczenie montera, który ma pracować na rusztowaniu. Dane są ilustracyjne.
- Orzeczenie ma symbol 21 i datę następnego badania 5 maja 2028 r.
- Stanowisko w orzeczeniu brzmi „magazynier”, a skierowanie nie opisywało pracy na wysokości
- Osoba weryfikująca odsyła dokument do poprawy z powodem „orzeczenie nie obejmuje pracy na wysokości”
- Podwykonawca wystawia nowe skierowanie z opisem pracy na rusztowaniu i kieruje montera na badanie
- Nowe orzeczenie trafia do tej samej sprawy, a stare zostaje w historii
Lista kontrolna
- Symbol 21 i stanowisko odpowiadające pracy na budowie
- Data następnego badania okresowego wpisana i jeszcze nieminiona
- Rodzaj badania zgodny z sytuacją: wstępne, okresowe albo kontrolne
- Dane pracodawcy zgodne z firmą, która zatrudnia pracownika
- Odwołanie tylko w ciągu 7 dni od otrzymania, za pośrednictwem placówki
- Oryginał w aktach osobowych u pracodawcy, u generalnego wykonawcy kopia lub wyciąg
- Przy orzeczeniu od poprzedniego pracodawcy także skierowanie, na podstawie którego je wydano
Częste błędne informacje (stan na 7 października 2026)
Błędne twierdzenie: Orzeczenie lekarskie z medycyny pracy jest zawsze ważne 2 albo 3 lata.
Stan prawny: Orzeczenie jest aktualne do daty następnego badania wpisanej przez lekarza. Częstotliwość zależy od czynników na stanowisku i wieku, a lekarz może skrócić termin.
Podstawa: § 2 ust. 1–2 i § 3 ust. 4a pkt 12 rozporządzenia o badaniach lekarskich (Dz.U. 2023 poz. 607 ze zm.) (eli.gov.pl)
Błędne twierdzenie: Po zmianie wzoru w 2026 r. papierowe orzeczenia wydane wcześniej trzeba wymienić.
Stan prawny: Rozporządzenie z 20 marca 2026 r. zmienia wzór i formę wystawiania orzeczeń, ale nie unieważnia orzeczeń wydanych wcześniej. Pozostają aktualne do wpisanej daty następnego badania.
Podstawa: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 456), § 1–4 (eli.gov.pl)
Najczęstsze pytania: Badania lekarskie
Odpowiedzi odnoszą się do organizacji procesu. Zakres prawny i dokumentowy należy potwierdzić dla konkretnej firmy oraz budowy.
01Co oznacza symbol 21 w orzeczeniu lekarskim?
Symbol 21 oznacza, że lekarz nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych i osoba jest zdolna do wykonywania albo podjęcia pracy na stanowisku wskazanym w orzeczeniu (§ 3 ust. 4a pkt 11 lit. a rozporządzenia o badaniach lekarskich). Zdolność dotyczy warunków pracy opisanych w skierowaniu.
02Ile ważne jest orzeczenie lekarskie z medycyny pracy?
Do daty następnego badania okresowego wpisanej przez lekarza. Przepisy nie ustalają jednego okresu dla wszystkich: częstotliwość zależy od czynników na stanowisku i wieku, a lekarz może wyznaczyć termin krótszy niż we wskazówkach metodycznych (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).
03Czy orzeczenie lekarskie zawiera diagnozę?
Nie. Orzeczenie stwierdza brak albo istnienie przeciwwskazań do pracy i podaje symbol wyniku. Wyniki badań i opis stanu zdrowia zostają w dokumentacji medycznej prowadzonej przez lekarza.
04Kto może odwołać się od orzeczenia lekarskiego i w jakim terminie?
Osoba badana albo pracodawca, który wydał skierowanie, w terminie 7 dni od otrzymania orzeczenia. Odwołanie z uzasadnieniem składa się na piśmie za pośrednictwem placówki, która wydała orzeczenie (§ 5 rozporządzenia o badaniach lekarskich).
05Czy generalny wykonawca może żądać kopii orzeczenia pracownika podwykonawcy?
Może, jeśli wynika to z umowy lub regulaminu budowy, ale zakres powinien ograniczyć do potrzebnych danych: osoba, stanowisko, symbol 21 i data następnego badania. Adres i PESEL nie są mu potrzebne, a oryginał zostaje w aktach u pracodawcy.
06Czy stare papierowe orzeczenie jest ważne po zmianie wzoru w 2026 r.?
Tak, do daty następnego badania wpisanej w orzeczeniu. Rozporządzenie z 20 marca 2026 r. zmieniło wzór i formę wystawiania orzeczeń, ale nie unieważniło orzeczeń wydanych wcześniej.
07Kto dostaje orzeczenie lekarskie po badaniu?
Orzeczenie papierowe lekarz przekazuje osobie badanej i pracodawcy (§ 3 ust. 4d pkt 2). Orzeczenie elektroniczne trafia do Systemu Informacji Medycznej i na Internetowe Konto Pacjenta, a pracodawca otrzymuje je w sposób ustalony w umowie z placówką medycyny pracy (§ 3 ust. 4h).