Wzory dokumentów
Instrukcja BHP zacieraczki do betonu: wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla operatora zacieraczki jednowirnikowej, dwuwirnikowej (jezdnej) albo zacieraczki elektrycznej przy wykonywaniu posadzek, stropów i płyt betonowych. Pierwsza strona to dane maszyny (typ, napęd, średnica wirnika, masa), zagrożenia, wymagania i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (osłona wirnika, układ sterowania, paliwo, wentylacja, oświetlenie), zasady zacierania, czynności po pracy i zakazy z paragrafami. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Podawanie i zagęszczanie mieszanki przed zacieraniem opisują instrukcja BHP betonowania z pompą do betonu (DOCX, PDF) i instrukcja BHP wibratora do betonu (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP zacieraczki do betonu mówi operatorowi, jak bezpiecznie zacierać posadzkę zacieraczką spalinową, elektryczną albo jezdną. Rozporządzenia nie opisują zacieraczek z nazwy, więc stosuje się ogólne wymagania dla maszyn: spalinową używa się tylko tam, gdzie wystarczy powietrza do wyeliminowania zagrożenia (§ 5 ust. 2 rozporządzenia, Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), a stanowisko pracy ma element sterowniczy do zatrzymania maszyny (§ 13 ust. 2). Zacieraczki nie ma w załączniku nr 1 do rozporządzenia o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, więc to rozporządzenie nie wymaga wpisu do książki operatora.
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 31 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 27 października 2026 r.
Czy na zacieraczkę do betonu potrzebne są uprawnienia?
W załączniku nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, załącznik w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461) nie ma zacieraczek do betonu. Są w nim między innymi pompy do mieszanki betonowej i podajniki do betonu (grupa III lp. 2 i 3). Wymóg szkolenia, sprawdzianu i wpisu do książki operatora z § 23 dotyczy tylko maszyn z załącznika, więc przy zacieraczce wpisu nie wymaga. Zacieraczki nie ma też na liście urządzeń podlegających dozorowi technicznemu (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów, Dz.U. 2012 poz. 1468).
Brak wpisu nie oznacza braku wymagań. Pracodawca podejmuje działania, aby pracownicy użytkujący maszyny odbyli odpowiednie przeszkolenie w zakresie ich bezpiecznego użytkowania (§ 32 pkt 1 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), a na budowie maszyny obsługują osoby przeszkolone (§ 64 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Wykonawca zapoznaje pracowników z dokumentacją techniczno-ruchową albo instrukcją obsługi przed dopuszczeniem do robót (§ 63 ust. 2). Pracownicy mają dostęp do pisemnych instrukcji, które obejmują co najmniej warunki użytkowania maszyny, możliwe do przewidzenia sytuacje nietypowe i praktykę użytkowania (§ 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Wpisy do książki operatora na inne maszyny opisuje poradnik uprawnienia na maszyny budowlane.
Stan prawny sprawdzony 27 października 2026 r.
Art. 207 § 1 i art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 1 pkt 1 i 2, § 2 ust. 1, § 5 i § 23 rozporządzenia z 20 września 2001 r. o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, odczyt w ELI 18.10.2026) z załącznikiem nr 1 w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461 i § 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291, § 5 ust. 2, § 12, § 13, § 15 ust. 3 i 4, § 16 ust. 1 i 2, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1, § 23 pkt 1, § 28 ust. 2, § 30 i § 32 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań przy użytkowaniu maszyn (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468), załącznik nr 1 lp. 529 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 447 oraz załącznik nr 2 część A i B rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych (Dz.U. 2018 poz. 1286), § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przeciwpożarowego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822), odczyt w ELI 27.10.2026, oraz § 44, 57, 59, 61, 63, 64, 65, 67, 70–72 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 27 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w tekście z ELI zapisanym 17 października 2026 r., a w ELI sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka zawodowego.
Spaliny, hałas i drgania przy zacieraczce: jakie wartości obowiązują?
Maszyny o napędzie spalinowym używa się w miejscu pracy tylko wtedy, gdy ilość powietrza wystarcza do wyeliminowania zagrożenia dla pracowników (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Tlenek węgla ze spalin ma NDS 23 mg/m³ i NDSCh 117 mg/m³ (załącznik nr 1 lp. 529 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 1286 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 447). Osoby wykonujące roboty budowlane nie mogą być narażone na hałas, wibracje, pyły i gazy powyżej wartości dopuszczalnych (§ 44 ust. 1 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Przy spalinowej zacieraczce w hali albo w budynku sprawdza się więc wymianę powietrza, a gdy jej nie ma, używa się zacieraczki elektrycznej.
Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie może przekraczać 85 dB, maksymalny poziom dźwięku A 115 dB, a szczytowy poziom dźwięku C 135 dB (załącznik nr 2 część A pkt 1.3–1.5 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 1286). Zacieraczka prowadzona rękami przenosi drgania na kończyny górne: wartość ekspozycji dziennej nie może przekraczać 2,8 m/s², a ekspozycji trwającej 30 minut i krócej 11,2 m/s² (część B pkt 1.2 i 1.3). Operator zacieraczki jezdnej jest narażony także na drgania o ogólnym działaniu na organizm, dla których wartości wynoszą 0,8 m/s² i 3,2 m/s² (pkt 2.2 i 2.3). Dane o hałasie i drganiach maszyny podaje zwykle instrukcja producenta, a pracodawca porównuje je z czasem pracy w ocenie ryzyka.
- tlenek węgla: NDS 23 mg/m³, NDSCh 117 mg/m³
- hałas: 85 dB (8 godzin), maks. poziom A 115 dB, szczytowy C 135 dB
- drgania na ręce: 2,8 m/s² dziennie, 11,2 m/s² do 30 minut
- drgania na całe ciało: 0,8 m/s² dziennie, 3,2 m/s² do 30 minut
Wyłącznik bezpieczeństwa, osłona wirnika i tankowanie: co wymagają przepisy?
Uruchomienie maszyny powinno być możliwe tylko przez celowe zadziałanie na przeznaczony do tego układ sterowania, także po każdym zatrzymaniu (§ 12 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Maszynę wyposaża się w układ do całkowitego i bezpiecznego zatrzymywania, a każde stanowisko pracy w element sterowniczy do zatrzymania całej maszyny albo jej części (§ 13 ust. 1 i 2). Przy zacieraczce to zwykle wyłącznik bezpieczeństwa na uchwycie i wyłącznik silnika. Osłony przed kontaktem z ruchomymi częściami nie mogą być łatwo usuwane ani wyłączane (§ 15 ust. 3 i 4), dlatego zacieraczka ma obręcz ochronną wirnika. Części o wysokiej temperaturze, jak tłumik, zabezpiecza się przed dotknięciem (§ 16 ust. 2), a miejsce pracy odpowiednio oświetla (§ 16 ust. 1). Maszyny z własnym napędem mają urządzenie zapobiegające uruchomieniu przez osoby nieupoważnione (§ 23 pkt 1).
Przepisy nie opisują techniki zacierania ani doboru łopat. Takie punkty wzór bierze z typowych instrukcji producentów i wymaga uzupełnienia o dokumentację konkretnej zacieraczki. Napraw i konserwacji nie robi się przy pracującej maszynie (§ 72 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a prace konserwacyjne powinny być możliwe do wykonania podczas postoju maszyny (§ 17 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Ciecze palne o temperaturze zapłonu poniżej 55°C są materiałami niebezpiecznymi pożarowo, a tam, gdzie występują, nie używa się otwartego ognia ani nie pali tytoniu (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. b i § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia przeciwpożarowego, Dz.U. 2023 poz. 822). Zagęszczanie podłoża przed betonowaniem opisuje instrukcja BHP zagęszczarki (DOCX, PDF), a posadzki z innych materiałów instrukcja BHP robót malarskich i posadzkowych (DOCX, PDF).
Jak wdrożyć instrukcję BHP: zacieraczka do betonu?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: ocena ryzyka zawodowego: betoniarz (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP zacieraczki do betonu: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Czy na zacieraczkę do betonu trzeba mieć uprawnienia?
Zacieraczki nie ma w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, załącznik w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461), więc nie wymaga wpisu do książki operatora. Pracodawca zapewnia przeszkolenie w bezpiecznym użytkowaniu maszyn (§ 32 pkt 1 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), a operator zna instrukcję obsługi (§ 63 ust. 2 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
02Czy zacieraczką spalinową można pracować w hali?
Tak, ale tylko wtedy, gdy ilość powietrza wystarcza do wyeliminowania zagrożenia dla pracowników (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Tlenek węgla ma NDS 23 mg/m³ i NDSCh 117 mg/m³ (załącznik nr 1 lp. 529 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 1286 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 447). Bez wymiany powietrza użyj zacieraczki elektrycznej.
03Jakie normy hałasu i drgań obowiązują przy zacieraczce?
Poziom ekspozycji na hałas z 8 godzin nie może przekraczać 85 dB, a drgania działające na ręce 2,8 m/s² w ekspozycji dziennej i 11,2 m/s² w ekspozycji do 30 minut (załącznik nr 2 część A pkt 1.3 i część B pkt 1.2 i 1.3 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 1286). Wartości stosuje się, jeżeli inne szczegółowe przepisy nie określają niższych.