Podwykonawcy i BHP
Pracownik tymczasowy na budowie: badania, szkolenia BHP i prace zakazane
Agencje pracy tymczasowej dostarczają ludzi do robót wykończeniowych, porządkowych i pomocniczych na budowach. Podział obowiązków między agencją a firmą, która korzysta z ich pracy, jest w ustawie dość precyzyjny, ale w praktyce bywa mylony. Opisujemy, kto odpowiada za szkolenia, badania i dokumenty oraz czego pracownikowi tymczasowemu nie wolno zlecić. Stan prawny na 5 października 2026 r.
Krótka odpowiedź
Pracodawca użytkownik, czyli firma, która wyznacza pracownikowi tymczasowemu zadania, przeprowadza szkolenia BHP, dostarcza odzież i środki ochrony, ocenia ryzyko i ustala okoliczności wypadku (art. 9 ust. 2a ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych). Badań lekarskich ustawa nie przenosi na użytkownika, więc co do zasady kieruje na nie agencja, chyba że strony uzgodnią inaczej. Pracownikowi tymczasowemu nie wolno powierzać prac szczególnie niebezpiecznych (art. 8 pkt 1).
Autor: Jan Nawrot · Opublikowano 5 października 2026 · Aktualizacja 5 października 2026 · Stan prawny sprawdzony 5 października 2026
Kto jest kim: agencja, pracodawca użytkownik, pracownik tymczasowy
Pracownik tymczasowy jest zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej wyłącznie w celu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy użytkownika (art. 2 pkt 2 ustawy z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych). Pracodawcą użytkownikiem jest pracodawca albo podmiot niebędący pracodawcą, który wyznacza takiemu pracownikowi zadania i kontroluje ich wykonanie (art. 2 pkt 1).
Na budowie pracodawcą użytkownikiem może być generalny wykonawca albo podwykonawca, w zależności od tego, kto zamówił ludzi w agencji i kto kieruje ich pracą. W sprawach nieuregulowanych odmiennie ustawą do agencji, pracownika tymczasowego i użytkownika stosuje się przepisy prawa pracy dotyczące odpowiednio pracodawcy i pracownika (art. 5). Jeżeli ludzi z agencji zamówił podwykonawca, to on odpowiada za obowiązki opisane niżej, a generalny wykonawca weryfikuje dokumenty tak jak przy innych ekipach podwykonawcy.
Stan prawny sprawdzony 5 października 2026
Informacja ogólna, nie porada prawna. Stan na 5 października 2026 r. Zakres przejęcia obowiązków BHP przez pracodawcę użytkownika zależy od pisemnych uzgodnień z agencją. W konkretnej sprawie skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą BHP.
Kto szkoli pracownika tymczasowego z BHP?
Pracodawca użytkownik dostarcza pracownikowi tymczasowemu odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej, zapewnia napoje i posiłki profilaktyczne, przeprowadza szkolenia w zakresie BHP, ustala okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy, przeprowadza ocenę ryzyka zawodowego i informuje o tym ryzyku (art. 9 ust. 2a). Do sposobu i terminów szkoleń stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy (art. 9 ust. 2b), czyli szkolenie wstępne przed dopuszczeniem do pracy i szkolenia okresowe według rozporządzenia szkoleniowego.
Instruktaż ogólny i stanowiskowy prowadzi więc firma na budowie, a nie agencja, i to ona przygotowuje kartę szkolenia wstępnego. Za niezapewnienie przeszkolenia pracownika tymczasowego przed dopuszczeniem do pracy oraz szkolenia okresowego grozi grzywna od 1000 do 30 000 zł (art. 27 ust. 2 pkt 3). Szczegóły instruktażu opisuje poradnik szkolenie wstępne i instruktaż stanowiskowy, a wzór karty szkolenia wstępnego jest w dziale wzorów.
Kto kieruje pracownika tymczasowego na badania lekarskie?
Ustawa nie wymienia badań lekarskich wśród obowiązków pracodawcy użytkownika z art. 9 ust. 2a. Pozostają więc przy agencji jako pracodawcy, która wystawia skierowanie i płaci za badanie (art. 229 § 4a i § 6 KP w związku z art. 5 ustawy). Przed zawarciem umowy z pracownikiem agencja i użytkownik uzgadniają na piśmie zakres przejęcia przez użytkownika innych obowiązków pracodawcy dotyczących BHP (art. 9 ust. 3 pkt 2), więc mogą ustalić, że badania organizuje użytkownik.
Żeby skierowanie było rzetelne, agencja musi znać warunki pracy. Dlatego użytkownik informuje agencję na piśmie o warunkach wykonywania pracy tymczasowej w zakresie BHP (art. 9 ust. 2 pkt 2), a wcześniej obie strony uzgadniają rodzaj pracy i wymagania kwalifikacyjne (art. 9 ust. 1). Jeśli w tej informacji zabraknie obsługi maszyn czy hałasu, orzeczenie nie obejmie tych warunków. Pomaga generator skierowania na badania: opis warunków przygotowuje użytkownik, a skierowanie wystawia agencja.
Jakich prac nie wolno powierzyć pracownikowi tymczasowemu?
Pracownikowi tymczasowemu nie może być powierzona praca szczególnie niebezpieczna w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 237¹⁵ KP (art. 8 pkt 1 ustawy). Chodzi o prace szczególnie niebezpieczne z § 80 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, między innymi prace na wysokości od 1,0 m nad podłogą lub ziemią, w zbiornikach, kanałach i studzienkach, z materiałami niebezpiecznymi, a także prace wpisane do wykazu przez pracodawcę. Na budowie wyklucza to wiele typowych zadań, w tym zwykle pracę na rusztowaniu.
Za skierowanie pracownika tymczasowego do takiej pracy agencji grozi grzywna od 1000 do 30 000 zł (art. 27a pkt 1), a tej samej karze podlega pracodawca użytkownik, który taką pracę powierza (art. 27b ust. 1 pkt 1). Zakaz obejmuje też między innymi pracę na stanowisku pracownika użytkownika w czasie jego udziału w strajku (art. 8 pkt 2). Więcej o tym, co trafia do wykazu: prace szczególnie niebezpieczne na budowie.
Co uzgodnić z agencją na piśmie?
Ustawa wymaga pisemnych uzgodnień w kilku punktach. Przed zawarciem umowy agencji z pracownikiem użytkownik uzgadnia z agencją rodzaj pracy, wymagania kwalifikacyjne, przewidywany okres pracy tymczasowej, wymiar czasu pracy i miejsce jej wykonywania (art. 9 ust. 1). Informuje też agencję o warunkach BHP (art. 9 ust. 2 pkt 2), a obie strony ustalają zakres przejęcia przez użytkownika innych obowiązków pracodawcy w zakresie BHP (art. 9 ust. 3 pkt 2).
Do tych uzgodnień warto dopisać listę dokumentów, które pracownik ma mieć przed pierwszym dniem na budowie: orzeczenie lekarskie z opisem stanowiska, zaświadczenie o szkoleniu okresowym, jeśli już je ma, i wymagane uprawnienia. Do tego termin przekazania kopii i sposób postępowania, gdy dokument wygaśnie w trakcie skierowania. Okres pracy tymczasowej na rzecz jednego użytkownika jest ograniczony, a korzystanie z pracy tego samego pracownika ponad 18 miesięcy w ciągu 36 kolejnych miesięcy grozi grzywną (art. 27a pkt 5 i art. 27b ust. 2 pkt 1).
Co sprawdza generalny wykonawca przy ekipach z agencji?
Generalny wykonawca, który sam nie jest użytkownikiem, sprawdza dokumenty pracowników tymczasowych tak jak innych osób kierowanych przez podwykonawcę: orzeczenie lekarskie, kartę szkolenia wstępnego przygotowaną przez użytkownika, szkolenie okresowe i uprawnienia. Dochodzą dwa pytania: czy osoba nie jest kierowana do prac szczególnie niebezpiecznych i czy jej dokumenty wystawiono dla właściwego stanowiska. Kopie wystarczą w zakresie potrzebnym do dopuszczenia, o czym piszemy w artykule RODO a dokumenty pracowników podwykonawcy.
Pracownicy tymczasowi zmieniają się często szybciej niż reszta ekipy, więc listy i terminy łatwo tracą aktualność. W Atestero pracownik tymczasowy może mieć te same wymagania co inni przy danym rodzaju pracy, a ograniczony portal pozwala firmie uzupełniać dokumenty bez dostępu do całego panelu. Zobacz cennik albo wersję demo na danych fikcyjnych.
Agencja czy pracodawca użytkownik: kto za co odpowiada
| Obowiązek | Kto | Podstawa |
|---|---|---|
| Szkolenie wstępne i okresowe BHP | Pracodawca użytkownik | Art. 9 ust. 2a i 2b ustawy |
| Odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej | Pracodawca użytkownik | Art. 9 ust. 2a ustawy |
| Ocena ryzyka zawodowego i informacja o ryzyku | Pracodawca użytkownik | Art. 9 ust. 2a ustawy |
| Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku | Pracodawca użytkownik | Art. 9 ust. 2a ustawy |
| Skierowanie na badania lekarskie i ich koszt | Agencja, chyba że uzgodniono przejęcie przez użytkownika | Art. 229 KP, art. 5 i art. 9 ust. 3 pkt 2 ustawy |
| Informacja o warunkach BHP potrzebna do skierowania | Pracodawca użytkownik dla agencji, na piśmie | Art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy |
| Niekierowanie do prac szczególnie niebezpiecznych | Agencja i pracodawca użytkownik | Art. 8 pkt 1, art. 27a i art. 27b ustawy |
Ustawa: ustawa z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 236).
Przykład: ekipa porządkowa z agencji u podwykonawcy wykończeń
Podwykonawca robót wykończeniowych zamawia w agencji czterech pracowników do sprzątania i transportu materiałów na kondygnacjach.
- Podwykonawca uzgadnia z agencją na piśmie rodzaj pracy, okres, wymiar czasu i miejsce oraz informuje o warunkach BHP
- Agencja wystawia skierowania z opisem dźwigania i pracy na budowie, pracownicy przechodzą badania
- Pierwszego dnia podwykonawca prowadzi instruktaż ogólny i stanowiskowy, wydaje odzież i środki ochrony
- Generalny wykonawca przyjmuje kopie orzeczeń i kart szkolenia w potrzebnym zakresie
- Prace przy krawędziach stropów i na rusztowaniach zostają wyłączone z zakresu pracowników tymczasowych
Lista kontrolna
- Ustal, kto na budowie jest pracodawcą użytkownikiem
- Szkolenie wstępne i karta szkolenia po stronie użytkownika
- Badania lekarskie po stronie agencji, chyba że na piśmie uzgodniono inaczej
- Pisemna informacja dla agencji o warunkach BHP, potrzebna do skierowania
- Żadnych prac szczególnie niebezpiecznych, w tym pracy na wysokości od 1,0 m
- Lista wymaganych dokumentów i termin ich przekazania w uzgodnieniach z agencją
Najczęstsze pytania: Podwykonawcy i BHP
Odpowiedzi odnoszą się do organizacji procesu. Zakres prawny i dokumentowy należy potwierdzić dla konkretnej firmy oraz budowy.
01Kto kieruje pracownika tymczasowego na badania lekarskie?
Co do zasady agencja pracy tymczasowej jako pracodawca. Ustawa nie przenosi tego obowiązku na pracodawcę użytkownika, ale strony mogą na piśmie uzgodnić, że użytkownik przejmie także ten obowiązek (art. 9 ust. 3 pkt 2).
02Kto przeprowadza szkolenie BHP pracownika tymczasowego?
Pracodawca użytkownik (art. 9 ust. 2a ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych). Do sposobu i terminów szkoleń stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy, więc obejmuje to instruktaż ogólny, stanowiskowy i szkolenia okresowe.
03Czy pracownik tymczasowy może pracować na wysokości?
Nie. Praca na wysokości jest pracą szczególnie niebezpieczną w rozumieniu § 80 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP, a art. 8 pkt 1 ustawy zakazuje powierzania takich prac pracownikom tymczasowym.
04Jaka kara grozi za powierzenie pracownikowi tymczasowemu prac szczególnie niebezpiecznych?
Grzywna od 1000 do 30 000 zł. Grozi zarówno agencji, która kieruje pracownika do takiej pracy (art. 27a pkt 1), jak i pracodawcy użytkownikowi, który ją powierza (art. 27b ust. 1 pkt 1).
05Czy generalny wykonawca odpowiada za pracowników tymczasowych podwykonawcy?
Obowiązki z ustawy ma pracodawca użytkownik, czyli w tym przypadku podwykonawca. Generalny wykonawca weryfikuje dokumenty zgodnie z umową i współpracuje z innymi pracodawcami w zakresie BHP na budowie.