Wzory dokumentów
Instrukcja BHP obsługi pilarki łańcuchowej (spalinowej): wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla pracownika, który tnie drewno pilarką łańcuchową: przy więźbie, deskowaniach, stemplach, rozbiórce drewnianych elementów i wycince na terenie budowy. Pierwsza strona to dane pilarki (spalinowa, elektryczna, akumulatorowa, długość prowadnicy), zagrożenia, wymagania i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (hamulec łańcucha, napięcie łańcucha, tankowanie), zasady cięcia, czynności po pracy i zakazy z paragrafami. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Cięcie na stole tarczą opisuje instrukcja BHP pilarki tarczowej (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP obsługi pilarki łańcuchowej mówi pracownikowi, jak bezpiecznie ciąć bale, krawędziaki, kłody i gałęzie pilarką spalinową albo elektryczną na budowie. Do ścinki drzew pilarka wymaga wpisu w książce operatora w klasie III, bo pilarki mechaniczne do ścinki drzew są w załączniku nr 1 do rozporządzenia o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (grupa II lp. 11). Maszyny spalinowej używa się tylko tam, gdzie jest dość powietrza (§ 5 ust. 2 rozporządzenia o użytkowaniu maszyn), a napraw i konserwacji nie robi się przy pracującym silniku (§ 72 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 28 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Kiedy pilarka łańcuchowa wymaga wpisu do książki operatora?
Załącznik nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. wymienia w grupie II lp. 11 pilarki mechaniczne do ścinki drzew, w klasie III (brzmienie z Dz.U. 2020 poz. 1461). Maszyny z tego załącznika obsługują wyłącznie osoby, które ukończyły szkolenie i zdały sprawdzian przed komisją powołaną przez Łukasiewicz-WIT (§ 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291). Po sprawdzianie operator dostaje świadectwo i wpis do książki operatora (§ 26 ust. 1). Przypis 2 do tej pozycji uznaje też kwalifikacje uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2006 r. o pracach z zakresu gospodarki leśnej.
Pozycja dotyczy ścinki drzew. Do przycinania bali i krawędziaków załącznik wpisu nie wymaga, ale maszyny na budowie obsługują osoby przeszkolone (§ 64 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a pracodawca zapewnia odpowiednie przeszkolenie w bezpiecznym użytkowaniu maszyn (§ 32 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Wykonawca zapoznaje pracownika z instrukcją obsługi przed dopuszczeniem do robót (§ 63 ust. 2). Klasy dla innych maszyn zbiera poradnik uprawnienia na maszyny budowlane.
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 1, 2, 5, 23 i 26 rozporządzenia z 20 września 2001 r. o maszynach do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, odczyt w ELI 18.10.2026) z załącznikiem nr 1 w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461 (gr. II lp. 11 z przypisem 2) i § 23 w brzmieniu z Dz.U. 2023 poz. 291, § 5 ust. 2, § 6 ust. 2, § 15 ust. 3 i 4, § 16 ust. 2 i § 32 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań przy użytkowaniu maszyn (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przeciwpożarowego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822; zmiany z Dz.U. 2024 poz. 1716 i Dz.U. 2026 poz. 1276 ich nie dotyczą), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 21, 61, 63, 64, 67 i 70–72 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 26 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w ELI 17 października 2026 r., a 26 października 2026 r. sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta, dokumentacji robót i oceny ryzyka zawodowego.
Hamulec łańcucha, osłony i odbicie: co sprawdzić przed cięciem?
Maszyny montuje się, eksploatuje i obsługuje zgodnie z instrukcją producenta (§ 61 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Osłony i urządzenia ochronne mają trwałą konstrukcję i nie mogą być łatwo usuwane ani wyłączane (§ 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Gorące części maszyny zabezpiecza się przed dotknięciem (§ 16 ust. 2). Obsługa maszyny bez wymaganych urządzeń zabezpieczających i zmiany konstrukcyjne są niedopuszczalne (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 20 września 2001 r.). Przed pracą i przy zmianie obsługi maszynę sprawdza się pod względem sprawności technicznej (§ 70).
Przepisy nie opisują techniki cięcia. Punkty o odbiciu prowadnicy, chwycie oburącz i pozycji ciała wzór bierze z typowych instrukcji producentów pilarek. Pracodawca uzupełnia je według DTR konkretnej pilarki i oceny ryzyka. Rękawice, spodnie z wkładką chroniącą przed przecięciem i ochronniki słuchu wpisuje się do pkt 3 i do karty ewidencji odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej (DOCX, PDF).
- hamulec łańcucha działa, osłona dłoni cała (DTR)
- chwytacz łańcucha, blokada przyspiesznika i wyłącznik sprawne
- łańcuch naostrzony i napięty według DTR, prowadnica bez uszkodzeń
- tnij oburącz, poniżej wysokości barków, nie końcówką prowadnicy
Tankowanie, spaliny i cięcie na wysokości
Maszyny o napędzie spalinowym używa się w miejscu pracy tylko wtedy, gdy ilość powietrza wystarcza do wyeliminowania zagrożenia dla pracowników (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Ciecze palne o temperaturze zapłonu poniżej 55°C są materiałami niebezpiecznymi pożarowo (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia przeciwpożarowego), a w miejscach ich występowania nie wolno używać otwartego ognia ani palić tytoniu (§ 4 ust. 1 pkt 1 lit. b). Pilarkę tankuje się przy wyłączonym i ostygniętym silniku, z dala od iskier. Czyszczenie maszyn benzyną etylizowaną albo rozpuszczalnikami, których pary tworzą z powietrzem mieszaniny palne lub wybuchowe, jest niedopuszczalne (§ 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 20 września 2001 r.).
Pracowników podnosi się tylko maszynami do tego przeznaczonymi (§ 6 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), więc cięcia z łyżki ładowarki albo z wideł wózka wzór zabrania. Przy cięciu nad terenem strefę, w którą mogą spaść elementy, ogradza się. Jej najmniejszy wymiar to 1/10 wysokości i nie mniej niż 6 m (§ 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Napraw i czyszczenia łańcucha nie robi się w ruchu (§ 72), a w przerwach pilarkę zabezpiecza się przed uruchomieniem przez osoby nieupoważnione (§ 5 rozporządzenia z 20 września 2001 r.). Pracę z podestu ruchomego opisuje instrukcja BHP podestu ruchomego (DOCX, PDF).
Jak wdrożyć instrukcję BHP: pilarka łańcuchowa?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: ocena ryzyka zawodowego: cieśla szalunkowy (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na maszyny budowlane: kto je wydaje, ile są ważne i jak je sprawdzić. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP obsługi pilarki łańcuchowej (spalinowej): wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Czy na pilarkę spalinową trzeba mieć uprawnienia?
Do ścinki drzew tak: pilarki mechaniczne do ścinki drzew są w grupie II lp. 11 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 20 września 2001 r. (t.j. Dz.U. 2018 poz. 583, załącznik w brzmieniu z Dz.U. 2020 poz. 1461), w klasie III, z wpisem do książki operatora. Przy cięciu drewna budowlanego pracownik ma przeszkolenie i zna instrukcję obsługi (§ 63 i § 64 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
02Czy można ciąć pilarką stojąc w łyżce ładowarki?
Co do zasady nie. Pracowników podnosi się tylko maszynami i wyposażeniem do tego przeznaczonymi (§ 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań BHP przy użytkowaniu maszyn, Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Wyjątek z § 6 ust. 3 dotyczy szczególnie uzasadnionych przypadków, gdy pracodawca ustali szczegółowe warunki obsługi i nadzoru. Do cięcia na wysokości używa się podestu ruchomego albo rusztowania.
03Czy pilarką spalinową można ciąć w budynku?
Tylko gdy ilość powietrza wystarcza do wyeliminowania zagrożenia spalinami (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). W zamkniętym pomieszczeniu bez wentylacji lepiej użyć pilarki elektrycznej albo akumulatorowej.