Wzory dokumentów
Instrukcja udzielania pierwszej pomocy na budowie: wzór Word i PDF
Wzór ma dwie strony A4. Pierwsza to dane budowy i adres dla dyspozytora, numery alarmowe, lista osób wyznaczonych, miejsce apteczki i defibrylatora oraz sześć kroków postępowania. Druga to tabela typowych sytuacji (krwotok, oparzenie, porażenie prądem, upadek z wysokości, oko, zadławienie, gazy, przegrzanie), zasady po udzieleniu pomocy i lista podpisów zapoznanych. Samo wyznaczenie pracowników przygotujesz na wzorze wyznaczenia pracowników do pierwszej pomocy i ppoż (DOCX, PDF), a organizację pierwszej pomocy na placu opisuje poradnik pierwsza pomoc i ochrona przeciwpożarowa na budowie.
W skrócie
Instrukcja udzielania pierwszej pomocy to pisemny schemat postępowania w razie wypadku, który pracodawca udostępnia pracownikom (§ 41 ust. 1 pkt 4 ogólnych przepisów BHP) i wywiesza przy apteczkach oraz w punktach pierwszej pomocy razem z wykazem wyznaczonych pracowników (§ 44 ust. 4). Przepisy nie podają treści takiej instrukcji, więc wzór zawiera dane do wezwania pomocy, osoby wyznaczone i kroki postępowania w typowych wypadkach na budowie.
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 31 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 27 października 2026 r.
Czy pracodawca musi mieć instrukcję udzielania pierwszej pomocy?
Tak. Ogólne przepisy BHP nakazują udostępnić pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje BHP dotyczące m.in. udzielania pierwszej pomocy (§ 41 ust. 1 pkt 4). Instrukcje powinny w sposób zrozumiały wskazywać czynności przed rozpoczęciem pracy, zasady bezpiecznego wykonywania pracy, czynności po jej zakończeniu i zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2). W punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników wyznaczonych do obsługi punktów i apteczek (§ 44 ust. 4).
Przepisy nie podają wzoru ani treści instrukcji. Treść ustala pracodawca. Instrukcja różni się od wyznaczenia pracowników (art. 209¹ § 1 pkt 2 KP): wyznaczenie wskazuje osoby, a instrukcja opisuje, co robi każdy, kto jest przy poszkodowanym. Kodeks nie określa formy wyznaczenia. Wymaga przekazania pracownikom informacji o wyznaczonych: imienia i nazwiska, miejsca pracy i numeru telefonu (art. 207¹ § 1 pkt 3 i § 2 KP). Na budowie są więc zwykle dwa dokumenty: wyznaczenie osób i instrukcja postępowania. Ogólny wzór instrukcji stanowiskowej z tym punktem opisuje instrukcja BHP stanowiskowa (DOCX, PDF).
Stan prawny sprawdzony 27 października 2026 r.
Art. 207¹, 209¹, 211 pkt 6, 234 i 237⁴ Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245 (baza ELI, odczyt 17 października 2026 r.). § 41 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz § 44 ust. 1–5 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP (t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650; § 41 ust. 2 i § 44 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088; zmiana Dz.U. 2026 poz. 927 dodaje tylko § 30a) oraz § 2 i § 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 105 poz. 870) w odczycie z 26 października 2026 r. Art. 4–6 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 141 w odczycie z 27 października 2026 r. (po tym tekście jednolitym ELI nie wykazuje zmian). § 164 ust. 4 i § 187 rozporządzenia Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401 w odczycie z 17 października 2026 r., § 20 pkt 6 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2147 w odczycie z 26 października 2026 r. Przepisy nie podają treści instrukcji. Kroki postępowania odpowiadają schematowi uczonemu na kursach pierwszej pomocy i trzeba je dostosować do kursu, który odbyli wyznaczeni pracownicy.
Co powinna zawierać instrukcja na budowie?
Pracodawca zapewnia środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, wyznacza pracowników do jej udzielania i zapewnia łączność ze służbami zewnętrznymi, w szczególności w zakresie ratownictwa medycznego (art. 209¹ § 1 pkt 1–3 KP). Instrukcja zbiera to dla osoby, która ma działać: numery alarmowe, adres dla dyspozytora, osoby wyznaczone z telefonami, miejsce apteczki, punktu pierwszej pomocy i defibrylatora. Działania dostosowuje się do rodzaju działalności, liczby osób na terenie i poziomu zagrożeń (art. 209¹ § 2).
Przepisy dla budowy dodają szczegóły. W miejscu robót impregnacyjnych ma być apteczka podręczna ze środkami przeciw oparzeniom i zatruciom oraz numer telefonu najbliższego punktu pomocy medycznej (§ 187 rozporządzenia o robotach budowlanych). Osoby mają mieć zapewnioną możliwość niezwłocznego uzyskania pierwszej pomocy medycznej (§ 164 ust. 4; § 164 dotyczy m.in. pomieszczeń zamkniętych, tuneli, zbiorników, studni i kanałów). Kabina żurawia wieżowego ma środki do udzielania pierwszej pomocy (§ 20 pkt 6 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2147). Na budowie ważne są zwłaszcza upadki z wysokości, porażenie prądem, przysypanie, oparzenia i praca w zbiornikach, dlatego druga strona wzoru ma osobne wiersze dla tych sytuacji. Kroki postępowania z listy poniżej i z drugiej strony wzoru to wytyczne pierwszej pomocy uczone na kursach, a nie przepisy prawa.
- ocena zagrożenia i wyłączenie źródła niebezpieczeństwa
- sprawdzenie reakcji i oddechu poszkodowanego
- wezwanie pomocy z adresem budowy i miejscem spotkania karetki
- uciskanie klatki piersiowej i AED, gdy poszkodowany nie oddycha prawidłowo
- pozycja boczna ustalona, gdy oddycha, ale nie reaguje
- powiadomienie przełożonego i zabezpieczenie miejsca wypadku
Kto udziela pierwszej pomocy i jak jest chroniony
Obsługa punktów pierwszej pomocy i apteczek na każdej zmianie powinna być powierzona wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy (§ 44 ust. 3 ogólnych przepisów BHP). Liczba wyznaczonych, ich szkolenie i wyposażenie uwzględniają rodzaj i poziom zagrożeń (art. 209¹ § 3 KP). Kto zauważy osobę w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego albo jest świadkiem takiego zdarzenia, ma w miarę posiadanych możliwości i umiejętności obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do skutecznego powiadomienia podmiotów ustawowo powołanych do niesienia pomocy (art. 4 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym).
Osoba udzielająca pierwszej pomocy korzysta z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych (art. 5 ust. 1 tej ustawy). Może poświęcić dobra osobiste innej osoby inne niż życie lub zdrowie oraz dobra majątkowe w zakresie, w jakim jest to niezbędne do ratowania życia lub zdrowia (art. 5 ust. 2). Osobie, która poniosła szkodę na mieniu w następstwie udzielania pierwszej pomocy, przysługuje roszczenie o naprawienie szkody od Skarbu Państwa (art. 6 ust. 1).
Po udzieleniu pomocy: zawiadomienie i zabezpieczenie miejsca wypadku
Pracownik, który uległ wypadkowi, jeśli stan zdrowia na to pozwala, niezwłocznie informuje przełożonego (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r.), a każdy pracownik zawiadamia przełożonego o zauważonym wypadku i ostrzega współpracowników (art. 211 pkt 6 KP). Pracodawca podejmuje działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnia udzielenie pierwszej pomocy i ustalenie okoliczności wypadku (art. 234 § 1 KP) oraz do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn zabezpiecza miejsce wypadku (§ 3 ust. 1 tego rozporządzenia).
Ratowanie osób ma pierwszeństwo. Zmiany w miejscu wypadku bez zgody są dopuszczalne, gdy zachodzi konieczność ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu (§ 3 ust. 4). Zdarzenie wpisuje się do rejestru wypadków przy pracy (DOCX, PDF), a obowiązki po wypadku opisuje poradnik wypadek przy pracy na budowie.
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Pierwsza pomoc i ochrona przeciwpożarowa na budowie: kogo wyznaczyć i jak przeszkolić. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek i dane budowy | Numer i wersja instrukcji, data, pracodawca, budowa, gdzie instrukcja wisi. |
| 02 | Numery alarmowe i adres dla dyspozytora | 112 i 999, adres budowy, miejsce spotkania z karetką, telefon przełożonego. |
| 03 | Osoby wyznaczone | Imię i nazwisko, zmiana, miejsce pracy, telefon (art. 207¹ § 2 KP). |
| 04 | Apteczka, punkt pierwszej pomocy, AED | Gdzie są, kto sprawdza zawartość, woda do płukania oczu i oparzeń; wyposażenie ustala się z lekarzem (§ 44 ust. 2 i 4). |
| 05 | Kroki postępowania | Ocena zagrożenia, reakcja i oddech, wezwanie pomocy, uciskanie klatki piersiowej, pozycja boczna, powiadomienie przełożonego. |
| 06 | Typowe sytuacje na budowie | Krwotok, oparzenie, porażenie prądem, upadek z wysokości, złamanie, oko, zadławienie, gazy, przegrzanie. |
| 07 | Po udzieleniu pomocy | Zawiadomienie przełożonego, zabezpieczenie miejsca wypadku, zawiadomienie inspektora pracy i prokuratora przy ciężkim wypadku (art. 234 KP). |
| 08 | Potwierdzenie zapoznania | Imię i nazwisko, stanowisko, wersja instrukcji, data, podpis (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja udzielania pierwszej pomocy na budowie: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Czy trzeba wywiesić instrukcję udzielania pierwszej pomocy?
W punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników wyznaczonych do obsługi punktów i apteczek (§ 44 ust. 4 ogólnych przepisów BHP). Na budowie powieś ją przy każdej apteczce, także w kontenerze socjalnym.
02Co powinna zawierać instrukcja pierwszej pomocy na budowie?
Przepisy nie podają treści. Pracodawca zapewnia środki do pierwszej pomocy, wyznacza pracowników i zapewnia łączność ze służbami zewnętrznymi (art. 209¹ § 1 KP), więc instrukcja powinna zawierać numery alarmowe, adres budowy dla dyspozytora, osoby wyznaczone z telefonami, miejsce apteczki i sprzętu oraz kroki postępowania. Instrukcja ma też wskazywać zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2).
03Czy pracownik bez kursu może udzielać pierwszej pomocy?
Każdy, kto zauważy osobę w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, w miarę możliwości i umiejętności powiadamia służby ratunkowe (art. 4 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym), a udzielający pomocy korzysta z ochrony jak funkcjonariusz publiczny (art. 5 ust. 1). Obsługę apteczek i punktów na zmianie powierza się wyznaczonym pracownikom przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy (§ 44 ust. 3 ogólnych przepisów BHP).