Rozbiórka budynku: pozwolenie, zgłoszenie czy bez formalności? Kierownik budowy i BHP

Kiedy rozbiórka wymaga pozwolenia, kiedy zgłoszenia, a kiedy nic?

Rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, którą na wniosek wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego). To reguła ogólna. Art. 31 wprowadza od niej dwa wyjątki. Pierwszy zastępuje pozwolenie zgłoszeniem (ust. 1). Obejmuje rozbiórkę budynków i budowli o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości, oraz rozbiórkę napowietrznej linii energetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV i niższym niż 110 kV.

Drugi wyjątek zwalnia z obu procedur. Bez pozwolenia i bez zgłoszenia rozbiera się obiekty i urządzenia budowlane, na których budowę nie jest wymagane pozwolenie na budowę, oraz budynki i budowle na terenach zamkniętych ustalonych decyzją Ministra Obrony Narodowej (art. 31 ust. 1a). Obiekty budowane bez pozwolenia wymienia art. 29. Są wśród nich wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, garaże i wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m², jeżeli na działce są najwyżej dwa takie obiekty na każde 500 m² jej powierzchni (art. 29 ust. 1 pkt 14). Do obiektów wpisanych do rejestru zabytków lub objętych ochroną konserwatorską nie stosuje się ust. 1 ani ust. 1a pkt 2 (art. 31 ust. 1b). Wniosek o pozwolenie składa się na formularzu wniosku o pozwolenie na rozbiórkę PB-3 (DOCX, PDF), a zgłoszenia dokonuje się na formularzu zgłoszenia rozbiórki PB-4 (DOCX, PDF). Pozostałe druki PB z 2026 r. wymienia poradnik formularze PB 2026: nowe wzory PB-1 do PB-18.

Jak sprawdzić warunek 8 m i połowy wysokości od granicy?

Warunek z art. 31 ust. 1 pkt 1 ma dwie części, które muszą wystąpić razem: wysokość poniżej 8 m i odległość od granicy działki co najmniej równa połowie wysokości. Budynek o wysokości 5 m stojący 3 m od granicy spełnia warunek, bo połowa wysokości to 2,5 m. Ten sam budynek stojący 2 m od granicy go nie spełnia i wymaga pozwolenia. Budynek o wysokości 8,2 m wymaga pozwolenia bez względu na odległość, chyba że na budowę takiego obiektu nie jest wymagane pozwolenie na budowę (art. 31 ust. 1a pkt 1).

W zgłoszeniu określa się zakres, miejsce i sposób wykonywania rozbiórki (art. 31 ust. 2). Wysokość i odległość od granicy warto wpisać wprost, bo na ich podstawie organ ocenia, czy wystarcza zgłoszenie. Organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia także przy obiekcie z ust. 1, jeżeli rozbiórka może pogorszyć stosunki wodne, warunki sanitarne lub stan środowiska albo wymaga zachowania warunków, od których zależy prowadzenie robót (art. 31 ust. 3). Ze względu na bezpieczeństwo ludzi lub mienia może też zażądać danych o obiekcie albo o prowadzeniu robót rozbiórkowych (ust. 4). Przy wątpliwości, czy obiekt mieści się w wykazie z art. 29, bezpieczniej złożyć zgłoszenie albo wniosek, bo rozbiórka bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia podlega karze grzywny (art. 93 pkt 3).

Co dołączyć do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę i do zgłoszenia?

Do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się dokumenty wymienione w art. 30b ust. 3. Do zgłoszenia dołącza się zgodę właściciela obiektu budowlanego, bo art. 31 ust. 2 odsyła do art. 30b ust. 3 pkt 1. Opisy robót i bezpieczeństwa najlepiej przygotowuje firma, która będzie rozbierać obiekt. Opis robót podaje kolejność, metodę i sprzęt. Opis bezpieczeństwa pokazuje, jak będą chronieni pracownicy, sąsiedzi i przechodnie.

Przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków pozwolenie na rozbiórkę można wydać po decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu obiektu z rejestru (art. 39 ust. 2). Przy obiekcie z gminnej ewidencji zabytków organ wydaje pozwolenie w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, który zajmuje stanowisko w 30 dni od doręczenia wniosku. Brak stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3 i 4). Do projektowania robót rozbiórkowych z użyciem materiałów wybuchowych i kierowania nimi uprawniają uprawnienia budowlane w specjalności inżynieryjnej wyburzeniowej bez ograniczeń (art. 15a ust. 17).

• zgoda właściciela obiektu budowlanego lub jej kopia (art. 30b ust. 3 pkt 1), także przy zgłoszeniu
• szkic usytuowania obiektu budowlanego (pkt 2)
• opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych (pkt 3)
• opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia (pkt 4)
• pozwolenia, uzgodnienia i opinie z przepisów odrębnych ustaw, bez uzgodnień i opinii z oceny oddziaływania na środowisko albo na obszar Natura 2000 (pkt 5)
• projekt rozbiórki lub jego kopia, w zależności od potrzeb (pkt 6)

Od kiedy można rozbierać i co grozi za rozbiórkę bez formalności?

Przy zgłoszeniu stosuje się odpowiednio art. 30 ust. 5 (art. 31 ust. 2). Zgłoszenia dokonuje się przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót. Organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia może wnieść sprzeciw w drodze decyzji, a do robót można przystąpić, jeżeli sprzeciwu w tym terminie nie wniósł. Przed upływem 21 dni organ może z urzędu wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, które uprawnia do rozpoczęcia robót (art. 30 ust. 5aa). Przy pozwoleniu rozbiórkę zaczyna się po uzyskaniu decyzji (art. 30b ust. 1).

Wyjątek dotyczy zagrożenia. Roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia lub przed zgłoszeniem, jeżeli mają usunąć bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 31a ust. 1). Nie zwalnia to z obowiązku bezzwłocznego uzyskania decyzji albo dokonania zgłoszenia (ust. 2). Karze grzywny podlega rozbiórka z naruszeniem art. 30b ust. 1 lub art. 31 ust. 1 (art. 93 pkt 3) oraz wykonywanie robót w sposób odbiegający od pozwolenia na rozbiórkę albo zgłoszenia rozbiórki (art. 93 pkt 6).

Kierownik budowy, dziennik i tablica przy rozbiórce

Inwestor ustanawia kierownika budowy przy rozbiórce objętej decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę (art. 42 ust. 1 pkt 2 lit. ca). Organ może wyłączyć ten obowiązek decyzją, jeżeli uzasadnia to nieznaczny stopień skomplikowania robót lub inne ważne względy (art. 42 ust. 3). Rozbiórki na zgłoszenie art. 42 ust. 1 pkt 2 nie wymienia. Gdy kierownika budowy nie ma, teren rozbiórki zabezpiecza inwestor (art. 45a ust. 2). Podział zadań na budowie opisuje poradnik kierownik robót a kierownik budowy.

Przy robotach wymagających kierownika budowy prowadzi się dziennik budowy (art. 45). Organ wydaje go w terminie 3 dni roboczych, nie wcześniej niż przed dniem, w którym decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę stała się wykonalna (art. 47g ust. 5 pkt 1 lit. a). Przed rozpoczęciem rozbiórki kierownik budowy zabezpiecza teren, potwierdza wpisem w dzienniku otrzymanie projektu rozbiórki, o ile jest wymagany, i umieszcza tablicę informacyjną (art. 45a ust. 1). Inwestor zawiadamia inspektora pracy na 7 dni przed rozpoczęciem rozbiórki, gdy roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych przy co najmniej 20 osobach jednocześnie albo przekroczą 500 osobodni (§ 3 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Szczegóły są w poradniku zawiadomienie PIP o rozpoczęciu budowy. Zawiadomienie przygotujesz na wzorze zawiadomienia inspektora pracy (DOCX, PDF).

Na rozbiórce często pracuje kilka małych firm: wyburzenia, wywóz gruzu, demontaż instalacji. W Atestero generalny wykonawca widzi firmy i pracowników zgłoszonych na budowę oraz ich dokumenty, takie jak szkolenia BHP i badania lekarskie. Atestero nie decyduje o dopuszczeniu do pracy. Tę decyzję podejmuje uprawniona osoba.

BHP przy rozbiórce: § 240–245 rozporządzenia

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych poświęca robotom rozbiórkowym sześć paragrafów. Dotyczą każdej rozbiórki prowadzonej przez pracowników, także takiej, która nie wymagała pozwolenia ani zgłoszenia. Roboty rozbiórkowe wykonuje się na podstawie dokumentacji projektowej. Teren ogradza się i oznakowuje tablicami ostrzegawczymi, a obiekt przed rozpoczęciem robót odłącza się od sieci gazowej, cieplnej, elektroenergetycznej, teletechnicznej, wodociągowej i kanalizacyjnej (§ 240).

Zasady z listy poniżej, przeniesione na czynności pracownika, zawiera instrukcja BHP robót rozbiórkowych (DOCX, PDF). Przy kuciu ręcznym przyda się też instrukcja BHP młota wyburzeniowego (DOCX, PDF). Gdy ogrodzenie, rusztowanie albo strefa niebezpieczna wychodzą poza działkę, inwestor potrzebuje zgody sąsiada albo decyzji organu, co opisuje poradnik wejście na teren sąsiada przy budowie.

• zakaz robót, jeżeli wiatr może przewrócić część konstrukcji, i wstrzymanie robót przy wietrze ponad 10 m/s (§ 241 ust. 1 i 2)
• zakaz przebywania ludzi na niżej położonych kondygnacjach w czasie rozbiórki (§ 242)
• gruz usuwa się zsuwnicami pochyłymi lub rynnami zsypowymi zabezpieczonymi przed wypadaniem gruzu (§ 243)
• zakaz przewracania ścian lub innych części obiektu przez podkopywanie i podcinanie (§ 244)
• przy rozbiórce zmechanizowanej wszystkie osoby i maszyny są poza strefą niebezpieczną (§ 245 ust. 1)
• przy przewracaniu długość lin jest trzykrotnie większa od wysokości obiektu, a ich umocowanie niezawodne (§ 245 ust. 2)