Badania UDT
Badania UDT żurawi, podestów i wózków: terminy badań i przeglądów konserwacyjnych
Na budowie spotykają się dwa terminy, które łatwo pomylić: badanie przez inspektora UDT i przegląd konserwacyjny robiony przez konserwatora z zaświadczeniem. Poniżej oba terminy dla urządzeń typowych na budowie, badania po przestawieniu maszyny i lista dokumentów, które warto obejrzeć, zanim żuraw czy podest zacznie pracę.
Krótka odpowiedź
Terminy badań UDT podaje załącznik nr 1 do rozporządzenia z 30 października 2018 r. Żurawie wieżowe i samojezdne, podesty przejezdne, wiszące i masztowe oraz wózki z wysięgnikiem są pod dozorem pełnym i mają badanie okresowe co rok. Urządzenia pod dozorem ograniczonym mają badanie doraźne kontrolne co 2 lub 3 lata. Przegląd konserwacyjny robi konserwator, zwykle co 30, 60 lub 90 dni, o ile instrukcja nie stanowi inaczej.
Autor: Jędrzej Poliński · Opublikowano 5 października 2026 · Aktualizacja 5 października 2026 · Stan prawny sprawdzony 5 października 2026
Kto bada i od czego zależy termin?
Urządzenia objęte dozorem technicznym, poza dozorem uproszczonym, mogą pracować tylko na podstawie decyzji zezwalającej na eksploatację, wydanej przez jednostkę dozoru technicznego, a decyzja ustala formę dozoru (art. 14 ust. 1 i 4 ustawy o dozorze technicznym). Przy dozorze pełnym inspektor wykonuje badania okresowe i doraźne, przy ograniczonym tylko doraźne, a przy uproszczonym decyzji się nie wydaje (art. 13 i 15). Termin i forma dozoru wynikają więc z rodzaju urządzenia, a nie z umowy najmu.
Terminy badań wyznacza się, podając miesiąc i rok, a pierwszy termin liczy się od dnia wydania decyzji (§ 22 rozporządzenia z 30 października 2018 r.). Jednostka dozoru może skrócić termin, jeśli wymaga tego stan techniczny (§ 3 ust. 2). Przy dozorze uproszczonym badań technicznych nie ma, z wyjątkiem badań po wypadku lub awarii (§ 12 ust. 2). Uprawnienia operatorów to osobny temat, opisany w artykule o ważności uprawnień UDT.
Stan prawny sprawdzony 5 października 2026
Informacja ogólna, nie porada prawna. Terminy pochodzą z rozporządzenia z 30 października 2018 r. (Dz.U. poz. 2176), które według ISAP nie było zmieniane, oraz z ustawy o dozorze technicznym, według stanu na 5 października 2026 r. Wiążący jest termin z decyzji i protokołu jednostki dozoru dla konkretnego urządzenia.
Terminy badań okresowych i doraźnych kontrolnych
Załącznik nr 1 podaje formę dozoru i termin badania dla każdego rodzaju urządzenia transportu bliskiego. Żurawie samojezdne, wieżowe, przewoźne szybkomontujące, szynowe i przenośne powyżej 3200 kg są pod dozorem pełnym z badaniem okresowym co rok. Ten sam termin mają podesty ruchome przejezdne, wiszące i masztowe, dźwigi budowlane towarowo-osobowe oraz wózki jezdniowe z wysięgnikiem, z osobą podnoszoną z ładunkiem i pozostałe wózki podestowe lub z siedziskiem dla obsługującego.
Pod dozorem ograniczonym inspektor przeprowadza badanie doraźne kontrolne: co 2 lata dla żurawi stacjonarnych i przewoźnych innych niż szybkomontujące, podestów stacjonarnych, dźwigów budowlanych towarowych, wyciągów towarowych i wciągników z napędem mechanicznym, a co 3 lata dla podestów załadowczych. Urządzenia o udźwigu do 250 kg (bez dźwigów i urządzeń do przemieszczania osób) są pod dozorem uproszczonym. Zakres badania okresowego obejmuje sprawdzenie księgi rewizyjnej, dziennika konserwacji, protokołów pomiarów i zaświadczeń obsługi, oględziny i próby działania (§ 16 ust. 2).
Przegląd konserwacyjny i dziennik konserwacji
Eksploatujący zapewnia właściwą obsługę i konserwację, zakłada dla każdego urządzenia dziennik konserwacji, prowadzony przez konserwatora, i go przechowuje, przy czym dziennik może być elektroniczny (§ 7 ust. 1-3). Konserwator wykonuje przeglądy w terminach z instrukcji eksploatacji, a jeśli instrukcja ich nie podaje, w terminach z załącznika nr 2 (§ 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 3). Dla żurawi wieżowych i samojezdnych, podestów przejezdnych, wiszących i masztowych, dźwigów budowlanych i wózków z wysięgnikiem jest to co 30 dni.
Każdy przegląd konserwator wpisuje do dziennika z imieniem i nazwiskiem, numerem zaświadczenia kwalifikacyjnego, datą i stanem licznika motogodzin lub cykli, jeśli ma to zastosowanie (§ 9 ust. 1 pkt 5). Co najmniej raz na 12 miesięcy, jeśli instrukcja nie stanowi inaczej, sprawdza też konstrukcję nośną, tor jezdny i instalację ochrony przeciwporażeniowej (§ 9 ust. 1 pkt 3). O usterkach wymagających wyłączenia urządzenia konserwator bezzwłocznie zawiadamia eksploatującego. Operator przestrzega instrukcji eksploatacji (§ 8).
Kiedy potrzebne jest badanie po przestawieniu urządzenia?
Eksploatujący wnioskuje o badanie doraźne eksploatacyjne po wymianie m.in. lin nośnych, mechanizmu podnoszenia lub urządzeń zabezpieczających, po naprawie lub modernizacji oraz po zmianie miejsca pracy wymagającej demontażu i ponownego montażu (§ 17 ust. 2). Bez tego badania po przestawieniu mogą pracować m.in. żurawie samojezdne i przewoźne szybkomontujące, wyciągi towarowe przewoźne i przenośne, wciągniki ręczne oraz urządzenia z napędem spalinowym, o ile nie są mocowane do obiektu (§ 18 ust. 1).
Podesty ruchome i dźwigi budowlane wymagają badania doraźnego eksploatacyjnego po pierwszym montażu na danym obiekcie (§ 18 ust. 2). Podest masztowy przywieziony na nową budowę nie może więc pracować na podstawie badania z poprzedniej budowy. Przed uruchomieniem w nowym miejscu konserwator sprawdza mechanizmy, zgodność montażu z dokumentacją, zabezpieczenia i wykonuje próby, a wynik wpisuje do dziennika (§ 10). Naprawę lub modernizację uzgadnia się wcześniej z jednostką dozoru (art. 17 ustawy, § 11 rozporządzenia).
Pomiary elektryczne urządzeń transportu bliskiego
Dla urządzeń z aparatami elektrycznymi eksploatujący zapewnia i dokumentuje pomiary rezystancji izolacji oraz rezystancji uziemień i ochrony przeciwporażeniowej (§ 6 ust. 1). Dla urządzeń pracujących na otwartym powietrzu i do przemieszczania osób, czyli typowo na budowie, pomiary wykonuje się nie rzadziej niż raz w roku, a dla pozostałych raz na dwa lata. Dodatkowy pomiar robi się po zmianach w instalacji elektrycznej urządzenia albo gdy stan izolacji lub uziemień się pogorszył.
Wykonanie pomiarów wpisuje się do dziennika konserwacji (§ 6 ust. 3), a inspektor sprawdza protokoły podczas badania. Niezależnie od tego na budowie kopie pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej powinien mieć kierownik budowy (§ 59 ust. 2 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Szerzej o dokumentach maszyn piszemy w artykule o dokumentacji maszyn i sprzętu na budowie.
Co sprawdzić, zanim urządzenie zacznie pracę na budowie?
Urządzenia podlegające dozorowi mogą pracować na budowie tylko wtedy, gdy wystawiono dokumenty uprawniające do ich eksploatacji, a dokumenty te powinny być dostępne dla organów kontroli w miejscu pracy urządzenia (§ 62 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Przy wjeździe żurawia czy podestu od podwykonawcy lub wypożyczalni warto obejrzeć: decyzję UDT albo potwierdzenie formy dozoru, protokół ostatniego badania z terminem następnego, dziennik konserwacji z ostatnim wpisem oraz zaświadczenia operatora i konserwatora.
Dopuszczenie do eksploatacji urządzenia bez decyzji jednostki dozoru albo wbrew decyzji o wstrzymaniu eksploatacji jest przestępstwem zagrożonym grzywną albo karą ograniczenia wolności (art. 63 ust. 1 ustawy). Niebezpieczne uszkodzenie lub wypadek eksploatujący niezwłocznie zgłasza jednostce dozoru (art. 19), a niedopełnienie tego obowiązku grozi grzywną (art. 64). Terminy wielu urządzeń wygodnie trzyma się w rejestrze sprzętu na budowie, który liczy dni do badania i konserwacji.
Forma dozoru i terminy badań UDT dla urządzeń typowych na budowie
| Urządzenie | Forma dozoru | Termin badania |
|---|---|---|
| Żurawie samojezdne, wieżowe, przewoźne szybkomontujące, szynowe, przenośne powyżej 3200 kg | Pełny | Okresowe co rok |
| Żurawie przenośne pozostałe, przewoźne inne niż szybkomontujące, stacjonarne | Ograniczony | Doraźne kontrolne co 2 lata |
| Podesty ruchome przejezdne, wiszące i masztowe | Pełny | Okresowe co rok |
| Podesty ruchome stacjonarne | Ograniczony | Doraźne kontrolne co 2 lata |
| Dźwigi budowlane towarowo-osobowe | Pełny | Okresowe co rok |
| Dźwigi budowlane towarowe, wyciągi towarowe | Ograniczony | Doraźne kontrolne co 2 lata |
| Wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym | Ograniczony | Doraźne kontrolne co 2 lata |
| Wózki z wysięgnikiem, z osobą podnoszoną, pozostałe podestowe lub z siedziskiem | Pełny | Okresowe co rok |
| Wózki prowadzone i zdalnie sterowane | Ograniczony | Doraźne kontrolne co 2 lata |
| Urządzenia o udźwigu do 250 kg (bez dźwigów i urządzeń do przemieszczania osób) | Uproszczony | Brak badań okresowych |
Źródło: załącznik nr 1 do rozporządzenia MPiT z 30 października 2018 r. (Dz.U. poz. 2176). Jednostka dozoru może skrócić termin decyzją ze względu na stan techniczny (§ 3 ust. 2).
Terminy przeglądów konserwacyjnych, gdy instrukcja eksploatacji ich nie określa
| Urządzenie | Przegląd konserwacyjny | Pozycja w załączniku nr 2 |
|---|---|---|
| Żurawie samojezdne, wieżowe, przewoźne szybkomontujące, szynowe | Co 30 dni | Lp. 10 |
| Żurawie przenośne, przewoźne inne, stacjonarne | Co 60 dni | Lp. 11 |
| Podesty ruchome przejezdne, wiszące i masztowe | Co 30 dni | Lp. 14-16 |
| Podesty ruchome stacjonarne | Co 60 dni | Lp. 17 |
| Dźwigi budowlane towarowo-osobowe i towarowe | Co 30 dni | Lp. 24-25 |
| Wyciągi towarowe | Co 90 dni | Lp. 13 |
| Wciągniki i wciągarki z napędem mechanicznym | Co 30 dni | Lp. 3 |
| Wózki z wysięgnikiem, z osobą podnoszoną, podestowe lub z siedziskiem | Co 30 dni | Lp. 31-33 |
| Wózki prowadzone i zdalnie sterowane | Co 60 dni | Lp. 34 |
Terminy z załącznika nr 2 stosuje się, jeśli instrukcja eksploatacji nie podaje innych (§ 9 ust. 3).
Przykład: podest masztowy na nowej budowie
Wypożyczalnia dostarcza podest masztowy, który ostatnie badanie okresowe przeszedł w marcu 2026 r. na innej budowie. Montaż na nowym obiekcie kończy się 12 października 2026 r.
- Podest jest pod dozorem pełnym, więc badanie okresowe przypada co rok, następne w marcu 2027 r.
- Pierwszy montaż na tym obiekcie wymaga badania doraźnego eksploatacyjnego przed rozpoczęciem pracy (§ 18 ust. 2)
- Przed badaniem konserwator sprawdza montaż i wykonuje próby, a wynik wpisuje do dziennika (§ 10)
- Kolejne przeglądy konserwacyjne konserwator robi co 30 dni, jeśli instrukcja nie stanowi inaczej
- Kierownik budowy dopuszcza podest do pracy dopiero po pozytywnym badaniu i z dokumentami na miejscu
Lista kontrolna
- Decyzja zezwalająca na eksploatację albo potwierdzenie dozoru uproszczonego
- Protokół ostatniego badania UDT z terminem następnego (miesiąc i rok)
- Dziennik konserwacji z wpisem z ostatnich 30, 60 lub 90 dni, zależnie od urządzenia
- Badanie doraźne eksploatacyjne po pierwszym montażu podestu lub dźwigu budowlanego na obiekcie
- Pomiary elektryczne nie starsze niż rok dla urządzeń pracujących na zewnątrz
- Zaświadczenia kwalifikacyjne operatora i konserwatora zgodne z rodzajem urządzenia
- Dokumenty dostępne na budowie dla organów kontroli
Najczęstsze pytania: Badania UDT
Odpowiedzi odnoszą się do organizacji procesu. Zakres prawny i dokumentowy należy potwierdzić dla konkretnej firmy oraz budowy.
01Co ile jest badanie UDT żurawia wieżowego?
Co rok. Żurawie wieżowe, samojezdne, przewoźne szybkomontujące i szynowe są pod dozorem pełnym z badaniem okresowym co rok (załącznik nr 1, lp. 14 do rozporządzenia z 30 października 2018 r.). Przegląd konserwacyjny wykonuje się co 30 dni, jeśli instrukcja nie podaje innego terminu.
02Co ile badanie UDT wózka widłowego?
Wózki z wysięgnikiem, z osobą podnoszoną z ładunkiem oraz pozostałe wózki podestowe lub z siedziskiem dla obsługującego mają badanie okresowe co rok. Wózki prowadzone i zdalnie sterowane są pod dozorem ograniczonym z badaniem doraźnym kontrolnym co 2 lata (załącznik nr 1, lp. 36-39).
03Czy podest ruchomy po przewiezieniu na inną budowę wymaga nowego badania?
Tak, w przypadku podestów ruchomych i dźwigów budowlanych badanie doraźne eksploatacyjne jest wymagane po pierwszym montażu na danym obiekcie (§ 18 ust. 2). Żurawie samojezdne i urządzenia spalinowe niemocowane do obiektu takiego badania po przestawieniu nie wymagają (§ 18 ust. 1).
04Kto robi przegląd konserwacyjny co 30 dni?
Konserwator, czyli osoba z zaświadczeniem kwalifikacyjnym na konserwację danego rodzaju urządzenia. Wpisuje przegląd do dziennika konserwacji z numerem zaświadczenia i datą (§ 9 ust. 1 pkt 5). Operator z zaświadczeniem na obsługę nie może zastąpić konserwatora.
05Czy termin badania UDT liczy się od dnia badania?
Terminy badań wyznacza się, podając miesiąc i rok. Pierwszy termin badania okresowego liczy się od dnia wydania decyzji zezwalającej na eksploatację (§ 22 ust. 1 i 2). Jeśli badanie doraźne eksploatacyjne objęło pełny zakres badania okresowego, za zgodą eksploatującego kolejny termin można liczyć od tego badania (§ 22 ust. 3).