Wzory dokumentów
Instrukcja BHP obsługi HDS (żurawia przeładunkowego): wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4. Pierwsza to dane samochodu i żurawia (producent, udźwig, numer UDT), zagrożenia, wymagania wobec operatora i hakowego, środki ochrony. Druga to czynności przed rozładunkiem na budowie: ustawienie, podpory, podkłady, strefa niebezpieczna; dalej zasady pracy, czynności po pracy i zakazy. Trzecia to awarie, rejestr zmian i lista podpisów. Kategorię i ważność karty operatora wyjaśnia poradnik uprawnienia na HDS.
W skrócie
Instrukcja BHP obsługi HDS opisuje bezpieczny rozładunek żurawiem zamontowanym na samochodzie. HDS eksploatuje się zgodnie z dokumentacją i instrukcją eksploatacji (§ 5 ust. 1 i § 8 rozporządzenia z 30 października 2018 r.), obsługuje go osoba z zaświadczeniem kwalifikacyjnym UDT (art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym), a przy pracy w pobliżu linii napowietrznych albo bez widoku na całą drogę ładunku eksploatujący opracowuje szczegółowe warunki eksploatacji (§ 5 ust. 2).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 26 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Jak ustawić HDS na placu budowy?
Samochód staje na nośnym, równym podłożu, poza klinem odłamu wykopu, a podpory wysuwa się na pełną szerokość i podkłada pod nie podkłady o powierzchni z instrukcji producenta. Stanowisko nie może być bliżej napowietrznej linii elektroenergetycznej niż 3 m przy napięciu do 1 kV, 5 m powyżej 1 kV do 15 kV, 10 m powyżej 15 kV do 30 kV i 15 m powyżej 30 kV do 110 kV, licząc w poziomie od skrajnych przewodów (§ 55 ust. 1 rozporządzenia o robotach budowlanych). Przy pracy żurawiem te odległości mierzy się do najdalej wysuniętego punktu urządzenia wraz z ładunkiem (§ 55 ust. 2). Gdy pracy przy linii nie da się uniknąć, eksploatujący spisuje szczegółowe warunki eksploatacji (§ 5 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia o UTB). Te same odległości i zasady podparcia dotyczą dźwigu na własnym podwoziu, który opisuje instrukcja BHP żurawia samojezdnego (DOCX, PDF).
Przy mechanicznym rozładunku nie wolno przenosić ładunku nad ludźmi ani nad kabiną z kierowcą, a kierowca na ten czas opuszcza kabinę (§ 29 i 92 rozporządzenia o robotach budowlanych). Hak ma oznaczoną nośność i zamknięcie gardzieli, gdy zawiesie może się wysunąć (§ 75).
- przed pracą obejrzyj zawiesia i hak, wpisz usterki w dzienniku
- ładunek nad przeszkodami co najmniej 1 m (§ 91)
- operator widzi ładunek albo pracuje z sygnalistą
- po pracy ramię złożone w pozycji transportowej, podpory schowane
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 5, 7 i 8 rozporządzenia z 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176) i art. 22 ust. 3 i 3a ustawy o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 29, 55, 75, 91 i 92 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych w Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, stan na 26 października 2026 r. Przepisy nie podają wzoru instrukcji obsługi konkretnego urządzenia. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta i oceny ryzyka zawodowego.
Kto odpowiada za HDS dostawcy na budowie?
HDS przyjeżdża zwykle z dostawcą stali, prefabrykatów albo palet, więc operator jest pracownikiem innej firmy. Eksploatujący, czyli właściciel albo użytkownik żurawia, zapewnia obsługę i konserwację oraz zakłada i przechowuje dziennik konserwacji prowadzony przez konserwującego (§ 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 30 października 2018 r.). Generalny wykonawca wskazuje miejsce rozładunku, drogę dojazdu i strefę niebezpieczną, a gdy w jednym miejscu pracują ludzie kilku pracodawców, pracodawcy współpracują i informują się o zagrożeniach (art. 208 § 1 KP).
Przy bramie wystarczy sprawdzić trzy rzeczy: zaświadczenie kwalifikacyjne operatora z właściwym rodzajem żurawia, aktualne badanie UDT żurawia i stan zawiesi. Instrukcję z tego wzoru możesz wręczyć kierowcy dostawcy jako zasady rozładunku na Twojej budowie, a podpis w pkt 10 potwierdzi, że ją poznał. Gdy karta operatora traci ważność w ciągu kilku miesięcy, przypomnij mu, że wniosek o przedłużenie uprawnień UDT trzeba złożyć najpóźniej 3 miesiące przed tą datą, bo później zostaje egzamin od początku.
Jak wdrożyć instrukcję obsługi: HDS (żuraw przeładunkowy) na budowie?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje obsługi maszyn i urządzeń technicznych (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja ma leżeć tam, gdzie pracuje maszyna: przy niej albo w kontenerze brygady. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gdy instrukcja dotyczy całego stanowiska, a nie jednej maszyny, użyj ogólnego wzoru instrukcji BHP stanowiskowej (DOCX, PDF). Przekazanie informacji o ryzyku potwierdzi oświadczenie o zapoznaniu z oceną ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów, które wykonują te prace: ocena ryzyka zawodowego: operator HDS (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: operator żurawia (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na HDS: ile są ważne, jak je zdobyć i co sprawdzić u operatora na budowie. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP obsługi HDS (żurawia przeładunkowego): wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Czy do HDS potrzebna jest instrukcja stanowiskowa?
Tak, gdy HDS obsługuje pracownik. Pracodawca udostępnia instrukcje obsługi urządzeń do stałego korzystania (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP), a obsługujący przestrzega instrukcji eksploatacji urządzenia (§ 8 rozporządzenia z 30 października 2018 r.).
02Czy kierowca może siedzieć w kabinie przy rozładunku HDS?
Nie. Przemieszczanie ładunku nad kabiną, w której jest kierowca, jest zabronione, a kierowca na czas załadunku i rozładunku opuszcza kabinę (§ 29 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).
03Jak blisko linii energetycznej może pracować HDS?
Stanowisko pracy i maszyna nie mogą stać pod linią ani bliżej niż 3 m od skrajnych przewodów przy napięciu do 1 kV, 5 m powyżej 1 kV do 15 kV, 10 m powyżej 15 kV do 30 kV i 15 m powyżej 30 kV do 110 kV (§ 55 ust. 1 rozporządzenia o robotach budowlanych). Przy pracy żurawiem odległość mierzy się do najdalej wysuniętego punktu urządzenia wraz z ładunkiem (§ 55 ust. 2).