Wzory dokumentów
Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego: wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla operatora żurawia samojezdnego. Pierwsza strona to dane żurawia (typ, udźwig, numer ewidencyjny UDT), zagrożenia, wymagania wobec operatora i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (podłoże, podpory, linie napowietrzne, dziennik konserwacji), zasady pracy, czynności po pracy i zakazy z numerami paragrafów. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Żuraw stawiany na budowie na dłużej opisuje instrukcja BHP żurawia wieżowego (DOCX, PDF), a żuraw na samochodzie ciężarowym instrukcja BHP HDS (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego mówi operatorowi, jak bezpiecznie pracować dźwigiem kołowym albo gąsienicowym na budowie. Operator ma zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na żurawie samojezdne, ważne 5 lat. Żuraw ma decyzję UDT i badanie okresowe co rok. Przy liniach napowietrznych zachowuje się odległości od 3 do 30 m, liczone do najdalej wysuniętego punktu żurawia z ładunkiem, a żuraw ma sygnalizator napięcia (§ 55 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 28 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Jakie dokumenty musi mieć żuraw samojezdny i jego operator?
Urządzenie objęte dozorem technicznym eksploatuje się na podstawie decyzji zezwalającej na eksploatację, którą wydaje organ właściwej jednostki dozoru technicznego (art. 14 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym). Żurawie samojezdne mają pełny dozór techniczny z badaniem okresowym co rok (załącznik nr 1 lp. 14 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Konserwujący robi przegląd co 30 dni, jeżeli instrukcja eksploatacji nie podaje innego terminu (§ 9 ust. 3 i załącznik nr 2 lp. 10), i zapisuje go w dzienniku konserwacji (§ 9 ust. 1 pkt 5). Dokumenty uprawniające do eksploatacji są dostępne dla organów kontroli w miejscu pracy żurawia (§ 62 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Przeglądy zapiszesz na wzorze dziennika konserwacji UTB (DOCX, PDF). Wniosek o badanie przed pierwszą decyzją UDT przygotujesz na wzorze zgłoszenia urządzenia do UDT (DOCX, PDF).
Osoby obsługujące urządzenia techniczne mają zaświadczenia kwalifikacyjne (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o dozorze technicznym). Żurawie samojezdne są osobną pozycją w tabeli urządzeń, przy których obsłudze takie zaświadczenie jest wymagane. Zaświadczenie jest ważne 5 lat i uprawnia także do obsługi żurawi przewoźnych, przenośnych i stacjonarnych (załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008). Zaświadczenie na żurawie wieżowe obejmuje żurawie wieżowe, szybkomontujące i szynowe, więc do żurawia samojezdnego nie wystarcza. Kategorie i terminy wyjaśnia poradnik uprawnienia na żurawie.
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), art. 14 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 22 ust. 2, 3 i 3a ustawy o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194; zmiana z Dz.U. 2026 poz. 252 dotyczy tylko art. 37), § 5, 7, 8, 9, 18 oraz załączniki nr 1 (lp. 14) i nr 2 (lp. 10) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego UTB (Dz.U. 2018 poz. 2176), § 6 i załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 29, 55, 61, 62, 65, 67, 70 i 88–93 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 26 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w ELI 17 października 2026 r., a 26 października 2026 r. sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta, dokumentacji robót i oceny ryzyka zawodowego.
Ustawienie żurawia: podłoże, podpory i linie napowietrzne
Maszyny montuje się, eksploatuje i obsługuje zgodnie z instrukcją producenta (§ 61 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a UTB eksploatuje się według warunków z dokumentacji, w tym instrukcji eksploatacji (§ 5 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Z tej instrukcji operator bierze rozstaw podpór, nacisk na podłoże i tabelę udźwigu. Żuraw ma tablicę znamionową z dopuszczalnym udźwigiem, a przy udźwigu zmiennym z udźwigiem przy określonych położeniach wysięgnika (§ 88 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Między skrajnią podwozia albo platformy obrotowej a konstrukcją obiektu, jego zabezpieczeniami albo stosem materiałów zostaje co najmniej 0,75 m (§ 89). W tym pasie nie składuje się materiałów, a w czasie pracy żurawia nikt tamtędy nie przechodzi (§ 90 pkt 1 i 2).
Stanowisk pracy i maszyn nie sytuuje się pod liniami napowietrznymi ani bliżej niż podane niżej odległości, liczone w poziomie od skrajnych przewodów. Przy żurawiach liczy się je do najdalej wysuniętego punktu urządzenia wraz z ładunkiem (§ 55 ust. 1 i 2). Żurawie samojezdne, które mogą zbliżyć się na niebezpieczną odległość do linii napowietrznych albo kablowych, wyposaża się w sygnalizatory napięcia (§ 55 ust. 4). Przy pracy w pobliżu linii napowietrznych, przy podnoszeniu ładunku dwoma żurawiami, w warunkach kolizyjnych i wtedy, gdy operator nie widzi całej drogi ładunku, eksploatujący opracowuje szczegółowe warunki eksploatacji (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Przy kilku żurawiach na jednym placu użyjesz wzoru instrukcja pracy żurawi w warunkach kolizyjnych (DOCX, PDF).
- 3 m od linii o napięciu do 1 kV
- 5 m od linii powyżej 1 kV do 15 kV
- 10 m od linii powyżej 15 kV do 30 kV
- 15 m od linii powyżej 30 kV do 110 kV
- 30 m od linii powyżej 110 kV
Czego nie wolno robić żurawiem samojezdnym?
Rozporządzenie o BHP przy robotach budowlanych zabrania między innymi pozostawiania ładunku na haku w przerwie i po pracy, podnoszenia przedmiotów zamrożonych, zakleszczonych albo o nieznanej masie, wyrywania słupów i podnoszenia ładunku przy ukośnym ułożeniu liny (§ 90). Ładunek przenosi się poziomo co najmniej 1 m nad przedmiotami na jego drodze (§ 91). Roboczy zasięg haka jest co najmniej o 0,5 m większy od położenia środka masy elementu albo miejsca ułożenia ładunku (§ 93). Przy załadunku i rozładunku ładunku nie przenosi się nad ludźmi ani nad kabiną kierowcy, a kierowca opuszcza kabinę (§ 29 i § 92). Przeciążanie żurawia ponad dopuszczalne obciążenie robocze jest zabronione, poza badaniami i próbami (§ 65).
Przed pracą i przy zmianie obsługi żuraw sprawdza się pod względem sprawności technicznej, a sprawdzenie potwierdza wpisem do dokumentacji (§ 70). Po zmianie miejsca pracy żurawia samojezdnego badanie doraźne eksploatacyjne UDT nie jest wymagane (§ 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176), dlatego w nowym miejscu operator sprawdza żuraw przed pierwszym podniesieniem ładunku. Gdy w czasie pracy operator stwierdzi uszkodzenie, unieruchamia żuraw i odłącza dopływ energii (§ 67 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Eksploatujący niezwłocznie zawiadamia organ dozoru technicznego o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu albo nieszczęśliwym wypadku związanym z eksploatacją żurawia (art. 19 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym).
Jak wdrożyć instrukcję BHP: żuraw samojezdny na budowie?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: ocena ryzyka zawodowego: operator żurawia (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na żurawie: wieżowy, samojezdny, przewoźny. Rodzaje UDT, ważność i zakres. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.

| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP obsługi żurawia samojezdnego: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Jakie uprawnienia musi mieć operator żurawia samojezdnego?
Zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na żurawie samojezdne. To osobna pozycja w załączniku nr 3 tabela nr 1 lp. 3 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), z okresem ważności 5 lat. Zaświadczenie uprawnia też do obsługi żurawi przewoźnych, przenośnych i stacjonarnych.
02Jak często bada się żuraw samojezdny?
Organ dozoru technicznego bada go co rok, bo żurawie samojezdne mają pełny dozór techniczny (załącznik nr 1 lp. 14 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Konserwujący robi przegląd co 30 dni, jeśli instrukcja eksploatacji nie podaje innego terminu (załącznik nr 2 lp. 10).
03W jakiej odległości od linii energetycznej może pracować żuraw samojezdny?
Co najmniej 3 m od linii do 1 kV, 5 m do 15 kV, 10 m do 30 kV, 15 m do 110 kV i 30 m powyżej 110 kV. Odległość liczy się w poziomie od skrajnego przewodu do najdalej wysuniętego punktu żurawia z ładunkiem (§ 55 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).