Wzory dokumentów
Instrukcja BHP obsługi żurawia wieżowego: wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4. Pierwsza to dane żurawia (wieżowy górnoobrotowy, dolnoobrotowy, szybkomontujący, numer UDT), zagrożenia, wymagania wobec operatora, sygnalisty i hakowego. Druga to czynności przed pracą z kontrolą wyposażenia kabiny z § 20, zasady pracy, warunki pogodowe i czynności po pracy. Trzecia to zakazy, awarie z ewakuacją z kabiny, rejestr zmian i lista podpisów. Wymagania wobec hakowego i sygnalisty opisuje poradnik hakowy i sygnalista: uprawnienia, a zasady przy zawieszaniu ładunku instrukcja BHP hakowego (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP obsługi żurawia wieżowego opiera się na rozporządzeniu z 22 października 2018 r. w sprawie BHP przy obsłudze żurawi wieżowych i szybkomontujących. Operatorem może być osoba, która ma 18 lat, ważne zaświadczenie kwalifikacyjne i aktualne orzeczenie lekarskie (§ 3), przed pracą czyta książkę dyżurów (§ 14 ust. 3), a przerywa pracę przy porywach wiatru powyżej 10 m/s przy ładunkach wielkowymiarowych i powyżej 15 m/s przy innych pracach, chyba że w tym drugim przypadku producent podał inne wartości (§ 11 ust. 1 pkt 7 i 8).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 26 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Jakie dokumenty musi dostać operator żurawia wieżowego?
Przed dopuszczeniem do pracy pracodawca udostępnia operatorowi, sygnaliście i hakowemu informacje i instrukcje BHP, instrukcję bezpieczeństwa prac transportowych, a operatorowi także instrukcję ewakuacji z kabiny, i zapoznaje ich z nimi (§ 5). Gdy żurawie pracują w warunkach kolizyjnych albo ładunek przenoszą dwa żurawie, potrzebne są osobne instrukcje z kartą podpisów (§ 16 i 17). Wzór instrukcji stanowiskowej wymienia te dokumenty w pkt 1, żeby operator wiedział, gdzie leżą. Ich treść opracowujesz osobno dla danej budowy. Rozporządzenie z 22 października 2018 r. dotyczy żurawi wieżowych i szybkomontujących (§ 1 ust. 1), a dla dźwigu na podwoziu kołowym albo gąsienicowym jest instrukcja BHP żurawia samojezdnego (DOCX, PDF). Dane jednego podnoszenia zapiszesz w plan podnoszenia ładunku żurawiem (DOCX, PDF). Osoby do ról operatora, sygnalisty i hakowego wskażesz na wzorze wyznaczenia hakowego i sygnalisty (DOCX, PDF).
Dla każdego żurawia prowadzi się książkę dyżurów: operator wpisuje godziny pracy, stan techniczny, czynności, przy których powstrzymał się od pracy, przemieszczanie osób i ładunków kilkoma żurawiami (§ 14 ust. 2). Czynności operatora od wejścia na żuraw do zejścia nie mogą trwać dłużej niż 8 godzin na dobę (§ 19). Sprawdzenie przed zmianą, od książki dyżurów po wyposażenie kabiny, porządkuje lista kontrolna żurawia wieżowego przed rozpoczęciem pracy (DOCX, PDF).
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 3–23 rozporządzenia z 22 października 2018 r. w sprawie BHP przy obsłudze żurawi wieżowych i szybkomontujących (Dz.U. 2018 poz. 2147) i § 5 rozporządzenia z 30 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2176), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 55 i 88–93 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych w Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, stan na 26 października 2026 r. Przepisy nie podają wzoru instrukcji obsługi konkretnego urządzenia. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta i oceny ryzyka zawodowego.
Kiedy operator przerywa pracę żurawiem?
Lista z § 11 ust. 1 obejmuje między innymi: brak ważnej decyzji UDT, niesprawny żuraw, ograniczoną widoczność bez oświetlenia, burzę, wiatr powyżej progów, wyłączone ograniczniki obciążenia, brak łączności z sygnalistą, temperaturę w kabinie poniżej 18°C albo powyżej 28°C i hałas w kabinie powyżej 80 dB. Po przerwaniu pracy z powodu wiatru żuraw ustawia się w pozycji wolnowiatrowej albo zakotwicza (§ 11 ust. 3). Badanie przed decyzją UDT zgłasza eksploatujący na wzorze zgłoszenia urządzenia do UDT (DOCX, PDF).
- jedna osoba nie łączy funkcji operatora, sygnalisty i hakowego (§ 6)
- przy awarii łączności tylko sygnały ręczne do końca rozpoczętej czynności (§ 7 ust. 2)
- ładunek nad przeszkodami co najmniej 1 m (§ 91 rozp. o robotach budowlanych)
- po pracy nic nie wisi na haku (§ 11 ust. 1 pkt 16)
Jak wdrożyć instrukcję obsługi: żuraw wieżowy na budowie?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje obsługi maszyn i urządzeń technicznych (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja ma leżeć tam, gdzie pracuje maszyna: przy niej albo w kontenerze brygady. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gdy instrukcja dotyczy całego stanowiska, a nie jednej maszyny, użyj ogólnego wzoru instrukcji BHP stanowiskowej (DOCX, PDF). Przekazanie informacji o ryzyku potwierdzi oświadczenie o zapoznaniu z oceną ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów, które wykonują te prace: ocena ryzyka zawodowego: operator żurawia (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na żurawie: wieżowy, samojezdny, przewoźny. Rodzaje UDT, ważność i zakres. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP obsługi żurawia wieżowego: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Ile godzin może pracować operator żurawia wieżowego?
Czynności operatora od wejścia na żuraw do zejścia z niego nie mogą trwać dłużej niż 8 godzin na dobę (§ 19 rozporządzenia z 22 października 2018 r., Dz.U. 2018 poz. 2147).
02Przy jakim wietrze nie wolno pracować żurawiem wieżowym?
Przy porywach powyżej 10 m/s, gdy przenosisz ładunki wielkowymiarowe, a przy innych pracach powyżej 15 m/s, chyba że producent określił w instrukcji żurawia inne wartości (§ 11 ust. 1 pkt 7 i 8). Kabina ma mieć urządzenie do odczytu prędkości wiatru na wysokości wysięgnika (§ 20 pkt 5).
03Co musi być w kabinie żurawia wieżowego?
Urządzenie do łączności z sygnalistą, sygnalizator dźwiękowy, diagram udźwigu, termometr, wskaźnik prędkości wiatru oraz środki gaśnicze i apteczka (§ 20 rozporządzenia z 22 października 2018 r.).