Wzory dokumentów
Instrukcja BHP zbrojarza: nożyce i giętarka do prętów, wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4. Pierwsza obejmuje dane pracodawcy i maszyny, zagrożenia, wymagania wobec pracownika i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (ustawienie maszyny, stół zbrojarski, siatka rozdzielająca), zasady cięcia i gięcia oraz zakazy, wszystkie z numerami paragrafów rozporządzenia. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów.
W skrócie
Instrukcja BHP zbrojarza przy nożycach i giętarce do prętów przenosi do stanowiska konkretne wymagania z rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych: nożycami ręcznymi tnie się pręty najwyżej 20 mm oparte obustronnie na kozłach, przy cięciu mechanicznym nie chwyta się pręta bliżej niż 0,5 m od noża, a pręt na giętarkę zakłada się przy unieruchomionej tarczy (§ 204 i § 205).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 17 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 17 października 2026 r.
Cięcie i gięcie prętów: jakie wymagania podaje rozporządzenie?
Rozdział o robotach zbrojarskich rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych ma przepisy, które da się wprost przenieść do instrukcji. Przy cięciu nożycami ręcznymi pręt opiera się obustronnie na kozłach albo na stole, a prętów o średnicy większej niż 20 mm nie wolno ciąć nożycami ręcznymi (§ 204 ust. 1 i 2). Przy przecinaniu mechanicznym zabronione jest chwytanie pręta ręką w odległości mniejszej niż 0,5 m od urządzenia tnącego (§ 204 ust. 3). Pręty grubsze niż 20 mm odgina się wyłącznie urządzeniami mechanicznymi, a zbrojenie zakłada się i przestawia odbojnice lub trzpienie tylko przy unieruchomionej tarczy giętarki (§ 205).
Stanowisko też ma wymagania. Maszyny zbrojarskie stoją w pomieszczeniach albo pod wiatami, stoły są stabilne i przytwierdzone do podłoża, a miejsca pracy mają pomosty drewniane lub z innego materiału termoizolacyjnego. Gdy przy stole pracują osoby z obu stron, oddziela je siatka o wysokości 1 m i oczkach nie większych niż 20 mm (§ 196).
Stan prawny sprawdzony 17 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), a § 196, § 198, § 200, § 204 i § 205 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych w Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401, stan na 17 października 2026 r. Przepisy nie podają wzoru instrukcji obsługi konkretnej maszyny. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta i oceny ryzyka zawodowego.
Zakazy przy zbrojeniu, które warto wpisać do instrukcji
Rozporządzenie zabrania chodzenia po ułożonych elementach zbrojenia (§ 198 ust. 2), podchodzenia do transportowanego zbrojenia znajdującego się wyżej niż 0,5 m nad miejscem ułożenia, chwytania rękami za skrajne elementy zbrojenia układanego w formy i rzucania elementów zbrojenia (§ 200). Wzór ma te punkty w zakazach, obok zakładania pręta przy obracającej się tarczy giętarki. Przy montażu zbrojenia na wysokości obowiązują dodatkowo przepisy o pracach na wysokości (§ 206). Transport, przenoszenie i montaż zbrojenia na budowie opisuje instrukcja BHP robót zbrojarskich (DOCX, PDF).
Jak wdrożyć instrukcję obsługi: nożyce i giętarka do prętów na budowie?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje obsługi maszyn i urządzeń technicznych (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja ma leżeć tam, gdzie pracuje maszyna: przy niej albo w kontenerze brygady. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gdy instrukcja dotyczy całego stanowiska, a nie jednej maszyny, użyj ogólnego wzoru instrukcji BHP stanowiskowej (DOCX, PDF). Przekazanie informacji o ryzyku potwierdzi oświadczenie o zapoznaniu z oceną ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów, które wykonują te prace: ocena ryzyka zawodowego: zbrojarz (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Środki ochrony indywidualnej i odzież robocza na budowie: obowiązki i kontrola. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP zbrojarza: nożyce i giętarka do prętów, wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Jakie pręty wolno ciąć nożycami ręcznymi?
Pręty o średnicy do 20 mm, oparte obustronnie na kozłach albo na stole zbrojarskim. Cięcie nożycami ręcznymi prętów grubszych niż 20 mm jest zabronione (§ 204 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych).
02Jak blisko noża można trzymać pręt przy cięciu mechanicznym?
Nie bliżej niż 0,5 m od urządzenia tnącego (§ 204 ust. 3). Krótkie odcinki trzeba podawać i odbierać tak, żeby ręka nie znalazła się w tej strefie.
03Kiedy można przestawić trzpienie giętarki?
Tylko przy unieruchomionej tarczy giętarki. Dotyczy to także zakładania zbrojenia i przestawiania odbojnic (§ 205 ust. 2).
04Czy wolno chodzić po ułożonym zbrojeniu?
Nie. Chodzenie po ułożonych elementach zbrojenia jest zabronione (§ 198 ust. 2). Do przejść po zbrojeniu stropu stosuje się kładki.