Wzory dokumentów
Instrukcja BHP obsługi wciągarki budowlanej i wciągnika: wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4 i jest przeznaczony dla osoby, która obsługuje wciągarkę albo wciągnik (linowy lub łańcuchowy, ręczny albo elektryczny) przy podawaniu materiałów na budowie. Pierwsza strona to dane urządzenia (typ, napęd, udźwig, forma dozoru), zagrożenia, wymagania wobec obsługującego i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą (dozór, hak, lina, mocowanie, strefa pod ładunkiem), zasady pracy, czynności po pracy i zakazy z paragrafami. Trzecia to sytuacje awaryjne, rejestr zmian i lista podpisów. Podawanie materiałów platformą w maszcie opisuje instrukcja BHP dźwigu budowlanego towarowego (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP obsługi wciągarki budowlanej mówi pracownikowi, jak bezpiecznie podnosić materiał wciągarką albo wciągnikiem zawieszonym na wysięgniku, belce lub rusztowaniu. Wciągarki i wciągniki podlegają dozorowi technicznemu. Wciągarka z napędem elektrycznym jednofazowym do 1000 kg ma dozór uproszczony, a wciągarka ogólnego przeznaczenia z innym napędem mechanicznym dozór ograniczony z badaniem doraźnym kontrolnym co 2 lata (załącznik nr 1 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Urządzenie na wysięgniku mocowanym do rusztowania ma udźwig najwyżej 1,5 kN (§ 116 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 28 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Czy wciągarka budowlana podlega dozorowi UDT i w jakiej formie?
Wciągarki i wciągniki są na liście urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (§ 1 pkt 6 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów, Dz.U. 2012 poz. 1468). Dozór ma formę pełną, ograniczoną albo uproszczoną (art. 12 ustawy o dozorze technicznym). Formę i terminy badań dla wciągarek podaje załącznik nr 1 do rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176 (§ 3 ust. 1). Decydują napęd, udźwig i przeznaczenie urządzenia, dlatego w pkt 1 wzoru wpisuje się te trzy dane z tabliczki znamionowej.
Urządzenie pod dozorem pełnym albo ograniczonym eksploatuje się na podstawie decyzji organu dozoru technicznego (art. 14 ust. 1). Przy dozorze ograniczonym organ wykonuje badanie odbiorcze i badania doraźne oraz sprawdza zaświadczenia kwalifikacyjne obsługi i konserwacji (art. 13 ust. 1 pkt 3). Dla urządzeń pod dozorem uproszczonym decyzji się nie wydaje (art. 15 ust. 1), a badań technicznych nie przeprowadza, z wyjątkiem badań powypadkowych i poawaryjnych (§ 12 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Terminy dla innych urządzeń na budowie zbiera poradnik badania UDT: żurawie, podesty, wózki.
- udźwig do 250 kg: dozór uproszczony (zał. nr 1 lp. 2)
- wciągarki ogólnego przeznaczenia z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów do 2000 kg: dozór uproszczony; powyżej 2000 kg: ograniczony, badanie doraźne kontrolne co 3 lata (lp. 3 i 4)
- napęd elektryczny jednofazowy do 1000 kg: dozór uproszczony (lp. 6)
- pozostałe wciągarki ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym: dozór ograniczony, badanie doraźne kontrolne co 2 lata (lp. 5)
- wciągarki specjalnego przeznaczenia: dozór pełny, badanie okresowe co rok (lp. 7)
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 1 pkt 6 lit. a rozporządzenia w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468), art. 12, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194; zmiana z Dz.U. 2026 poz. 252 dotyczy tylko art. 37), § 3 ust. 1, § 8, § 9 ust. 3, § 10, § 12 ust. 2 i § 18 ust. 1 oraz załączniki nr 1 (lp. 2–7) i nr 2 (lp. 2–4) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego UTB (Dz.U. 2018 poz. 2176), § 6 i załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 1 z uwagą pod tabelą i tabela nr 2 lp. 1 rozporządzenia w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008), § 6 ust. 2, § 8 ust. 7 i § 24 ust. 2 i 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań przy użytkowaniu maszyn (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), odczyt w ELI 26.10.2026, oraz § 21, 64, 65, 67, 70, 72, 73, 75, 82 i 116 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych, stan na 26 października 2026 r. Rozporządzenie w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) odczytano w ELI 17 października 2026 r., a 26 października 2026 r. sprawdzono, że nie ma aktów zmieniających. Przepisy nie podają wzoru tej instrukcji. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta, dokumentacji robót i oceny ryzyka zawodowego.
Kto może obsługiwać wciągarkę i wciągnik na budowie?
Osoby obsługujące i konserwujące urządzenia techniczne mają zaświadczenia kwalifikacyjne (art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym). Zaświadczenie na wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia jest ważne 10 lat, a na wciągniki i wciągarki ogólnego i specjalnego przeznaczenia 5 lat (załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 1 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008). Uwaga pod tabelą wyłącza z tego obowiązku urządzenia z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów, z napędem elektrycznym jednofazowym o udźwigu do 1000 kg i o udźwigu do 250 kg, poza urządzeniami do przemieszczania osób. Konserwację wykonuje osoba z zaświadczeniem w zakresie konserwacji wciągników i wciągarek, ważnym 10 lat (tabela nr 2 lp. 1).
Wyłączenie dotyczy tylko zaświadczenia UDT. Maszyny na budowie obsługują osoby przeszkolone (§ 64 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych), a obsługujący przestrzega instrukcji eksploatacji UTB (§ 8 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Zaświadczenie na suwnice obejmuje też wciągniki i wciągarki tej samej kategorii (tabela nr 1 lp. 2), co opisuje poradnik uprawnienia na suwnice, wciągniki i wciągarki. Zaświadczenie operatora sprawdzisz według poradnika jak sprawdzić uprawnienia UDT operatora.
Wciągarka na rusztowaniu i przy otworze: udźwig, hak i strefa pod ładunkiem
Udźwig urządzenia do transportu materiałów na wysięgnikach mocowanych do konstrukcji rusztowania nie może przekraczać 1,5 kN (§ 116 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych). Maszyny do podnoszenia ładunków oznakowuje się udźwigiem nominalnym, a maszyny, które nie służą do podnoszenia osób, wyraźnie się o tym oznakowuje (§ 24 ust. 2 i 4 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Pracowników podnosi się tylko maszynami do tego przeznaczonymi (§ 6 ust. 2), więc jazda na haku albo na ładunku jest we wzorze w zakazach. Przeciążanie urządzenia ponad dopuszczalne obciążenie robocze jest zabronione (§ 65 rozporządzenia o BHP przy robotach budowlanych).
Hak ma zamknięcie gardzieli, gdy zawiesie może się wysunąć, a jego zużycie ocenia się przed każdą zmianą (§ 75 ust. 2 i 3). Zawiesie ma napis z dopuszczalnym obciążeniem roboczym i terminem ostatniego i następnego badania (§ 82 ust. 7). Zblocza i zawiesia pomocnicze niepołączone na stałe z maszyną mają próbę obciążenia co najmniej raz w roku (§ 73). Strefę, w której może spaść ładunek, ogradza się balustradami, a jej najmniejszy wymiar to 1/10 wysokości, z której mogą spadać przedmioty, i nie mniej niż 6 m (§ 21 ust. 1 i 2). Ładunek zawieszony nie zostaje bez nadzoru, chyba że dostęp do strefy niebezpiecznej jest uniemożliwiony, a ładunek jest zawieszony i utrzymywany bezpiecznie (§ 8 ust. 7 rozporządzenia Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596). Napisy z terminami badań zawiesi i wyniki oględzin zapisujesz na karcie przeglądu zawiesi (DOCX, PDF).
Wciągniki i wciągarki z napędem ręcznym i UTB z zasilaniem jednofazowym po przeniesieniu w inne miejsce nie wymagają badania doraźnego eksploatacyjnego UDT (§ 18 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176). Przed uruchomieniem w nowym miejscu konserwujący sprawdza mechanizmy, cięgna i ich zamocowanie, montaż i urządzenia zabezpieczające, robi próby bez obciążenia i z obciążeniem nominalnym i wpisuje uruchomienie do dziennika konserwacji (§ 10). Przeglądy konserwacyjne wciągarek ogólnego przeznaczenia robi się co 30 dni przy napędzie mechanicznym i co 90 dni przy ręcznym, jeśli instrukcja eksploatacji nie podaje innych terminów (§ 9 ust. 3 i załącznik nr 2 lp. 2 i 3). Wpisy prowadzi się w dzienniku konserwacji UTB (DOCX, PDF).
- wysięgnik na rusztowaniu: najwyżej 1,5 kN (§ 116)
- hak z zamknięciem gardzieli, ocena zużycia przed zmianą (§ 75)
- strefa pod ładunkiem ogrodzona, co najmniej 6 m (§ 21)
- nikt nie jedzie na haku ani na ładunku (§ 6 ust. 2 rozp. o użytkowaniu maszyn)
Jak wdrożyć instrukcję BHP: wciągarka budowlana?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje dotyczące obsługi maszyn i prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi (§ 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja wskazuje czynności przed pracą, zasady bezpiecznej pracy, czynności po jej zakończeniu i postępowanie w sytuacjach awaryjnych (§ 41 ust. 2), dlatego wzór ma te cztery bloki. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów przy tych pracach: ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: murarz (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Uprawnienia na suwnice: rodzaje zaświadczeń UDT, ważność 5 lub 10 lat i wyjątki. Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.

| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta (DTR) i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Uprawnienia, szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP obsługi wciągarki budowlanej i wciągnika: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Czy na wciągarkę budowlaną trzeba mieć uprawnienia UDT?
Zależy od wciągarki. Na wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia wymagane jest zaświadczenie UDT ważne 10 lat (załącznik nr 3 tabela nr 1 lp. 1 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008). Nie dotyczy to urządzeń z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów, z napędem elektrycznym jednofazowym o udźwigu do 1000 kg i o udźwigu do 250 kg.
02Jak często bada się wciągarkę elektryczną?
Wciągarka ogólnego przeznaczenia z napędem mechanicznym ma dozór ograniczony i badanie doraźne kontrolne co 2 lata. Wciągarka z napędem elektrycznym jednofazowym do 1000 kg ma dozór uproszczony bez badań okresowych (załącznik nr 1 lp. 5 i 6 rozporządzenia Dz.U. 2018 poz. 2176).
03Jaki udźwig może mieć wciągarka na rusztowaniu?
Najwyżej 1,5 kN, jeśli urządzenie do transportu materiałów wisi na wysięgniku mocowanym do konstrukcji rusztowania (§ 116 rozporządzenia w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych). Większe ładunki podaje się innym urządzeniem.