Wzory dokumentów
Instrukcja BHP ręcznych prac transportowych na budowie: wzór Word i PDF
Wzór ma trzy strony A4. Pierwsza to stanowisko i rodzaj prac (bloczki, worki, stal, płyty), zagrożenia, wymagania i środki ochrony. Druga to czynności przed pracą, tabela dopuszczalnych mas z rozporządzenia, zasady przenoszenia zespołowego i pracy z taczką, czynności po pracy i zakazy. Trzecia to awarie i urazy, rejestr zmian i lista podpisów. Gdzie ręczny transport można zastąpić maszyną, pomogą instrukcje wózka widłowego (DOCX, PDF) i ładowarki teleskopowej (DOCX, PDF).
W skrócie
Instrukcja BHP ręcznych prac transportowych przenosi na budowę limity z rozporządzenia z 14 marca 2000 r.: jeden pracownik podnosi i przenosi najwyżej 30 kg przy pracy stałej i 50 kg dorywczo (kobieta 12 i 20 kg), a powyżej obręczy barkowej 21 i 35 kg (kobieta 8 i 14 kg) (§ 13). Przedmioty dłuższe niż 4 m i cięższe niż 30 kg przenosi się zespołowo (§ 17), a taczka z ładunkiem na płaskiej, twardej nawierzchni waży najwyżej 100 kg (§ 24).
Opracowanie: Jędrzej Poliński · Aktualizacja 26 października 2026 r. · Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Ile kg może dźwigać pracownik na budowie?
Mężczyzna podnosi i przenosi najwyżej 30 kg przy pracy stałej i 50 kg przy pracy dorywczej, kobieta 12 i 20 kg (§ 13 ust. 1). Na wysokość powyżej obręczy barkowej limity to 21 i 35 kg dla mężczyzn oraz 8 i 14 kg dla kobiet (§ 13 ust. 2). Przy przenoszeniu na odległość ponad 25 m mężczyzna niesie najwyżej 30 kg, kobieta 12 kg (§ 13 ust. 3), a pod górę po schodach i pochylniach wyżej niż 4 m obowiązują niższe progi z § 13 ust. 4 i 5. Worek cementu 25 kg mieści się w limicie dla mężczyzny przy pracy stałej, ale nie dla kobiety.
Przed dopuszczeniem do pracy pracodawca szkoli pracowników w prawidłowych sposobach ręcznego transportu, informuje o masie i środku ciężkości przedmiotów i o wynikach oceny ryzyka (§ 5 ust. 1). Gdzie to możliwe, zapewnia sprzęt pomocniczy dobrany do wielkości i masy ładunku (§ 6 ust. 2).
Stan prawny sprawdzony 26 października 2026 r.
Art. 207 § 1, art. 210 § 1 i 2, art. 211 pkt 3, 4 i 6 oraz art. 237⁴ § 2 i 3 Kodeksu pracy sprawdzono w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1245, § 41 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP w Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 (ust. 2 w brzmieniu z Dz.U. 2021 poz. 2088), § 4–6, 12, 13, 17, 18 i 24 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 14 marca 2000 r. w sprawie BHP przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (t.j. Dz.U. 2018 poz. 1139), odczyt w ELI 26.10.2026, stan na 26 października 2026 r. Przepisy nie podają wzoru instrukcji obsługi konkretnego urządzenia. Treść techniczna wzoru jest przykładem: pracodawca dostosowuje ją do instrukcji producenta i oceny ryzyka zawodowego.
Przenoszenie zespołowe i praca z taczką
Przedmioty dłuższe niż 4 m i cięższe niż 30 kg (dla kobiet 20 kg) przenosi się zespołowo, a na jedną osobę przypada przy pracy stałej najwyżej 25 kg u mężczyzn i 10 kg u kobiet (§ 17 ust. 1). Zespołem kieruje doświadczony pracownik wyznaczony przez pracodawcę, odstęp między osobami wynosi co najmniej 0,75 m, a przy niesieniu na ramionach wszyscy idą po jednej stronie, podnoszą i opuszczają ładunek na komendę i używają ochraniaczy ramion (§ 18).
Taczka z ładunkiem waży najwyżej 100 kg dla mężczyzn i 40 kg dla kobiet na płaskiej, twardej nawierzchni o nachyleniu do 5%, a na nierównym albo nieutwardzonym terenie 60% tych wartości (§ 24 ust. 1). Taczką nie jeździ się po terenie o nachyleniu większym niż 8% ani dalej niż 200 m (§ 24 ust. 2). Cięższe palety przewozi się wózkiem paletowym; kiedy przy paleciaku elektrycznym potrzebne są uprawnienia, wyjaśnia poradnik wózki unoszące i paleciak elektryczny: uprawnienia. Przykład z kostką i krawężnikami zbiera instrukcja BHP robót brukarskich (DOCX, PDF). Zasady pracy paleciakiem ręcznym i elektrycznym zbiera instrukcja BHP paleciaka (DOCX, PDF).
- nie przenoś po pochylniach tymczasowych o nachyleniu ponad 15° (§ 12)
- przed podniesieniem sprawdź masę i chwyt
- podnoś z ugiętymi nogami, ładunek blisko ciała
- długie elementy przenoś zespołowo, na komendę
Jak wdrożyć instrukcję obsługi: ręczny transport materiałów na budowie?
Pracodawca wydaje szczegółowe instrukcje i wskazówki BHP na stanowiskach pracy (art. 237⁴ § 2 KP) i udostępnia pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje obsługi maszyn i urządzeń technicznych (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja ma leżeć tam, gdzie pracuje maszyna: przy niej albo w kontenerze brygady. Pracownik potwierdza zapoznanie się w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 237⁴ § 3 KP), na co wzór ma tabelę podpisów. Kilka instrukcji jednego pracownika zbierze oświadczenie o zapoznaniu z instrukcją BHP (DOCX, PDF).
Instrukcję omawia się podczas instruktażu stanowiskowego, który planuje program instruktażu stanowiskowego (DOCX, PDF). Zagrożenia z pkt 2 powinny zgadzać się z kartą oceny ryzyka dla stanowiska, którą przygotujesz na wzorze oceny ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gdy instrukcja dotyczy całego stanowiska, a nie jednej maszyny, użyj ogólnego wzoru instrukcji BHP stanowiskowej (DOCX, PDF). Przekazanie informacji o ryzyku potwierdzi oświadczenie o zapoznaniu z oceną ryzyka zawodowego (DOCX, PDF). Gotowe karty z listą zagrożeń dla zawodów, które wykonują te prace: ocena ryzyka zawodowego: robotnik budowlany (DOCX, PDF), ocena ryzyka zawodowego: murarz (DOCX, PDF).
Wzór, narzędzie czy poradnik?
Wzór pobierasz, gdy potrzebujesz gotowego dokumentu do wypełnienia i podpisu. Gdy chcesz najpierw zrozumieć, co dokument powinien zawierać i dlaczego, zacznij od poradnika.
- Poradnik: Normy dźwigania: ile kg może dźwigać pracownik na budowie i w magazynie (tabela limitów). Wyjaśnienie zasad, podstaw prawnych i typowych sytuacji, bez pliku do pobrania.
Co zawiera dokument
Poniżej pola, które znajdziesz w pliku. Podpowiedź pokazuje, co w nie wpisać.
| Nr | Pole | Co wpisać |
|---|---|---|
| 01 | Nagłówek | Numer i wersja instrukcji, data opracowania i obowiązywania. |
| 02 | Pracodawca, maszyna, stanowisko | Nazwa firmy, typ i numer maszyny, kto ją obsługuje, gdzie leży instrukcja. |
| 03 | Opracowanie i zatwierdzenie | Kto opracował i zatwierdził, na podstawie instrukcji producenta i oceny ryzyka. |
| 04 | Zagrożenia | Lista zagrożeń przy tej maszynie do zaznaczenia i uzupełnienia. |
| 05 | Wymagania i środki ochrony | Szkolenia, badania, zapoznanie z instrukcją; ŚOI wymagane przy obsłudze. |
| 06 | Przed pracą, w trakcie, po pracy | Czynności w trzech blokach, zgodnie z § 41 ust. 2 rozporządzenia. |
| 07 | Zakazy i sytuacje awaryjne | Czego nie wolno, co robić przy awarii, wypadku i pożarze; telefony i miejsca. |
| 08 | Zmiany i potwierdzenie zapoznania | Rejestr zmian instrukcji i lista podpisów pracowników (art. 237⁴ § 3 KP). |
Pytania o dokument: Instrukcja BHP ręcznych prac transportowych na budowie: wzór Word i PDF
Odpowiedzi opisują praktykę i podstawy prawne.
01Ile może dźwigać mężczyzna w pracy?
Przy pracy stałej 30 kg, przy pracy dorywczej 50 kg, a powyżej obręczy barkowej 21 i 35 kg (§ 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia o ręcznych pracach transportowych, t.j. Dz.U. 2018 poz. 1139).
02Ile może ważyć taczka z ładunkiem na budowie?
Na płaskim, twardym i gładkim terenie o nachyleniu do 5% najwyżej 100 kg dla mężczyzn i 40 kg dla kobiet, powyżej 5% 75 i 30 kg, a na terenie nierównym lub nieutwardzonym 60% tych wartości. Nachylenie terenu nie może przekraczać 8%, a odległość 200 m (§ 24).
03Kiedy trzeba przenosić przedmioty zespołowo?
Gdy przedmiot jest dłuższy niż 4 m i cięższy niż 30 kg dla mężczyzn albo 20 kg dla kobiet (§ 17 ust. 1). Zespołowo nie przenosi się na odległość ponad 25 m ani ładunków cięższych niż 500 kg dla mężczyzn i 200 kg dla kobiet (§ 17 ust. 3).