Zleceniobiorca i B2B na budowie: czy potrzebne są badania lekarskie i szkolenie BHP?

Czy zleceniobiorca musi mieć szkolenie BHP i badania lekarskie?

Nie wprost z mocy art. 229 i 237³ KP, bo te przepisy dotyczą pracowników. Zleceniobiorca i osoba prowadząca działalność, która pracuje w zakładzie lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę albo inny podmiot organizujący pracę, ma jednak obowiązki z art. 211 KP, w tym udział w szkoleniu i instruktażu oraz poddawanie się badaniom lekarskim, w zakresie określonym przez ten podmiot (art. 304¹ KP).

O badaniach i szkoleniu osoby na zleceniu lub B2B decyduje więc firma, która organizuje jej pracę, a na budowie także generalny wykonawca przez umowę i regulamin budowy. Gdy zakres zostanie określony, jego przestrzeganie staje się obowiązkiem tej osoby. Art. 211 pkt 1 KP mówi o udziale w szkoleniu i instruktażu z zakresu BHP i poddawaniu się wymaganym egzaminom sprawdzającym, a pkt 5 o wstępnych, okresowych, kontrolnych i innych zaleconych badaniach lekarskich.

Jakie obowiązki ma firma wobec osób spoza umowy o pracę?

Pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy z art. 207 § 2 KP osobom pracującym na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom prowadzącym na własny rachunek działalność gospodarczą, jeśli pracują w jego zakładzie lub w miejscu przez niego wyznaczonym (art. 304 § 1 KP). Te same obowiązki stosuje się odpowiednio do przedsiębiorców niebędących pracodawcami, którzy organizują taką pracę (art. 304 § 3).

Do osób prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą stosuje się odpowiednio art. 208 § 1 KP (art. 304³), czyli obowiązek współpracy, wyznaczenia koordynatora i wzajemnego informowania o zagrożeniach, gdy w tym samym miejscu pracują osoby różnych firm. Jeden samozatrudniony może więc podlegać zasadom swojego zleceniodawcy i zasadom współdziałania ustalonym na budowie przez generalnego wykonawcę. Obowiązki gospodarza terenu opisuje poradnik o obowiązkach generalnego wykonawcy w zakresie BHP podwykonawców.

Kto ustala zakres badań i szkoleń dla osób na B2B na budowie?

Zakres ustala podmiot, który organizuje pracę danej osoby: podwykonawca, dla którego pracuje zleceniobiorca, albo generalny wykonawca, jeśli zawarł umowę bezpośrednio z samozatrudnionym. Najprostszy sposób to zapis w umowie, który wymienia wymagane dokumenty, terminy ich aktualizacji i skutek braku, na przykład niedopuszczenie do robót do czasu uzupełnienia.

Zagrożenia na rusztowaniu czy przy maszynie są takie same dla etatowca i samozatrudnionego, dlatego praktycznym rozwiązaniem jest jedna lista wymagań dla wszystkich osób wchodzących na budowę, niezależnie od formy umowy. Zapisy dla relacji z podwykonawcą opisuje poradnik o umowie podwykonawczej, a dokumenty przed wejściem na budowę artykuł jakie dokumenty musi mieć pracownik przed wejściem na budowę. Zapis umowy powinien wskazać:

• rodzaj badań lekarskich i dokument, który je potwierdza, np. orzeczenie obejmujące pracę na wysokości
• szkolenie BHP: instruktaż przed rozpoczęciem pracy i jego aktualizację
• uprawnienia wymagane do konkretnych prac, np. UDT lub SEP
• kto organizuje i opłaca badania oraz szkolenie
• termin dostarczenia dokumentów i skutek braku

Jak osoba na zleceniu lub B2B robi badania i szkolenie?

Rozporządzenie o badaniach lekarskich opisuje badania pracowników na skierowanie pracodawcy. Zleceniobiorca może otrzymać skierowanie od zleceniodawcy, a samozatrudniony umawia badanie w placówce medycyny pracy sam lub przez zleceniodawcę. Jaki dokument wyda placówka i jak go nazwie, trzeba ustalić z nią przed badaniem, bo przepisy nie przewidują dla tych osób osobnego wzoru.

Dla generalnego wykonawcy liczy się treść dokumentu: czy lekarz medycyny pracy stwierdził brak przeciwwskazań do konkretnej pracy, na przykład na wysokości, i do kiedy. Opis warunków pracy przekazany lekarzowi powinien być tak samo szczegółowy jak w skierowaniu pracownika. Przy pracy na wysokości pomaga wzór skierowania na badania wysokościowe (DOCX, PDF), a zakres tych badań opisuje poradnik o badaniach wysokościowych.

Szkolenie organizuje podmiot, który organizuje pracę. Wzór karty szkolenia wstępnego z rozporządzenia dotyczy pracowników, ale instruktaż zleceniobiorcy można udokumentować na podobnym druku z datą, prowadzącym i podpisem. Na budowie dochodzi wprowadzenie na teren organizowane przez gospodarza terenu, do którego służy wzór instruktażu wprowadzającego na budowę (DOCX, PDF).

Kto płaci za badania i szkolenie zleceniobiorcy?

Kodeks pracy przypisuje koszt badań i szkoleń pracodawcy tylko wobec pracowników (art. 229 § 6 i art. 237³ § 3 KP). Dla zleceniobiorców i samozatrudnionych przepisy nie rozstrzygają, kto płaci, więc decyduje umowa. Jeśli umowa milczy, a zleceniodawca wymaga badań, spór o koszt łatwo przenosi się na dzień wejścia na budowę.

Spotyka się dwa modele: zleceniodawca kieruje na badania i płaci za nie tak jak za pracowników albo samozatrudniony robi badania sam i uwzględnia ich koszt w stawce. Oba są dopuszczalne, pod warunkiem że zapisano je przed rozpoczęciem robót razem z terminem dostarczenia dokumentów.

Reforma PIP 2026: co zmienia dla brygad na B2B?

Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, gdy umowa cywilnoprawna jest wykonywana w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 KP powinna być zawarta umowa o pracę (art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP). Warunkiem jest niewykonanie wcześniejszego pisemnego polecenia inspektora (art. 11 ust. 2 i art. 34 ust. 1c).

Decyzja od dnia wydania wywołuje skutki prawne stwierdzenia stosunku pracy, w tym na gruncie prawa pracy (art. 34 ust. 2j ustawy o PIP), a wykonalna staje się po upływie terminu na odwołanie, z dniem prawomocnego wyroku sądu albo po nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 34 ust. 2k). Wobec osoby objętej decyzją stosuje się wtedy zasady dla pracowników, z badaniami z art. 229 KP i szkoleniem z art. 237³ KP. Kontrola BHP u przedsiębiorców niebędących pracodawcami, na rzecz których pracują osoby fizyczne, w tym samozatrudnieni, była możliwa już wcześniej; od 8 lipca 2026 r. art. 13 pkt 1 ustawy o PIP obejmuje też pracę świadczoną w roku przed rozpoczęciem kontroli. Tryb, odwołania i okres przejściowy opisuje poradnik o reformie PIP 2026 i umowach B2B na budowie.

Co generalny wykonawca zbiera od osób na B2B i zleceniu?

Ten sam zestaw co od pracowników: dokument lekarski o braku przeciwwskazań do danej pracy z datą następnego badania, potwierdzenie szkolenia lub instruktażu BHP, uprawnienia do konkretnych prac i potwierdzenie wprowadzenia na teren budowy. Do tego oświadczenie podmiotu, który organizuje pracę tej osoby, że zakres badań i szkoleń ustalono i spełniono.

Zakres danych ogranicza zasada minimalizacji z art. 5 ust. 1 lit. c RODO, tak samo jak przy pracownikach. W Atestero osoba na zleceniu lub B2B figuruje na liście osób firmy tak samo jak etatowiec, a wymagania przypisuje się do budowy i rodzaju pracy, więc braki widać w ten sam sposób. Decyzję o dopuszczeniu podejmuje uprawniona osoba. Oświadczenie firmy można przygotować na podstawie wzoru oświadczenia podwykonawcy (DOCX, PDF).